De afgelopen vijf jaar is het gebouw gerestaureerd, en dat was hard nodig. Het 144 jaar oude pand begon aan alle kanten te lekken, want het zoute water beschadigde de constructie van het aquarium. "Omdat het donker is in een aquarium was het voor veel bezoekers niet zichtbaar, maar als je de lichten aanzette zag je eigenlijk hoe beschadigd het gebouw was" vertelt Linda van Leeuwen, projectmanager bij Artis, aan de NOS.

"Het zoute water kwam steeds meer naar boven en creëerde steeds grotere scheuren in de muren, het kwam overal naar buiten". Maar ook door de vele bezoekers is het gebouw versleten.

Het gebouw is niet alleen gerestaureerd en de constructies zijn verbeterd om lekkages in de toekomst te voorkomen, maar het is ook verduurzaamd. Voor de bezoekers is het meest zichtbaar dat het interieur is gewijzigd. Er is meer daglicht, er zijn meer open ruimtes en er is een open keuken bij gekomen. Daar bereiden de verzorgers het eten voor de vissen en kunnen bezoekers hun vragen stellen.

Meer ruimte voor de vis

Er is in het gebouw volgens curator Huiberse veel meer ruimte gekomen voor de bewoners: de vissen. Een deel van het aquarium is verdiept en verlengd. Twee vissoorten, zoals de luipaardhaai, komen niet meer terug. "Die vinden we te groot voor de aquaria die wij nog kunnen hebben. Die (vissen, red.) hebben meer zwemruimte nodig."

Deze visie past in een bredere trend onder dierentuinen. Dierenverblijven worden steeds groter. Dit komt onder andere doordat het publiek veel meer dan vroeger bezig is met het welzijn van de dieren. Daarnaast scherpt de Europese dierentuinorganisatie EAZA, die de vereisten voor dierenverblijven opstelt, de regels steeds meer aan.

Bezoekerservaring

Daarnaast verandert ook de bezoekerservaring bij het aquarium volgens Huiberse: "Wat we hebben aangepast is voornamelijk het museale gedeelte, het verhaal wat we vertellen. Het gaat veel meer over water an sich, het aquatisch leven wat er in zit en hoe de mens zich daarmee bemoeit of niet bemoeit."

De hele verbouwing heeft vijf jaar geduurd en 50 miljoen euro gekost. De operatie is mede betaald door het Rijk, de gemeente, verschillende fondsen en uit publieksdonaties.

De meeste klachten gingen over organisaties die niet transparant waren over welke persoonsgegevens ze gebruiken, staat in de Klachtenrapportage 2025 van de AP.

Ook was een veelvoorkomende klacht dat organisaties weigeren gegevens van mensen te verwijderen, terwijl daar wel om was gevraagd. Veel mensen klaagden daarnaast over zakelijke en overheidsinstanties die zonder goede reden om persoonlijke informatie vroegen.

De AP vindt het "extra zorgelijk" dat de overheid dit doet. "De overheid verwerkt vaak veel gevoelige persoonsgegevens. Mensen kunnen er niet voor kiezen om geen gebruik te maken van de overheid."

Deurbelcamera's

Vierhonderd klachten die te maken hadden met datalekken gingen over de hack bij Clinical Diagnostics. Juli vorig jaar werden bij dit medisch laboratorium op grote schaal gevoelige gegevens gestolen, vooral van vrouwen die hadden meegedaan aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. In totaal ging het om de gegevens van 850.000 mensen.

Volgens voorzitter Aleid Wolfsen komt de toename van het aantal klachten "door een groeiend bewustzijn over het belang van bescherming van mensen hun persoonsgegevens". "Tegelijkertijd zien we dat veel organisaties in eerste instantie verkeerd reageren als mensen gebruik willen maken van hun privacyrechten. En dat is zorgelijk."

Als voorbeeld noemt de AP dat organisaties regelmatig niet of te laat reageren op verzoeken van mensen om hun gegevens in te zien of om deze te wissen. In 2025 ontving de AP ook veel klachten over deurbelcamera's en beveiligingscamera's van particulieren. In 2024 waren dat er nog 370, in 2025 was het aantal klachten gestegen tot 550.

