Spoorwegbeheerder Infrabel spreekt van een van de ernstigste ongelukken op een spoorwegovergang ooit in België. Bij de aanrijding in Buggenhout, tussen Antwerpen en Brussel, kwamen vier mensen om het leven. Onder hen zijn twee kinderen van 12 en 15, beide afkomstig uit de plaats Bornem. Ook een 27-jarige begeleidster en de 49-jarige chauffeur overleefden het ongeval niet. Vijf kinderen in het busje raakten zwaargewond.

Het busje reed op een weg die parallel loopt aan het spoor en kwam het naderende treinstel tegemoet. Bij de overgang moest de chauffeur een bocht maken om het spoor over te steken. Dat was rond 08.00 uur. De slagbomen waren dicht. Ook knipperde er een rood licht, zo heeft Infrabel vastgesteld aan de hand van een beveiligingscamera.

Geen strafblad

Desondanks klapte de trein met zo'n 90 kilometer per uur op het busje. De machinist heeft nog vergeefs geprobeerd te remmen. "De treinbestuurder legde een negatieve adem- en speekseltest af", maakte het Openbaar Ministerie aan het einde van de dag op een persconferentie bekend.

De chauffeur had geen strafblad. Het vervoersbedrijf waar de man voor reed, zegt tegen de krant De Morgen dat hij "een onberispelijke staat van dienst" had. De 49-jarige man was een ervaren bestuurder. Het is onduidelijk of hij bewust of per ongeluk langs de slagbomen is gereden. Het onderzoek naar de toedracht is nog in volle gang.

Hier zie je beelden van kort na het fatale ongeluk:

Een treinmachinist die niet bij het ongeluk was betrokken, zegt tegen de VRT dat de overgang berucht is onder collega's. "Er zijn bepaalde 'hotspots' waarvan je weet: hier zou wel eens iemand plots kunnen overlopen of overrijden."

Treinverkeer hervat

De overgang tussen de Kerkhofstraat en de Stationsstraat staat erom bekend dat de slagbomen relatief lang dicht blijven als er een trein passeert. "Sommige mensen steken dan nog snel over, omdat ze weten dat ze anders lang moeten wachten", zegt de machinist. Daar komt bij dat er voor de overgang twee wegen samenkomen, waardoor voertuigen soms weinig ruimte hebben om de bocht te nemen.

Het ongeluk heeft tot verslagen reacties geleid. De vlaggen aan het gemeentehuis van Buggenhout hangen halfstok. Het treinverkeer is om 20.00 uur vanavond op beide sporen hervat.

De twee verdachten, een 16-jarige jongen en een 15-jarig meisje, blijven langer vastzitten. Ze moeten morgen voor de rechter verschijnen. Het slachtoffer, de 11-jarige Théo, werd zondag rond 17.00 uur dood gevonden in een bosrijke omgeving aan de oever van de Vilaine, niet ver van het centrum van Rennes. Hij lag in een struik met een natte handdoek strak om zijn nek gebonden.

Omwonenden hadden de politie gebeld nadat ze het geschreeuw van een kind hadden gehoord. Ter plaatse ontdekte de politie het levenloze lichaam van de 11-jarige jongen. Autopsie heeft inmiddels uitgewezen dat wurging hem fataal werd.

Samen vissen

Volgens de eerste bevindingen was Théo die middag gaan vissen aan de oevers van de Vilaine, samen met de twee tieners. Later werden de twee verdachten gezien terwijl ze van die plek wegrenden, zei officier Frédéric Teillet op de persconferentie.

De 16-jarige jongen en Théo kenden elkaar net een dag. Ze hadden toen samen gevist in de Vilaine en hadden afgesproken dat de volgende dag opnieuw te gaan doen. Het is niet bekend of Théo het 15-jarige meisje al langer kende.

Geen bekenden van politie

De twee verdachten zijn niet bekend bij politie en justitie. Ze waren vrienden van elkaar en zaten op dezelfde school.

Ze zeggen dat ze Théo hebben gewurgd uit wraak, onder meer om kunstaas terug te krijgen dat hij van hen zou hebben afgepakt. Volgens de aanklager zijn de verklaringen van de verdachten niet consistent.

Théo had zijn ouders op zaterdag juist verteld dat hij het aas van de 16-jarige jongen had gekregen. Tijdens de huiszoekingen werden visspullen van Théo gevonden in de huizen van de twee tieners.

Gisteren kondigde president Pezeshkian al aan dat de toegang tot internet zou worden hersteld. Dat leidde bij een deel van de Iraniërs tot scepsis. "De president kan het wel willen, maar het is de vraag in hoeverre de Revolutionaire Garde het gaat toelaten", reageerde een vrouw uit Teheran tegen de NOS.

Het is onduidelijk of iedereen uiteindelijk weer toegang krijgt en hoelang de verbinding zal standhouden. Veel internationale websites en apps in Iran zullen hoogstwaarschijnlijk geblokkeerd blijven.

De internetblokkade werd ingesteld nadat de eerste Israëlische en Amerikaanse bommen waren gevallen op Iran. Volgens het regime vanwege het risico op Amerikaanse cyberaanvallen, maar de blokkade wordt ook ingezet om interne opstanden onderdrukken.

Die afsluiting had grote impact op de levens van bijna alle ruim 90 miljoen Iraniërs. Studenten verloren toegang tot kennis, families konden elkaar niet bereiken en bedrijven liepen klanten mis. Maar zoals het vaker gaat met beperkingen in Iran, lukte het sommige Iraniërs de restricties te omzeilen.

"We moeten regelmatig nieuwe manieren zoeken om online te zijn", vertelt de vrouw uit Teheran. Zij had tijdens de blokkade toegang tot 'Internet Pro'. Dat is een internetverbinding voor professionals in Iran, zoals advocaten, medisch experts en bepaalde medewerkers van bedrijven.

"Vanwege een eerdere medische opleiding kon ik toegang krijgen tot Internet Pro, maar ik moest er ook fors voor betalen", zegt de vrouw. "En de hoeveelheid data die we ermee kunnen ontvangen en sturen is beperkt."

Digitale omweg

Wie niet werd toegelaten tot dit 'internet voor professionals', was afhankelijk van VPN-verbindingen. Die bieden een digitale omweg aan, waardoor het lijkt alsof de gebruiker zich in een ander land bevindt. Maar veel VPN-diensten hadden moeite om deze blokkade te omzeilen.

"We hebben verschillende VPN's tegelijkertijd nodig om online te kunnen zijn", zei een jongen uit Kerman tijdens de blokkade. "Als het al lukt om verbinding te maken, is de internetsnelheid ontzettend laag."

Ook voor die VPN's moeten Iraniërs veel geld neerleggen, iets wat de meesten niet kunnen missen vanwege de grote economische problemen in het land. Ook de Amerikaanse satellietdienst Starlink werd gebruikt om de blokkade te omzeilen, maar het gebruik van deze apparaten wordt zwaar bestraft door het regime.