Het gaat om Hugo T. Q. (44) uit Portugal. Hij doodde in 2005 zijn zwangere ex-vriendin in Engeland. In 2020 vermoordde hij de 26-jarige Laura Schreurs uit het Limburgse Blerick.

Hij bracht haar op 8 december van dat jaar in haar auto om het leven met meerdere messteken. Ze hadden enige tijd daarvoor contact gehad, maar het slachtoffer had dat een paar weken voor de moord verbroken. T. Q. werd veroordeeld tot twintig jaar cel en tbs met dwangverpleging.

Wurggreep

De man zat vast in de gevangenis Zuyderbos in Heerhugowaard. Daar gijzelde hij op 28 februari van dit jaar een vrouwelijke medewerkster urenlang op zijn cel. Hij zou haar in een wurggreep hebben gehouden, boven op haar hebben gezeten en met een scherp voorwerp hebben gestoken.

Het slachtoffer raakte zwaargewond. Ze was niet aanwezig bij de zitting, maar haar geëmotioneerde familie en Slachtofferhulp wel. De gebeurtenis heeft veel impact gehad voor het slachtoffer, maakte Slachtofferhulp duidelijk.

Deeghaak of bordscherven

Het Openbaar Ministerie verdenkt T. Q. van poging tot moord en wederrechtelijke vrijheidsberoving. Hij verwondde het slachtoffer met bordscherven of een deeghaak. Op dit moment zit de verdachte in de PI Vught. Hij volgde de zitting via een videoverbinding.

De staatscommissie deed de afgelopen vier jaar onderzoek naar discriminatie en racisme in Europees en Caribisch Nederland. Dat leverde al allerlei rapporten, adviezen en instrumenten op. Zo vond de commissie dat de aanpak van discriminatie door de overheid beter moet en dat uitspraken in de Tweede Kamer online discriminatie vergroten. Ook werd een anti-discriminatietoets ontwikkeld en werd geadviseerd om te stoppen met het inzetten van algoritmes bij het bestrijden van fraude.

"Er is al veel onderzoek gedaan naar structurele discriminatie en allerlei rapporten hebben oplossingen voorgedragen, maar daar is weinig mee gebeurd", zegt voorzitter van de staatscommissie Joyce Sylvester. "De huidige aanpak van discriminatie en racisme is vooral reactief en gericht op incidenten, waardoor structurele patronen van discriminatie blijven voortbestaan."

Iedereen erbij betrekken

De commissie ziet dat wetgeving en beleid nog te vaak worden ontwikkeld vanuit een beperkte blik. Ambtenaren betrekken mensen die direct geraakt worden door discriminatie te weinig, terwijl die juist kunnen helpen om discriminatie tegen te gaan. Daarom zou de overheid veel meer dan nu het geval is een afspiegeling van de samenleving moet zijn en moeten inwoners structureel worden betrokken bij het maken van beleid en de uitvoering ervan.

Om te voorkomen dat ook met deze adviezen te weinig wordt gedaan, pleit de commissie voor een onafhankelijke monitor die de voortgang in de gaten houdt. Voorzitter Sylvester: "Discriminatie doorbreken is geen eenmalige opgave. Het is een blijvende verantwoordelijkheid van ons allemaal."

Het ministerie van Binnenlandse Zaken van minister Heerma wil nog geen reactie geven op het rapport van de staatscommissie. "We gaan het eindrapport eerst zorgvuldig bestuderen. Dat nemen we serieus en daar is dus even de tijd voor nodig, daarna komen we met een reactie", laat een woordvoerder weten.

Een nieuwe geweldsuitbarsting tussen Israël en Iran. Met een grootschalige aanval door Israël op Iraanse strategische defensiesystemen en een Iraanse aanval op een petrochemische fabriek in Israël. Ondertussen zeggen de Houthi's in Jemen, een belangrijke bondgenoot van Iran, dat ze de Rode Zee zullen afsluiten voor Israëlische schepen. De internationale scheepvaart wordt al belemmerd door de blokkade van de Straat van Hormuz.

De opgelaaide oorlog bemoeilijkt in ieder geval de onderhandelingen door de VS met Iran. Donald Trump wil een deal met Iran en wil dat het vechten stopt. Hoe nu verder? Te gast zijn hoogleraar Joodse studies Bart Wallet en Amerikakenner Casper Thomas.

Tekort aan asieladvocaten

Vrijdag gaan er nieuwe asielregels gelden in de Europese Unie. Maar die zullen voor problemen zorgen in de asieladvocatuur: meer zaken, complexere zaken en meer tijd per zaak. Dat is de vrees van verschillende organisaties die betrokken zijn bij het asielrecht. Tegelijkertijd zegt de Raad voor de Rechtsbijstand dat ruim een kwart van de asieladvocaten aangeeft de komende tijd te willen stoppen met hun werk.

Onderzoekers adviseren het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur maatregelen te nemen tegen de insecten, die schade kunnen aanrichten aan houten gebouwen, bomen en houtproducten.

Termieten leven in kolonies, met honderden tot miljoenen termieten per kolonie. Ze leven voornamelijk ondergronds in tropische en subtropische gebieden, eten planten en dood hout, en zijn verwant aan kakkerlakken. Termieten zijn enkele millimeters tot maximaal 2 centimeter groot.

In Nederland zijn kolonies van zes verschillende termietensoorten vastgesteld, met één tot drie kolonies per soort. De onderzoekers denken dat het werkelijke aantal kolonies flink groter kan zijn.

Olijfbomen

De termieten hebben met name via de internationale handel in houtige planten hun weg weten te vinden naar Nederland. Vooral bomen uit het mediterrane gebied, zoals olijfbomen, dragen daaraan bij. Ook containervracht en houttransport worden genoemd als oorzaken. Verder heeft het bureau geconstateerd dat er vermoedelijk een geringe handel bestaat in termieten die online als huisdier worden besteld en per post worden afgeleverd.

Volgens de onderzoekers is het waarschijnlijk dat de komende jaren meer kolonies en mogelijk ook meer soorten in Nederland worden aangetroffen. Termieten kunnen langdurig onopgemerkt aanwezig blijven in hout of de grond van geïmporteerde planten.

In 2019 werd voor het eerst melding gemaakt van termieten, toen ze in een gebouw in het buitengebied van Zuid-Holland waren aangetroffen. De maatregelen die toen werden getroffen om de termieten uit te roeien bleken niet te hebben gewerkt. In 2023 werd voor het eerst vastgesteld dat schadelijke kolonies termieten zich in Nederland hadden gevestigd. Het ging om de Amerikaanse grondtermiet.

De politie kreeg een melding van een verdacht object in de bus. Uiteindelijk is er niets gevonden en kon de bus zijn weg weer vervolgen.

Volgens stadszender AT5 zaten er nog toeristen in de bus toen de politie de omgeving afzette, en maakten zij foto's van de situatie.

Volgens een politiewoordvoerder was zo'n 100 meter rond de bus afgezet.

Waar de rechtbank niet voldoende bewijs zag dat N. mannen heeft verkracht, vindt het gerechtshof twee verkrachtingen wel wettig en overtuigend bewezen. Ook is hij veroordeeld voor een aanranding en voor ontucht met twee 15-jarige jongens.

Martijn N. negeerde de grenzen van zijn slachtoffers en stelde zijn eigen behoeftes voorop, stelt het hof. "De verdachte paste daarbij verschillende vormen van dwang toe, van intimidatie tot geweld." Het hof noemt het verder stuitend dat N. seks had met de 15-jarigen "op een dominante en ruwe manier en daarmee de jongens een nare seksuele ervaring heeft gegeven".

Modeprominent

Het Openbaar Ministerie had zeven jaar geëist vanwege tien zedenfeiten. Voor vier verkrachtingen en een poging daartoe sprak het hof N. vrij.