Klassenmaatschappij

"Wie weinig geld heeft, had helemaal geen toegang tot internet", zegt Amir Rashidi. Hij doet onderzoek bij Filterwatch, een organisatie die opkomt voor digitale burgerrechten. Hij zag de afgelopen maanden een digitale klassenmaatschappij ontstaan in Iran, waarin toegang tot internet geen recht is, maar een privilege voor een selecte groep.

Bovenaan dat stelsel bevinden zich volgens Rashidi internetgebruikers met 'witte simkaarten'. Dat zijn simkaarten uitgeven door het regime, waarmee gebruikers geen last hebben van een blokkade. "Ze worden vooral ingezet voor propagandadoeleinden. Alleen invloedrijke mensen die de boodschap van het regime verkondigen komen ervoor in aanmerking", zegt Rashidi.

Economische ramp

De blokkade had ook grote economische gevolgen in het land. Netblocks becijferde in april al dat de economische schade de 1,5 miljard euro passeerde. Onderzoeker Rashidi legt uit dat veel ondernemers producten verkopen via internet. "Vooral vrouwen gebruikten bijvoorbeeld sociale media voor de promotie van hun bedrijf, of ze verkochten er zelfgemaakte producten." Die inkomsten vielen de afgelopen maanden weg.

Om de activiteiten van grote banken en overheidsbedrijven te laten doorgaan, bouwde de Iraanse overheid verder aan een nationaal digitaal netwerk. Dit 'Iraanse internet' wordt sterk gecontroleerd door het regime en moet bedrijven en burgers een alternatief bieden voor het wereldwijde web.

Voor inwoners zijn er bijvoorbeeld lokale chat-apps zoals Soroush Plus en Bale. Die opereren met toestemming van de Iraanse overheid. "Maar die vertrouwen we niet, en we sturen al helemaal geen bestanden via de Iraanse apps", zegt de vrouw uit Teheran.

Volgens Amir Rashidi van Filterwatch zijn die lokale apps ook een risico voor gebruikers buiten Iran. Zij voelen zich tijdens blokkades mogelijk genoodzaakt om zulke apps te gebruiken om contact te houden met familie in Iran. "Als zij overstappen, vallen ze ook onder de massasurveillance", zegt Rashidi.

Het is volgens hem de vraag hoe het internetverkeer zich komende dagen zal ontwikkelen. "Na de blokkade in januari, vanwege de protesten, kwam het internet ook deels terug. Maar niet op het oude niveau."

De organisatie, die het hoofdkantoor in Den Haag heeft, meldt dat onderzoekers gedurende enkele maanden niet nader genoemde locaties aan de noordwestkust en in Centraal-Syrië hebben doorzocht. Het team heeft tientallen raketten en bommen met chemische munitie gevonden, en ook chemicaliën die nog niet in munitie waren verwerkt. Het zoeken gaat volgens de OPCW nog verder.

Volgens de OPCW zijn ook achttien verdachten opgepakt die een rol zouden hebben gespeeld bij het clandestiene chemische programma van Assad. Onder hen zouden personen zijn die onder Assad hoge functies hadden in het leger en de politiek. De namen zijn niet vrijgegeven omdat het onderzoek nog loopt, liet een Syrische vertegenwoordiger bij de OPCW weten. Zeker vier verdachten staan op sanctielijsten van de EU, het VK en de VS.

Tientallen keren ingezet

Uit onderzoek van de Verenigde Naties en de OPCW was eerder al gebleken dat het regime van Assad herhaaldelijk sarin, chloorgas en zwavelmosterdgas inzette. Om sporen daarvan terug te vinden inspecteert de OPCW in totaal zo'n honderd locaties.

Volgens de OPCW heeft het Syrische leger onder Assad tientallen keren chemische wapens ingezet tijdens de burgeroorlog, die in 2011 begon. In 2013 kwamen honderden mensen om het leven bij een zenuwgasaanval op Ghouta, een buitenwijk van Damascus. In datzelfde jaar tekende Syrië een verdrag dat chemische wapens verbiedt, maar de inzet van dat soort wapens ging daarna toch door.

Eind 2024 werd Assad afgezet door strijders onder leiding van Ahmed al-Sharaa. Hij kreeg asiel in Rusland. Sharaa probeert als nieuwe leider de reputatie van zijn land weer op te poetsen. Onderdeel daarvan is dat Syrië volledig meewerkt aan onderzoeken naar chemische aanvallen.

Vorig jaar gaf meer dan de helft (58 procent) van de Friezen aan dat zij het Friese schrift goed of zeer goed kunnen lezen. In 2007 was dat 46 procent. Het aandeel Friezen met een naar eigen zeggen zeer goede schrijfvaardigheid verdubbelde in diezelfde periode naar ongeveer 19 procent.

Het Fries wordt het vaakst gesproken binnen families en zo'n 53 procent gebruikt het als eerste taal, schrijft Omrop Fryslân. Volgens het provinciebestuur blijkt uit het onderzoek dat het Fries "over het algemeen stabiel blijft en stevig is verankerd in de Friese samenleving".

Gesproken taal tussen partners

Met name Friezen tussen de 18 en 29 jaar gaven vaker aan goed Fries te kunnen lezen. Dat heeft waarschijnlijk met het toenemende gebruik van het Fries op sociale media te maken, stellen de onderzoekers.

Ruim twee derde van de Friese inwoners vindt dat ze het Fries goed spreken, blijkt uit het onderzoek waar ruim 12.000 inwoners aan meededen. 85 procent van de Friezen kan de taal goed verstaan en bijna iedereen (95 procent) begrijpt het Fries op zijn minst redelijk goed.

In vergelijking met het vorige onderzoek daalt het aandeel Friezen dat Fries met zijn of haar partner spreekt. Vier op de tien spreken de taal met de partner, in 2007 was dit nog 47 procent.

Examenvak

De Provinciale Staten besloten eerder dit jaar dat de Friese taal een prominentere rol moet krijgen in het onderwijs. Het was voor scholen in de provincie al verplicht om het vak Fries te geven, maar nu moeten ze het Fries ook actief gaan gebruiken in andere lessen.

Dit jaar deed een recordaantal leerlingen in Friesland het eindexamen Fries, dat vandaag werd afgenomen. Het gaat om 200 leerlingen, terwijl het er vorig jaar minder dan 150 waren.

Vanaf 2030 moet iedere middelbare scholier de mogelijkheid hebben om op school eindexamen Fries te doen.

De recente uitspraken van Kamerlid Markuszower over geweld tegen Palestijnse asielzoekers en diens woorden tegen een azc-demonstrant "we worden omvolkt", staan een bredere samenwerking wel in de weg, zei D66-fractievoorzitter Paternotte in een debat.