De nu 37-jarige Martijn N. was jarenlang een belangrijk gezicht in de Amsterdamse modewereld. Hij was oprichter van platform Moam, dat jonge ontwerpers koppelde aan bekende couturiers. In het voorjaar van 2021 kwamen via NRC en Het Parool de beschuldigingen van zedenmisdrijven aan het licht.

Nederland ondertekende tien jaar geleden het VN-mensenrechtenverdrag handicap, met de belofte de rechten van mensen met een beperking te beschermen en hen gelijkwaardig te laten deelnemen aan de samenleving.

'Tellen niet mee'

Zo zegt een op de vier mensen met een beperking het gevoel te hebben niet mee te tellen in de samenleving. Ook onderneemt de helft van de ruim 1800 ondervraagden minder sociale activiteiten dan ze zouden willen. Ook in de zorg gaat het niet goed. Een derde van de Nederlanders laat weten veel moeite te hebben om passende zorg of hulp te krijgen.

Verder worden in het onderwijs nog steeds niet genoeg aanpassingen gedaan om de opleiding goed te kunnen volgen, vindt een op de vier ondervraagden. Websites zijn nog onvoldoende toegankelijk, bijvoorbeeld door het ontbreken van ondertiteling bij video's. Meer dan een kwart van de Nederlanders met een beperking ervaart ongelijke kansen op de arbeidsmarkt.

Twee jaar geleden ook kritiek

Twee jaar geleden werd Nederland al op de vingers getikt door de Verenigde Naties. Toen stelde een VN-comité dat Nederland geen strategie had om de afspraken van het mensenrechtenverdrag na te komen. In Nederland was het toen slecht gesteld met de toegankelijkheid van het onderwijs, het openbaar vervoer en de arbeidsmarkt voor mensen met een beperking, luidde de conclusie.

Het College zegt dat sindsdien wel stappen zijn gezet, maar dat de overheid achterblijft op haar beloften. "Na tien jaar VN-verdrag handicap zien we dat de ambities van het verdrag nog onvoldoende zichtbaar zijn in het dagelijks leven van mensen met een beperking", zegt Rick Lawson, voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens. "Dat blijkt ook uit kritiek van de VN, die zich zorgen maakt over onder andere het hoge armoederisico onder mensen met een beperking."

Financiële zorgen

De problemen stapelen zich op, schrijft het College. Daarbovenop maakt ruim een derde zich zorgen of ze genoeg geld hebben in de toekomst. "Voor veel mensen met een beperking gaan geldzorgen verder dan alleen een tekort aan inkomen", zegt Lawson.

"Het gaat over concrete zorgen rondom het korten van uitkeringen, stijgende zorgkosten, toeslagen of de kosten van hulpmiddelen waar zij afhankelijk van zijn. Juist omdat mensen met een beperking op meerdere vlakken tegelijk drempels ervaren, stapelen zorgen zich vaak op."

De overheid is verplicht, onder het VN-verdrag, de gelijkwaardige deelname van mensen met een beperking aan de maatschappij mogelijk te maken. Maar dat is nog niet vanzelfsprekend. Beleid en wetgeving is ontoereikend en een groot deel van de deelnemers geeft aan dat zij niet betrokken zijn bij de ontwikkeling daarvan.

Daar ligt een kans voor de overheid, zegt het College. "De overheid moet ervoor zorgen dat de rechten van mensen met een beperking vooruitgaan, en niet achteruit", aldus Lawson.

Werknemers in allerlei sectoren hebben inmiddels ontdekt hoe generatieve AI - zoals deze modellen worden genoemd - hun werk efficiënter kan maken. Een arts kan het gebruiken om snel een verwijsbrief op te stellen, een advocaat om een dossier samen te vatten, een journalist om een interview uit te werken. Maar deze handelingen zijn niet zonder risico. Persoonsgegevens, bedrijfsgeheimen of vertrouwelijke dossiers kunnen zo ongemerkt in openbare AI-systemen terechtkomen.

AI-gebruik door werknemers dat buiten het zicht gebeurt van de organisatie waarvoor ze werken, wordt 'Shadow AI' genoemd. "De grootste risico's zitten in medewerkers die willen werken met AI, maar niet goed weten hoe ze dat veilig moeten doen", zegt Jan van der Put. Hij is ethisch hacker en directeur van een cybersecuritybedrijf dat veel werkt voor de Rijksoverheid.

Volgens hem gaat het vooral mis bij organisaties die nog geen duidelijke afspraken hebben gemaakt over AI-gebruik. "Dan gaan werknemers zelf aan de gang met bijvoorbeeld ChatGPT en gooien ze daar data in waar mogelijk persoons- of bedrijfsgegevens in zitten, zonder dat ze zich dat realiseren. Of zich bewust zijn van de privacy-instellingen van het AI-model."

Gemeente Eindhoven en Amazon

Een voorbeeld waarbij dit misging, is bij de gemeente Eindhoven. Vorig jaar bleek uit een steekproef dat medewerkers van de gemeente in een maand tijd meer dan duizend documenten met persoonsgegevens naar externe AI-tools hadden geüpload.

"Denk aan BSN-nummers, aan Wmo-gegevens, gegevens over verslavingsgevoeligheid of financieel gevoelige data", zegt Remco van der Schoot, AI-onderzoeker aan de Hogeschool Utrecht. "Daardoor ontstond een datalek."

De gemeente heeft dit gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens en al het gebruik van openbare AI-modellen voor werknemers geblokkeerd. Ook heeft de gemeente OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, verzocht de gegevens te verwijderen. Er is geen bevestiging van OpenAI of dat ook is gebeurd, laat de gemeente aan Nieuwsuur weten. De gemeente zegt geen signalen te hebben dat er gemeentelijke bestanden naar privé-omgevingen zijn verstuurd.

Ook technologiebedrijf Amazon legde het AI-gebruik onder werknemers aan banden, nadat bleek dat bedrijfsinformatie openbaar was geworden. "Als we data in een AI-model zetten, kan die data worden gebruikt om het model te trainen", legt Van der Schoot uit. "Dan kan het dus gebeuren dat die informatie publiek toegankelijk wordt, en dat is bij Amazon gebeurd. Interne documentatie werd teruggevonden in ChatGPT."

Kop in 't zand

Wat de onderzoeker betreft moeten organisaties serieus aan de slag met hun AI-beleid. "Je kunt niet je kop in het zand steken en dit negeren, want dat creëert op de lange termijn alleen maar meer problemen."

Volgens ethisch hacker Van der Put is het gebruik van AI-modellen helemaal verbieden uiteindelijk niet de oplossing. "Het beste wat je kunt doen, is wel íets faciliteren, zodat je ook kunt monitoren hoe het wordt gebruikt."

Dat kan bijvoorbeeld met speciale software. De Amerikaanse startup Unseen biedt software aan die het lekken van data via AI-modellen kan voorkomen. "Unseen kan je er bijvoorbeeld op wijzen als een werknemer vertrouwelijke data in een AI-systeem stopt", zegt mede-oprichter Frey Khademi. "Maar we kunnen de data ook automatisch anonimiseren."

Eerst het weer: de dag begint nog met ruimte voor de zon. Het wordt 20 tot 22 graden. Vanmiddag wordt de bewolking dikker en uiteindelijk trekken buien over het hele land. Komende dagen blijft het wisselvallig met dagelijks buien, maar ook zonneschijn. Het wordt 16 tot 18 graden. Pas later in de week wordt het warmer.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten:

Dit is er vannacht gebeurd:

Het Israëlische leger zegt dat het meerdere militaire doelen heeft geraakt in het midden en westen van Iran, als tegenreactie op de Iraanse aanvallen van gisteravond. Iraanse staatsmedia schrijven over explosies die gehoord zijn in hoofdstad Teheran en de steden Tabriz en Isfahan. Over schade en slachtoffers is nog niets bekend.