In het Kamerdebat kwamen kritische vragen van oppositiepartijen SP, Denk, PvdD, Volt en GL-PvdA. Die wilden weten of het minderheidskabinet nog steeds bij Markuszower wil aankloppen voor steun.

Debat live volgen

Het debat heet 'Over normalisering van geweld in politiek en samenleving' en is hier live te volgen.

"Waarom is D66 wel duidelijk over PVV en Forum en niet over Markuszower? Iemand die heeft gezegd dat het maximale geweld tegen de Palestijnen gebruikt moet worden en het genocidale gedachtegoed aanhangt?" vroeg PvdD-fractievoorzitter Ouwehand.

SP-leider Dijk zei dat het minderheidskabinet aan het "cherry picken" is, waarbij voldoende stemmen bij elkaar vinden belangrijker is dan waar politieke partijen voor staan.

Paternotte zei verschillende keren dat er geen plan is voor structurele samenwerking met Markuszower. Hij noemde diens uitspraken over geweld tegen Palestijnse asielzoekers en omvolking "abject, absurd en gevaarlijk". Paternotte vindt dat Markuszower "nog extremere uitspraken dan Wilders" doet en daarmee structurele samenwerking bepaald niet makkelijker maakt.

Wat is samenwerken?

Fractievoorzitter Brekelmans van de VVD kreeg dezelfde vraag van de oppositiepartijen voorgelegd. Hij zei dat hij de uitspraken van Markuszower heeft veroordeeld en herhaalde dat de coalitie geen samenwerkingsverband van plan is.

"Maar we werken wel met drie partijen samen in een minderheidscoalitie en daarmee zoeken we naar meerderheden", zei Brekelmans. "Misschien dat mevrouw Ouwehand ook weleens voor een voorstel van ons stemt. Niemand moet dan toch denken dat wij een samenwerkingsverband zijn aangegaan? "Nee", zei Ouwehand lachend. "Dat moet inderdaad niemand denken."

"Dus wat is precies samenwerken?", ging Brekelmans verder. "Ik heb de heer Klaver ook wel eens moties zien opstellen met de heer Wilders. Als de heer Klaver dit niet meer zou mogen doen dan wens ik hem veel succes in de oppositie: dan haalt hij nooit meer een meerderheid."

Ook Paternotte vindt een "contactverbod" dat GroenLinks-PvdA-leider Klaver en de anderen volgens hem leken te eisen, te ver gaan. Hij wil de mogelijkheid openhouden om als minderheidscoalitie contact met de fractie van Markuszower te hebben over steun voor wetten en moties.

Over rechts en over links

Die fractie kan samen met bijvoorbeeld JA21 of de SGP de doorslag geven in de Tweede Kamer. Dit wordt ook wel de mogelijkheid van het kabinet 'over rechts' genoemd.

SP, Denk, PvdD, Volt en GL-PvdA willen dat als de Groep Markuszower als optie gepasseerd wordt, het minderheidskabinet vaker de mogelijkheid 'over links' opzoekt. Daardoor kunnen zij meer inhoudelijke invloed uitoefenen op de voorstellen van het kabinet.

Maar de coalitiepartijen laten zich dus niet dwingen om de optie over rechts op te geven. En als de Groep Markuszower plannen van het minderheidskabinet wil steunen, dan kan dat. Hoe de samenwerking met D66, VVD en CDA er ook uitziet.

Later Jetten aan het woord

Bij het debat, dat naar verwachting nog tot laat in de avond doorgaat, zijn premier Jetten, minister Van Weel, minister Van den Brink en minister Heerma aanwezig.

Later vanavond komt Jetten namens het kabinet aan het woord.

Inmiddels zijn zeker 119 mensen aan ebola overleden en vermoedt de Wereldgezondheidsorganisatie dat er ruim 900 besmettingen zijn. Hulpverleners lopen dus achter de feiten aan. En dan krijgen ze ook nog te maken met weerstand vanuit de bevolking.

Maanpakken

Want een deel van de Congolezen koestert wantrouwen. Sinds donderdag zijn er al drie geweldsincidenten tegen hulporganisaties gepleegd, waaronder brandstichting bij een behandeltent van Artsen zonder Grenzen. Niet geheel onbegrijpelijk, zegt Hizkia de Jong van Artsen zonder Grenzen.

"Ineens, als ebola opnieuw uitbreekt, ziet de lokale bevolking veel auto's rijden. Er verschijnen mensen in maanpakken die hun overleden familieleden ophalen om ze nooit meer terug te zien. Dat zorgt voor wantrouwen en daarom is voorlichting zo ontzettend belangrijk. Mensen moeten weten wat de ziekte is en hoe je je ertegen beschermt. Zodat mensen meer vertrouwen krijgen in de zorg."

Correspondent Afrika Elles van Gelder:

"Er gaan allerlei complottheorieën rond in de regio waar de uitbraak is. Sommige mensen geloven niet dat ebola zo ernstig is, en anderen denken dat het verzonnen is door hulpverleners die er geld aan verdienen. Dat wantrouwen komt deels door de falende overheid.

Deze uitbraak vindt plaats in een gebied dat al decennia te maken heeft met heel veel geweld. Gewapende groepen moorden, gebruiken seksueel geweld en de overheid heeft burgers nooit voldoende beschermd.

Nu komt diezelfde overheid met allerlei voorschriften en regels, en kan je in het ergste geval je eigen geliefde niet begraven. Dat leidt tot woede en weerstand onder een deel van de bevolking. De strijd tegen ebola is dus ook een strijd tegen misinformatie en het winnen van vertrouwen, en daarbij spelen juist lokale leiders, hulpverleners en medisch personeel een grote rol."

In veel culturen is het fysieke lichaam van een overledene onmisbaar. Ook in Congo zijn er begrafenistradities en -rituelen waarbij familieleden het lichaam aanraken. Maar lichamen van ebolapatiënten blijven nog dagenlang besmettelijk, waardoor de overheid begrafenissen beperkt toelaat. Dat leidt tot geweld door rouwende familieleden tegen hulpverleners.

Artsen zonder Grenzen gaat het gesprek aan met lokale leiders en probeert uit te leggen wat hulpverleners komen doen, wat ebola is en wat men moet doen als mensen symptomen hebben.

"Er bestaat nu een beeld dat mensen onze behandelcentra ingaan en er niet meer uit komen, dat ze daar sterven. Dat is heel beangstigend en dan is het ook logisch dat mensen aarzelen om zich te laten testen of behandelen", zegt De Jong. "We proberen uit te leggen dat - ook al is er nog geen vaccin of gerichte behandeling voor deze variant - zorg in een behandelcentrum juist de grootste kans op overleven biedt."

Bezuinigingen

Wat de zaak verder bemoeilijkt is het conflict tussen Congolese regeringstroepen en de rebellengroep M23. Die fungeert nu op bepaalde plekken als een soort lokale overheid, maar heeft geen ervaring met het coördineren van ebola-uitbraken.