Gisteren voerde Iran voor het eerst sinds het fragiele staakt-het-vuren raketten af op het noorden en midden van Israël. Volgens de Revolutionaire Garde gebeurde dit als vergelding voor de Israëlische aanvallen in Libanon. Israël zegt dat het alle raketten heeft onderschept. Er zijn geen berichten over slachtoffers.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Een kebabfabriek in het Verenigd Koninkrijk heeft een boete van bijna zes ton gekregen omdat het bedrijf fraudeerde met lamsvlees. In plaats van met lamsvlees werden de vleesrollen gevuld met schapenvet, schapen- en geitenvlees, laagwaardige vleesproducten als nekresten en veel water. De rechter sprak hier schande van en deelde een forse boete uit.

Een fijne dag!

De bestuurder werd geflitst op de snelweg, waar 100 kilometer per uur de toegestane snelheid is, maar negeerde vervolgens een stopteken. De auto ging er met hoge snelheid vandoor en slalomde door het overige verkeer heen, aldus de politie.

De politie zette de achtervolging in maar kon de bestuurder niet aanhouden. De auto werd later in Houten teruggevonden, zonder iemand erin. De verdachte werd uiteindelijk in een ander voertuig gezien en alsnog aangehouden.

De politie zal ook een melding maken bij het CBR. Dat zou onder meer een verplichte cursus kunnen opleggen.

Bij de herdenking, die sinds 1999 jaarlijks wordt gehouden, werden vandaag leerlingen van groep 7 van basisschool De Schalm uit Vught betrokken. Zij lazen de namen voor van de omgekomen kinderen. Volgens leraar Marloes van Schijndel maakte het onderwerp veel indruk.

"We hebben verschillende kinderen die er vandaag niet bij kunnen zijn omdat het echt een te zwaar beladen onderwerp is", zegt ze. Tegelijkertijd merkt ze dat veel leerlingen juist graag meer willen weten. "Heel veel kinderen zijn heel erg geïnteresseerd."

Een van de sprekers tijdens de herdenking was de inmiddels 94-jarige Amsterdammer Dolf Schaap, hij overleefde het kindertransport:

Schaap werd in 1943 samen met zijn broertje en moeder op transport gezet, maar overleefde door een smoes van zijn vader, die hij in Westerbork, waar het kindertransport een tussenstop maakte, terugzag.

Die was daar door de Duitsers als kamparts aangesteld en wist zijn gezin uit de trein te redden. Schaap hoorde pas later dat de kinderen die wel naar Sobibor werden doorgevoerd vrijwel direct na aankomst waren vermoord. "Ik heb altijd gedacht dat we de enige overlevenden waren van het transport. Er blijken nu twintig van de 1300 uit dat transport gekomen."

Lessen uit het verleden

"Veel overlevenden hebben schuldgevoelens. Dat heb ik nooit gehad, maar die periode is wel bepalend voor mijn verdere leven geweest", zegt Schaap, die pas elf jaar geleden voor het eerst sprak over zijn oorlogservaringen.

Volgens Schaap blijft het belangrijk om kinderen bij de herdenking te betrekken. "Mijn generatie is het blijkbaar niet gelukt om de lessen zo te vertalen dat dit nooit weer gebeurt. Kijk naar de wereld om ons heen. Niemand lijkt iets geleerd te hebben van de Tweede Wereldoorlog."

Kindertransporten van '43

De kindertransporten vonden plaats op 6 en 7 juni 1943. Eerst werden kinderen van 0 tot 3 jaar met hun moeders afgevoerd, een dag later volgden kinderen van 4 tot 16 jaar met een van beide ouders. De massadeportaties veroorzaakten paniek en ontzetting in Kamp Vught. Veel vaders konden niet eens afscheid nemen van hun vrouw en kinderen omdat ze te werk waren gesteld buiten het kamp.

Het transport ging vanuit Vught via Westerbork naar vernietigingskamp Sobibor in het oosten van Polen. Vrijwel alle kinderen en hun ouders werden na aankomst in Sobibor vermoord in de gaskamers.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Op 1 mei van dit jaar onderschepte de Spaanse Guardia Civil meer dan 30 ton cocaïne op de Arconian, die onder de vlag van de Comoren voer en op weg was naar Libië. De omvang van de drugsvangst was weliswaar ongekend, maar uit het onderzoek van GI-TOC blijkt dat het transport allesbehalve op zichzelf staat.

Sinds 2019 is het volume cocaïne dat van West-Afrika naar Europa wordt gesmokkeld explosief gestegen. De havens in West-Afrika zijn steeds beter verbonden met de gebieden waar cocaïne wordt geproduceerd én geconsumeerd. Toch bleef het aantal onderschepte transporten op containerschepen vanuit West-Afrika in de Europese havens laag. De vraag was daarom: hoe komt al die cocaïne Europa binnen?

Bulktransporten cocaïne

GI-TOC bracht de afgelopen vijf jaar de cocaïnehandel vanuit West-Afrika naar Europa in kaart door middel van open source-gegevens en meer dan 190 interviews met onder anderen havenmedewerkers. Op basis daarvan werd in casestudy's op drie schepen ingezoomd: de Arconian, de White Eagle en de White Labeille. De schepen zijn waarschijnlijk verbonden met het criminele netwerk van Jos L.

De bulktransporten met cocaïne vertrokken vanuit opslagpunten in West-Afrika en bleven hangen voor de kusten van Marokko, de Canarische Eilanden en Spanje, voordat ze aanmeerden in havens in Noord-Afrika. Sommige schepen maakten de reis één keer, andere deden dat vaker.

In het rapport staat dat op basis van verzameld bewijsmateriaal kan worden aangenomen dat de drugs in Sierra Leone in West-Afrika aan boord van de Arconian zijn geladen om in de buurt van de Canarische Eilanden op kleinere motorboten te worden overgeladen. Zo vervoerde de Arconian meer dan 42.000 liter brandstof, bedoeld voor de motorboten. Die speedboten moesten de cocaïne aan land brengen zonder gebruik te hoeven maken van een zeehaven, zoals voorheen gebeurde.

Deze relatief nieuwe methode, die ook door andere criminele netwerken wordt gehanteerd, heeft er volgens het rapport aan bijgedragen dat grote hoeveelheden cocaïne Europa konden bereiken zonder te worden opgemerkt. Dat verklaart mede waarom de prijs van cocaïne in Europa al jaren daalt - in Nederland van 28.000 euro per kilo in 2021 tot 15.000 euro per kilo in 2025 - wat wijst op een groot aanbod. Tegelijkertijd zijn de hoeveelheden die in beslag worden genomen in de havens van Rotterdam en Amsterdam sinds 2024 gedaald.

Zo zag de grootste drugsvangst ooit, begin vorige maand op de Arconian, eruit:

Vrijwel direct na de vondst op de Arconian werd het verband gelegd met Jos L.. De drugs bleken afkomstig uit Sierra Leone, waar L. naar verluidt sinds 2022 verblijft. Het rapport concludeert op basis van getuigenverklaringen, foto's en een uitgebreide analyse van de activiteiten van het netwerk dat de Arconian en de andere onderzochte schepen werden gecoördineerd door L. en zijn netwerk. Het is waarschijnlijk dat L. deze methode in ieder geval sinds 2024 herhaaldelijk heeft gebruikt om drugs vanuit West-Afrika naar Europa te smokkelen.

De Arconian voer de afgelopen jaren geregeld tussen havens in West-Afrika. Dat veranderde in februari van dit jaar, toen het schip werd overgenomen door een bedrijf zonder scheepvaartgeschiedenis en met het hoofdkantoor in Sierra Leone. Het vrachtschip bleef daarna enkele weken in de buurt van de hoofdstad Freetown en lag vier dagen aangemeerd in de grootste zeehaven van het land, tot het op 22 april onafgebroken doorvoer richting Europa en op 1 mei door de Spaanse politie werd onderschept voor de kust van Dakhla in de Westelijke Sahara.