En dan zijn er nog alle bezuinigingen op ontwikkelingshulp. De grootste is die van de Verenigde Staten, waar het USAID-programma onder de regering-Trump voor bijna 90 procent werd uitgekleed.

"Maar ook Europese landen, waaronder Nederland, bezuinigen stevig op ontwikkelingshulp. Dat leidt tot tekorten aan personeel en medicijnen. Dat maakt het voor ons uitdagender om de juiste hulp te verschaffen", vertelt De Jong.

Naar alle waarschijnlijkheid gaat het virus al weken tot maanden rond. Experts denken dat het door alle bezuinigingen niet snel genoeg is opgemerkt.

Wat is ebola?

Ebola is een besmettelijk virus dat het immuunsysteem aantast. Het begint met koorts, daarna leidt het tot braken, diarree, buikklachten en huiduitslag. Gemiddeld ligt het sterftecijfer rond de 50 procent, maar dat verschilt per variant en kan oplopen tot 90 procent.

Mensen raken besmet door contact met lichaamsvloeistoffen en bloed van een besmet persoon. Het virus blijft - ook na de dood - dagenlang actief in het lichaam. Lichaamsvloeistoffen zijn dan nog steeds extreem besmettelijk. Daarom worden lichamen van overleden ebolapatiënten niet vrijgegeven.

Het pro-Iraanse Hezbollah is in een hevige strijd met Israël verwikkeld sinds de militie zich mengde in de oorlog tussen Iran enerzijds en Israël en de VS anderzijds. De Israëlische aanvallen leidden tot ruim een miljoen gevluchte Libanezen en duizenden doden, onder wie veel burgers. Israël houdt ook een deel van het zuiden van het land illegaal bezet.

Netanyahu wil de groep uitschakelen, maar het is de vraag of Hezbollah nog slagkracht heeft. Niet alleen het huidige gewapende conflict eist zijn tol, dat geldt ook voor de strijd tegen Israël tijdens de oorlog in Gaza.

Nieuwe structuren

"Toen Hezbollah zich uit solidariteit met de Palestijnen had gemengd in de oorlog in Gaza is een groot deel van de leiding van de groep uitgeschakeld en zijn ook veel van hun raketopslagfaciliteiten vernietigd", zegt analist Mohanad Hage Ali van de denktank Carnegie Middle East Center in de Libanese hoofdstad Beiroet.

Nadat in 2024 een bestand was afgesproken tussen Israël en Hezbollah, heeft de groep zich wel opnieuw georganiseerd en structuren opnieuw opgebouwd. Die nieuwe structuren zijn goed zichtbaar, zegt Hage Ali. "Waar voorheen nauwelijks sprake was van coördinatie tussen Iran en Hezbollah voor aanvallen op Israël, is er nu een gezamenlijk coördinatiecentrum."

De groep kan, hoewel de belangrijkste bondgenoot Iran nog altijd in oorlog is met VS en Israël, nog steeds aan wapens komen via smokkelroutes. Ook is Hezbollah in staat om zelf wapens te produceren, zegt Hage Ali.

Hezbollah is ook beter geworden in het gebruik van drones en lanceert geregeld glasvezeldrones. Die zijn via een dunne kabel verbonden met degene die ze bestuurt. Omdat het signaal ervan moeilijk te verstoren is, kan Israël deze drones minder goed onderscheppen. "En dat leidt tot effectievere aanvallen op Israëlische strijdkrachten in het zuiden van Libanon", legt Hage Ali uit.

De analist wijst er bovendien op dat Hezbollah een betere strategische positie heeft dan bij eerdere conflicten met Israël. Dat komt doordat bij deze oorlog ook bondgenoot Iran betrokken is.

De groep, die ook een politieke tak heeft en nauw verweven is met de Libanese maatschappij, heeft de steun van een flinke meerderheid van de bevolking. Maar bij het afspreken van het staakt-het-vuren tussen Libanon en Israël medio vorige maand zat Hezbollah niet aan tafel.

Israël en Hezbollah houden zich beide niet aan het bestand. Netanyahu zegt dat het leger sinds het ingaan van het bestand zeker 600 Hezbollah-strijders heeft gedood. Ook het Libanese gezondheidsministerie spreekt van honderden doden sinds het staakt-het-vuren. Aan Israëlische zijde kwamen sindsdien elf militairen om het leven.

Het beëindigen van de gevechten tussen het pro-Iraanse Hezbollah en Israël is een van de heikele thema's bij de onderhandelingen tussen Iran en de VS. Dat Israël de aanvallen tegen Hezbollah in Libanon intensiveert, bemoeilijkt de gesprekken volgens Hage Ali.

Ontwapening

Israël wil dat Hezbollah zich ontwapent. Experts zeiden eerder tegen de NOS dat zij twijfelen over hoe haalbaar deze eis is. Ook in het bestand van 2024 was afgesproken dat Hezbollah de wapens zou inleveren. Daaraan was volgens Hage Ali een strakke tijdlijn verbonden: het leger van Libanon moest de klus binnen zes maanden klaren.

Dat is niet helemaal gelukt: "Veertig jaar Hezbollah-werk binnen een halfjaar ongedaan maken is niet realistisch", stelt Hage Ali. Hezbollah werd bovendien nog aangevallen door Israëlische strijdkrachten op het moment dat het Libanese leger bezig was de groep te ontwapenen, aldus de analist.

De militie zelf wil bovendien niets weten van ontwapening. Zondag zei Hezbollah-leider Naim Qassem in een televisietoespraak dat ontwapening "onaanvaardbaar" is. Hij wil niet dat de Libanese regering het geweldsmonopolie heeft, omdat die volgens hem te nauwe banden met Israël heeft.

Qassem vindt dat Libanon zich moet terugtrekken uit de gesprekken met Israël over een blijvend bestand. Volgens Hage Ali hangt voor het succes van deze onderhandelingen veel af van de houding van de Amerikaanse president Trump. "Pas als hij zegt dat Israël moet stoppen met de aanvallen op Hezbollah, gaan we verandering zien".

Op een bijeenkomst van het Israëlische veiligheidskabinet bevestigde premier Netanyahu vanavond dat het leger met een "groot aantal militairen" bezig is strategische gebieden in te nemen. Het is onduidelijk welke gebieden hij bedoelt en hoeveel militairen zijn ingezet.

Israël zegt zelf dat het het zogenoemde 'gele lijn-gebied', zo'n 6 procent van Libanon, gebruikt als "bufferzone" tegen dreigingen, ook als die niet concreet zijn. Met deze militaire bufferzone wil het leger voorkomen dat Hezbollah aanvallen kan uitvoeren.

Zware verliezen

Volgens de krant Haaretz gaat het Israëlische leger de gele lijn over om zo "de dreiging van explosieve drones van Hezbollah" voor burgers en troepen weg te nemen. Israëlische functionarissen melden aan de krant dat de drones worden bestreden met netten en speciale munitie.

Hezbollah zegt Israëlische troepen die zijn opgerukt naar de Zuid-Libanese stad Zawtar al-Sharqiya te hebben aangevallen met explosieve drones, raketten en artillerie. Dat gebeurde afgelopen dagen meerdere malen.

Premier Netanyahu zei gisteren dat Israël zou terugslaan. Hij gaf het leger het bevel de aanvallen op Libanon op te voeren. "En we zullen ze verpletteren", zei hij over Hezbollah. Naar eigen zeggen heeft Israël vannacht meer dan 100 doelen van Hezbollah aangevallen. Daarbij zouden 28 mensen zijn gedood.

Bij een aanval op het dorp Mashghara in de Bekavallei zijn zeker elf mensen gedood, onder wie twee kinderen. Volgens het Libanese staatsmedium National News Agency zijn onder de slachtoffers meerdere leden van dezelfde familie. Vijftien mensen raakten gewond.

Verslaggever Sander van Hoorn:

"Israël weet zich geen raad met de drones van Hezbollah, met name die met een glasvezelkabel zoals ze ook veel aan het front in Oekraïne gebruikt worden. Veel aanvallen vinden plaats op militairen in het bezette zuiden van Libanon. Hezbollah post regelmatig filmpjes waarbij je een drone op het doel af ziet vliegen.

Een deel van het 'intensiveren' van de strijd is volgens Israël het neutraliseren van die dreiging. Ze willen Hezbollah aanvallen op de plaatsen waar de drone-operators zitten.

Onduidelijk is wat de militairen gaan doen die nu de gele lijn zijn overgestoken. Blijven ze daar om te voorkomen dat Hezbollah daar terugkeert, dan lopen ze natuurlijk het risico dat ze op die nieuwe posities, vanachter die nieuwe lijn, opnieuw met drones bestookt worden."

Officieel geldt sinds 16 april een wapenstilstand tussen Israël en de Libanese regering, maar in de praktijk gaan de gevechten over en weer door. Israël voert nog dagelijks aanvallen uit op het zuiden van Libanon en de Bekavallei. Netanyahu zegt dat er de afgelopen weken 600 strijders van Hezbollah zijn gedood. Sinds het bestand inging zijn zeker elf Israëlische militairen gedood, schrijft The Jerusalem Post.

De bezetting van het gelelijngebied door Israël is volgens het internationaal recht niet toegestaan. Het is een vooruitgeschoven grens op zo'n acht kilometer van de door de VN vastgestelde Blauwe Lijn, die sinds 2000 de officieuze grens tussen Israël en Libanon aangeeft.

In het bezette gebied vernietigt Israël systematisch dorpen. Ook worden infrastructuur, openbare gebouwen en landbouwgrond vernield. Het Israëlische leger heeft inwoners van drie plaatsen gewaarschuwd dat ze moeten vertrekken.

In Libanon zijn sinds het begin van de oorlog op 2 maart, toen Hezbollah begon met het bestoken van Israël als vergelding voor de aanvallen op Iran, inmiddels ruim 3100 doden gemeld door Israëlische aanvallen.

Onduidelijk is hoeveel burgerslachtoffers er zijn gevallen, aangezien er in de vrijgegeven statistieken geen onderscheid wordt gemaakt tussen Hezbollah-strijders en burgers. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn de afgelopen weken, sinds het staakt-het-vuren, minstens 608 mensen in Libanon gedood bij Israëlische aanvallen.

Tegen 18.00 uur rukten de hulpdiensten massaal uit, nadat een koolmonoxidemelder in een appartement aan de Drierivierenlaan was afgegaan.

Terwijl de bewoners werden geëvacueerd, begon de brandweer met metingen in het complex. Daarbij werd inderdaad koolmonoxide vastgesteld, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Inmiddels wordt het gebouw geventileerd en gecontroleerd om verdere risico's uit te sluiten. Wanneer de bewoners weer hun huis in kunnen, is nog onduidelijk.

Koolmonoxidevergiftiging

Koolmonoxide (CO) is een kleurloos en geurloos gas. Als je het inademt, kun je last krijgen van duizeligheid, hoofdpijn en misselijkheid. Bij hoge concentraties kan het binnen enkele minuten fataal zijn. Koolmonoxide zorgt ervoor dat het bloed minder zuurstof verplaatst naar vitale organen, zoals het hart.

In Nederland overlijden jaarlijks tussen de tien en vijftien mensen aan acute CO-vergiftiging.

De NOS meldde gisteren dat de PVV Noord-Brabant op sociale media een video had verspreid met daarin een bewerkte rechtbanktekening. Twee Syrische mannen, die veroordeeld waren wegens de moord op hun zus, keken nijdig op de gemanipuleerde versie.

'Netjes, maar weinig antwoorden'

Rechtbanktekenaar Petra Urban sprak er gisteren schande van dat haar werk zonder toestemming was gebruikt en vervormd. Vandaag bevestigt Urban tegen de NOS dat Boon haar heeft gebeld om zijn excuses aan te bieden. "Dat waardeer ik en dat was heel netjes. Maar op de grote vraag waarom hij de afbeelding zo heeft lopen manipuleren, daar had hij weinig antwoord op."

De NOS heeft de PVV geprobeerd te bereiken voor een reactie, maar dat is niet gelukt.

Bekijk hier het verschil tussen de AI-versie en het origineel van de rechtbanktekening:

PVV'er Boon zegt tegen De Telegraaf dat hij zich van geen kwaad bewust was. "Ik dacht: als we de tekening aanpassen, zitten er geen auteursrechten meer op." Maar die gedachte is te kort door de bocht, legt tekenaar Urban uit. "Je kan geïnspireerd zijn door een foto of tekening en vervolgens een nieuw beeld maken. Maar het is heel anders als je de tekening gaat aanpassen, en al helemaal zonder toestemming", zegt zij.

Urban is in gesprek met de Nederlandse Vereniging van Journalisten over de kwestie. Ze weet nog niet of ze stappen gaat ondernemen.

AI-beelden van Timmermans en asielzoekers

Het is niet voor het eerst dat Boon over de schreef is gegaan met het bewerken van afbeeldingen met AI. PVV-leider Wilders bood vorig jaar excuses aan GroenLinks-PvdA aan nadat Boon AI-afbeeldingen over toenmalig lijsttrekker Timmermans had verspreid.

Het PVV-Kamerlid beheerde een Facebookpagina waar nepbeelden over bijvoorbeeld Timmermans en asielzoekers stonden, zo concludeerde De Groene Amsterdammer na eigen onderzoek. Aanvankelijk sprak Boon in de Tweede Kamer nog tegen dat hij bij deze plaatjes betrokken was, maar dat bleek hij wel.

Wilders zei destijds dat hij zijn partijgenoot Boon op deze kwestie had aangesproken. "Ik heb hem daar een reprimande voor gegeven en hij heeft het allemaal offline gehaald." De PVV-leider zei vervolgens dat het niet meer zou gebeuren.

Herman J. (77) werd in februari aangehouden en zit sindsdien vast. Op zijn computer en usb-sticks werd kinderporno aangetroffen, die tussen 2023 en 2025 zou zijn gedownload.

J. ontkende in de rechtbank dat hij kinderporno heeft verzameld. Volgens hem zijn de gevonden bestanden naar hem toegestuurd, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Verdrietige situatie

Hij wordt verdacht van betasting van een man die veel jonger was dan hijzelf, maar dat is volgens J. niet gebeurd. Volgens het Openbaar Ministerie gebeurde de ontucht zowel tijdens zijn burgemeesterschap als daarna.

J. zou de man daarnaast cadeaus hebben gegeven en erop hebben aangedrongen om het geheim te houden. Het OM stelt dat sprake was van overwicht door J., door het grote leeftijdsverschil en door zijn positie als burgemeester.

Tegenover de rechter spreekt hij dat tegen. "Dit is een verdrietige situatie. Wij hebben langdurige gesprekken gehad, ik heb als een praatpaal gefungeerd. Maar er hebben geen seksuele contacten plaatsgehad. Dat is pertinent niet waar."

Geen pedofiele stoornis

J. zegt dat de detentie hem zwaar valt. "Ik zit drie maanden vast en dat is erg lang, kan ik u verzekeren. Elke dag is lang." Bij hem zijn na psychologisch onderzoek geen stoornissen vastgesteld.

De oud-burgemeester bracht dat tijdens de zitting nadrukkelijk onder de aandacht. "Er staat nogal wat in de krant, maar ik zeg dit voor de publieke tribune en de pers: ik heb geen pedofiele stoornis. Punt."

De inhoudelijke behandeling van de zaak is op 23 juni. Tot die tijd blijft J. in de cel.

15 jaar burgemeester

J. was van 1996 tot 2011 burgemeester van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en ging in 2011 met vervroegd pensioen.

Daarvoor was hij ruim acht jaar burgemeester van de Brabantse gemeente Vessem, Wintelre en Knegsel, die in 1997 opging in de gemeente Eersel.

De VS viel vannacht meerdere doelen aan in Iran. Het Amerikaanse leger claimt dat de luchtaanvallen "defensief" waren, ter bescherming van de eigen troepen. De aanvallen vonden plaats terwijl een Iraanse delegatie in Qatar was voor vredesonderhandelingen. Inmiddels is toponderhandelaar en parlementsvoorzitter Ghalibaf teruggekeerd naar Iran, meldt staatsomroep IRIB.

Doelwitten van de Amerikaanse aanvallen in Zuid-Iran waren onder meer raketinstallaties en boten die mijnen aan het leggen waren, verklaarde het leger. Iraanse staatsmedia meldden ontploffingen op drie plekken in de havenstad Bandar Abbas, aan de Straat van Hormuz.

Goede deal of geen deal

Volgens het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn de Amerikaanse aanvallen een "grove schending" van het staakt-het-vuren. Washington krijgt de waarschuwing dat het verantwoordelijk is voor "alle gevolgen" en dat geen enkele daad van agressie onbeantwoord zal blijven.

Verder claimt de Revolutionaire Garde dat een Amerikaanse drone is neergehaald en een gevechtsvliegtuig is beschoten, die het Iraanse luchtruim binnendrongen.

Het is niet duidelijk wat de Iraanse dreigementen en de Amerikaanse aanvallen betekenen voor het fragiele staakt-het-vuren tussen de VS en Iran, dat begin april inging.

Eerder vandaag zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio dat een akkoord over een einde van de oorlog nog altijd "binnen een paar dagen" mogelijk is. "De president heeft de wens geuit om een overeenkomst te bereiken. Hij zal óf een goede deal sluiten, óf helemaal geen deal."

Speciale kabinetszitting

Tegelijkertijd melden diverse Amerikaanse media dat president Trump morgen een speciale kabinetszitting houdt op Camp David. Volgens The New York Post worden alle kabinetsleden verwacht op het zwaarbeveiligde presidentiële buitenverblijf. De oplopende spanningen met Iran zullen volgens de krant de gesprekken domineren.

De oorlog in Iran begon drie maanden geleden met Amerikaans-Israëlische aanvallen. Sindsdien is de Straat van Hormuz grotendeels afgesloten. Normaal komt 20 procent van de wereldwijde oliehandel door de zee-engte. Door de oorlog zijn de energieprijzen fors gestegen.

Vorige week legde het schip aan in de haven van Rotterdam. Daar werd het nadat de bemanning van boord was gegaan schoongemaakt en gedesinfecteerd.

Begin deze maand werd bekend dat meerdere opvarenden op het schip besmet waren met het hantavirus. Op dat moment waren zo'n 150 passagiers en bemanningsleden aan boord. Drie opvarenden overleden aan de gevolgen van de besmetting.

De Hondius was onderweg van Argentinië naar de Canarische Eilanden. Uiteindelijk lag het uit voorzorg dagen voor de kust van Kaapverdië, daarna voer het schip door naar Tenerife.

Quarantaine

Toen het daar aankwam begon een grootschalige evacuatie, waarbij verschillende vliegtuigen passagiers ophaalden. Die werden daarna onderzocht en moesten vanaf toen zes weken in thuisquarantaine, omdat de incubatietijd zo lang kan zijn.

Ook de 27 bemanningsleden, onder wie Filipijnen, Oekraïners, Nederlanders, een Rus een Pool, gingen vervolgens in quarantaine. Gisteren bleek dat een Spaanse opvarende besmet is met het virus. Het is de twaalfde besmetting die tot nu toe is vastgesteld.

Het schip wordt vanaf 13 juni weer in gebruik genomen voor geplande reizen, zegt Oceanwide Expeditions.

De run op aansluitingen ontstond doordat er vanaf 1 juli nieuwe spelregels gaan gelden voor het verdelen van de schaarse ruimte op het stroomnet. In gebieden waar het stroomnet vol zit, belanden ook kleinverbruikers zoals huishoudens op een wachtlijst. Dat kan hun plannen om bijvoorbeeld een warmtepomp, laadpaal of elektrische kookplaat te laten installeren in de weg zitten.

In april maakten netbeheerders bekend dat het stroomnet in delen van Utrecht grotendeels 'op slot' gaat, om te voorkomen dat het net overbelast raakt. In andere gebieden waar dit boven de markt hing, gebeurde dat niet.

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei sprak van "een pauzeknop" in Utrecht. Het is onduidelijk wanneer daar weer aanvragen kunnen worden geaccepteerd.

'Vier keer meer dan gemiddeld'

Stedin (de netbeheerder in het grootste deel van Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland) ziet een verband tussen de berichtgeving over het volle stroomnet en de toename van het aantal aanvragen door huishoudens.

"Die stijging loopt inderdaad vanaf het moment dat de eerste berichten naar buiten kwamen over een aansluitingspauze in grootstedelijk Utrecht", reageert een woordvoerder van Stedin.

Maar niet alleen in Utrecht is de vraag toegenomen. "In ons hele gebied zien we dat er een toename van aanvragen voor huishoudens plaatsvindt", laat ook netbeheerder Liander (Gelderland, Flevoland, Friesland, Noord-Holland en delen van Zuid-Holland) weten.

En Enexis (Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg) spreekt van een "forse toename" sinds medio april. "Specifiek voor huishoudens is het aantal aanvragen voor verzwaring toegenomen."

Exacte cijfers hebben de meeste beheerders nog niet, maar de stijging is duidelijk. "In de maand april zagen we dat het aantal vragen voor een zwaardere huisaansluiting vier keer hoger lag dan het maandgemiddelde", ziet Stedin. "Ook nu ligt het niveau nog hoger dan het maandgemiddelde, met ongeveer anderhalf tot twee keer zoveel vragen per dag als gebruikelijk."

Niet altijd nodig

De meeste netbeheerders benadrukken dat de zwaardere aansluitingen niet altijd nodig zijn, en dat dus lang niet iedereen een aanvraag hoeft te doen voor een zo'n aansluiting. "Ik snap dat mensen het aanvragen, maar er is ook veel mogelijk met de huidige aansluiting", aldus een woordvoerder van Liander.

Huishoudens die bijvoorbeeld de aanschaf van een warmtepomp of elektrische kookplaat overwegen en daarvoor een zwaardere stroomaansluiting willen, krijgen daarom het advies om goed te overleggen met hun installateurs. Zo kunnen ze bepalen of de verzwaring echt noodzakelijk is. "Dat kan ook kosten schelen. Het is niet altijd nodig."

Zaterdag maakte Groningen duidelijk dat de noodopvang beschikbaar was tot en met maandag. Vandaag liet de gemeente weten dat die opvang in congrescentrum Hanze Plaza met ten minste één nacht wordt verlengd. Dat gebeurt op verzoek van het ministerie van Asiel en Migratie.

Groningen is bereid de opvang na morgen met nog een week te verlengen, maar verbindt daar wel een voorwaarde aan, namelijk dat er een oplossing komt voor de langere termijn. Daarover is momenteel overleg met het ministerie, schrijft Groningen in een persbericht. De verwachting is dat daarover morgen meer bekend wordt.

Extra tenten

Het Rode Kruis heeft extra open tenten neergezet op het grasveld voor het aanmeldcentrum in Ter Apel om meer schaduw te creëren. Die zijn niet bedoeld om erin te slapen.

De afgelopen dagen waren er al vier van deze tenten opgezet. In totaal staan er nu negen. De temperatuur op het terrein liep vanmiddag op tot ruim 30 graden. Het Rode Kruis is er aanwezig en deelt gekoeld water en zonnebrandcrème uit.

Vanochtend verbleven er zo'n 70 tot 80 mensen buiten het aanmeldcentrum. In de middag liep dat op tot ruim 120. "Sommige mensen zijn hier al vijf, zes of zeven dagen. Ze hebben geen idee wat er gaat gebeuren", zegt een woordvoerder van het Rode Kruis.

De mogelijkheden om de asielzoekers te helpen zijn beperkt. "We kunnen niks doen als Rode Kruis. Je kunt alleen maar een arm om iemand heen slaan. Een vluchteling begon te huilen toen dat gebeurde."

Volgens de organisatie zijn de asielzoekers "mentaal en fysiek kapot", doordat ze elke avond ergens anders naartoe worden gebracht. "De sfeer is gemoedelijk, maar met de uitputting en de onzekerheid weet je niet hoelang dat zo blijft."

'Geen Gronings probleem'

Vorige week boden gemeenten als Stadskanaal en Aa en Hunze op het laatste moment soelaas bij de nachtopvang, maar commissaris van de Koning in Groningen René Paas benadrukt dat het om een landelijk probleem gaat. "Het is geen Gronings probleem", aldus een woordvoerder van Paas.

Waalre heeft aangeboden tijdelijk extra asielzoekers op te vangen, werd vandaag bekend. De Brabantse gemeente wil er 150 opvangen, van juli tot begin volgend jaar.

Ook Hilversum kwam met nieuws over nieuwe opvanglocaties. Bij de in totaal 190 plekken in die gemeente gaat het om locaties voor zeker tien jaar, maar die komen wel pas in 2027 en 2028 beschikbaar.

Uitzichtloos wachten

Amsterdam bood vorige week donderdag 230 extra plekken voor vluchtelingen aan om te helpen bij het tekort aan opvang in Ter Apel. Maar de druk op het aanmeldcentrum blijft onverminderd hoog.

Het Rode Kruis dringt al sinds vorige week aan op een structurele oplossing. "Het is een taak van de overheid om mensen een plek te bieden, maar vandaag staan mensen opnieuw uitzichtloos te wachten in het gras", stelt de directeur van het Rode Kruis, Harm Goossens.

Archivaris en directeur van Beeld en Geluid Eppo van Nispen tot Sevenaer spreekt van een "cadeau" aan Nederland. "Ik ben waanzinnig trots. Ik heb een brok in m'n keel", zegt de archivaris over het platform. "Onze Nederlandse geschiedenis in radio en tv, voor heel Nederland. Wauw."

De Soundmixshow, De Avondspits, Ron's Honeymoonquiz en Lingo - er staan flink wat klassiekers op de lijst met de programma's die online komen. Het is nu gelukt om ongeveer 50 procent van de programma's die tussen 1920 en 2020 zijn gemaakt door de publieke omroep beschikbaar te stellen voor het publiek. De bedoeling is dat dit aan het eind van dit jaar meer dan 60 procent is.

Een aantal fragmenten uit de programma's die te zien zijn:

De vormgeving van het digitale archief, dat De Schatkamer is genoemd, doet denken aan een streamingplatform. Kijkers en luisteraars kunnen in de catalogus zoeken naar programma's en die zijn vervolgens reclamevrij te bekijken en beluisteren.

"Het archief geeft weer hoeveel mooie dingen we maken op radio- en televisiegebied", vertelt de directeur. Daarnaast wordt volgens hem duidelijk dat bepaalde onderwerpen die ogenschijnlijk hedendaags zijn, ook vroeger al aan de orde kwamen. "Een thema als woningnood bijvoorbeeld. Dat is iets van alle tijden."

Commercieel niet interessant

De bouw van het platform is in 2023 begonnen. Twee jaar eerder had Beeld en Geluid opdracht van het ministerie van OCW gekregen om het televisie- en radioarchief van de publieke omroep open te stellen. Dit kon vanwege een wijziging in de Europese wetgeving. Daardoor mogen auteursrechtelijk beschermde werken online toegankelijk zijn zonder toestemming van de rechthebbende - mits ze geen commerciële waarde meer hebben.

Vanwege dezelfde auteursrechten is het nog niet mogelijk om beelden of geluidsfragmenten vanaf het platform te downloaden. Volgens directeur Van Nispen tot Sevenaer is dat de volgende stap. Dat geldt ook voor het aanbieden van programma's van commerciële zenders, die nu nog ontbreken. "Die willen we er ook heel graag bij hebben, omdat we een compleet beeld van die geschiedenis willen geven."

Op het platform zijn programma's voor mensen van alle leeftijden terug te vinden. Naast bekende spelshows en amusementsprogramma's zitten er ook kinderklassiekers tussen. Zo is Joost Prinsen terug te zien in de afleveringen van J.J. De Bom voorheen De Kindervriend (tussen 1979 en 1981) en kunnen kijkers herinneringen ophalen met programma's als De Grote Meneer Kaktus Show (1986 tot 1993) en Ik Mik Loreland (1994 tot 2002).

Beeld en Geluid blijft de komende tijd bezig met het uitbreiden van het archief. Een missie zonder einde, noemt Van Nispen tot Sevenaer het. "Het beroep als archivaris stopt nooit. Elke dag is er weer geschiedenis die geschreven wordt en die verdient het om bewaard te blijven."

In De Bilt werd in de loop van de middag een temperatuur van 31,2 graden gemeten. Daarmee is het de warmste 26 mei sinds het begin van de metingen, meldt Weeronline.

Met name voor mensen die buiten werken is het een zware dag. Extra drinken, de schaduw opzoeken én hulp van een tuinslang bieden uitkomst. Ook sommige dieren worden natgespoten om deze warme dag door te komen.

Bekijk hier een selectie van ingestuurde foto's en foto's gemaakt door persfotografen:

Het RIVM heeft voor delen van het land een smogwaarschuwing afgegeven. Het gaat om zogenoemde zomersmog, die sneller voorkomt bij zonnig en warm weer. De waarschuwing geldt tot in de avond voor delen van de provincies Zuid- en Noord-Holland, Utrecht, Flevoland en Gelderland.

Zo beleefde Nederland deze tropische dag, door de lens van de regionale omroepen:

Wat vindt hij op een schaal van 0 tot 10 van de hevigheid van de hitte vandaag? "Een 9 zeker."

Ook het KNMI drukt voortaan de hittekracht uit in een score van 0 tot 10. Deze zogenoemde hittekrachtindex verschijnt stapsgewijs in de KNMI-app en is vanaf 2 juni voor alle gebruikers te zien. Mensen kunnen zo het gevaar voor zichzelf inschatten en maatregelen nemen.

Door de hoge temperaturen loopt de hittekracht vandaag flink op. Rond 14.00 uur tikte die in De Bilt de 8 aan. De schatting van dakdekker Jason voor Almere blijkt wat te hoog. Het is een 7. "Het kan nog erger inderdaad", zegt hij droogjes.

Niet alleen temperatuur

Een hoge temperatuur leidt vaak vanzelf tot een hoge hittekracht. Toch zegt de temperatuur niet alles. "Niet elke 25 graden Celsius voelt hetzelfde", zegt Carolina Pereira Marghidan, onderzoeker bij het KNMI en de Universiteit Twente. "De hittebelasting hangt niet alleen van de temperatuur af. De zon, luchtvochtigheid en wind maken een groot verschil."

Als de lucht vochtig is, raken mensen minder makkelijk warmte kwijt door te zweten. Ze hebben dan meer last van dezelfde temperatuur dan met droge lucht. Een verkoelend windje of wolken voor de zon bieden juist verlichting.

Soms is het niet uitzonderlijk warm, maar loopt de hittekracht toch op. Juist dan, verwacht het KNMI, kan informatie problemen voorkomen. Twee jaar geleden werd bijvoorbeeld de Dam tot Damloop van Amsterdam naar Zaandam gestaakt bij 23 graden Celsius. Hulpdiensten konden het aantal oververhitte hardlopers niet meer aan.

Experts gebruiken al tientallen jaren een eigen maat om zon, wind en luchtvochtigheid wél mee te nemen, maar die kan verwarrend zijn. Het KNMI koos er daarom voor om deze maat samen met TNO en het RIVM om te rekenen in een getal van 0 tot 10.

Een score van 10 blijft waarschijnlijk zeldzaam. In de afgelopen 30 jaar kwam dit in De Bilt maar vier uur voor, bleek uit KNMI-onderzoek. In het zuidoosten van Nederland kwam het wel vaker voor.

Windkracht

In de loop van het jaar hoopt het KNMI ook met een kaart te komen hoe de hittekracht verschilt over het hele land. De score is nog niet beschikbaar voor het Caraïbisch deel van Nederland. De huidige index is daar niet één op één te gebruiken en het KNMI werkt aan een aangepaste versie.

Mensen moeten wel even wennen aan de hittekrachtscore, erkent onderzoeker Marghidan. Uiteindelijk denkt ze dat de score duidelijker is dan de maat die experts gebruiken. Maar het zal wel even duren voordat mensen er net zo makkelijk over praten als over windkracht.

In de KNMI-app kan iedereen straks dus de invloed van het weer zien. Maar hoeveel last je hebt van de hittekracht is persoonlijk. Voor ouderen en chronisch zieken is hitte gevaarlijker dan voor gezonde mensen. En het maakt uit of je een marathon loopt en of je de kans krijgt je kleding aan te passen of in een uniform moet werken.

Mensen zullen dus ook moeten leren vanaf welke score de omstandigheden voor hen gevaarlijk zijn. En het dus tijd is meer te drinken, inspanning te vermijden en de schaduw op te zoeken.

Maar het blijft de vraag in hoeverre iedereen zich hierdoor aangesproken zal voelen. "Ik kijk er persoonlijk niet naar", zegt dakdekker Jason. Wel gaan ze soms een of twee uur eerder op pad om de ergste hitte te vermijden. "Wij geven gewoon gas en laten ons niet kennen."

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Patricio Silva is emeritus hoogleraar geschiedenis van Latijns-Amerika aan de Universiteit van Leiden en vertelt in de podcast hoe Amerika, onder aanvoering van Rubio de druk op Cuba steeds verder opvoert - tot mogelijk een militaire ingreep. In tegenstelling tot Trump kent Marco Rubio de Latijns-Amerikaanse omgangsvormen beter en gaat hij ook diplomatieker te werk, zegt hij, maar op Cuba blijven de meeste mensen hem een 'wurm' vinden: iemand om niet te vertrouwen.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Rosanne Sies