Op het schip zaten zeventien bemanningsleden uit de Filipijnen. Ook werden zes gewapende mannen aangetroffen - vijf Nederlanders en een Surinamer - die de drugs bewaakten. Sommigen van hen waren eerder veroordeeld in verband met cocaïnehandel en witwassen. De Guardia Civil ontdekte een metalen deur die toegang gaf tot een lange gang die vol zat met balen cocaïne.

De omvang van de onderschepte lading wijst er volgens het rapport op dat de criminelen zich veilig waanden en dat er eerder mogelijk succesvolle transporten zijn geweest.

Afrika-correspondent Maurice Lede:

"De groeiende rol van West-Afrika als doorvoerhaven van cocaïne naar Europa is ook in de regio zelf alarmerend.

Dat zulke grote hoeveelheden drugs worden verplaatst heeft gevolgen voor de volksgezondheid. Zo lieten eerdere rapporten al zien dat er een toename is van drugsmisbruik, terwijl zorgsystemen daar onvoldoende op ingericht zijn.

In Sierra Leone leidt het tot diepe bezorgdheid dat de Arconian met zoveel drugs en wapens aan boord uit de hoofdstad Freetown kon vertrekken. Na de grote drugsvangst schreef Abdul Kargbo, leider van de grootste oppositiepartij in Sierra Leone, een open brief aan president Julius Maada Bio waarin hij waarschuwt dat deze ontwikkelingen een bedreiging vormen voor het imago en de diplomatieke positie van het land, evenals voor de interne veiligheid en economische vooruitzichten."

In het Duitse Aue-Bad Schlema, vlak bij de Tsjechische grens, maakt de extreemrechtse Stefan Hartung grote kans om burgemeester te worden. Vandaag is de tweede ronde in de burgemeestersverkiezing in de gemeente met 19.000 inwoners. In de eerste ronde haalde Hartung met zijn partij 'Freien Sachsen' de meeste stemmen. De Duitse inlichtingendienst heeft de partij aangemerkt als een extremistische groepering die een bedreiging vormt voor de democratie en grondwet. Staat dit voor iets groters in de Duitse nationale politiek?

ICE tijdens het WK

Komende week begint het WK Voetbal in Amerika dat het toernooi samen met Canada en Mexico organiseert. Haïti kwalificeerde zich ook, voor het eerst sinds 1974. Maar hoe veilig is het in de stadions en bij watch parties in Amerika, voor fans en voetballiefhebbers met een niet-westerse migratieachtergrond? Op het moment dat Donald Trump's immigratiedienst ICE zich nog altijd nadrukkelijk laat gelden.

AI op de werkvloer

Het gebruik van AI-modellen als ChatGPT, Gemini en Claude dringt steeds verder door in ons dagelijks leven, óók op de werkvloer. Regels voor het gebruik zijn er vaak nog niet, waardoor organisaties nauwelijks zicht hebben op de informatie die werknemers in de modellen stoppen. Deskundigen waarschuwen voor de risico's die dat met zich meebrengt.

Dat doet hij door onderzoek te doen naar de overlevingsstrategieën van Palestijnse journalisten. Daarvoor kreeg hij een beurs van onderzoeksinstituut NIAS, dat een speciaal programma heeft voor onderzoekers uit oorlogs- en conflictgebieden.

Zaqout kwam in februari naar Nederland. Hij is een van de drie Gazanen die via de rechter probeerde af te dwingen dat het ministerie van Buitenlandse Zaken hem zou helpen om zijn visum op te halen. Dat lag klaar in Jordanië, maar zonder hulp kwamen de drie Gaza niet uit. De bestuursrechter oordeelde dat Nederland hen niet hoefde te helpen.

Op Zaqout had die uitspraak geen effect meer, hij was net in Nederland aangekomen met hulp van Qatar. Zijn werkgever Al Jazeera heeft in de Qatarese hoofdstad Doha zijn hoofdkantoor.

Nooit gedacht aan stoppen

Zeventien jaar werkt Zaqout voor de Arabische nieuwszender, de laatste 2,5 jaar vanwege de oorlog van Israël tegen Hamas onder zeer moeilijke omstandigheden.

"Als correspondent maakte ik reportages en deed ik veel live verslag. We hadden geen kantoor meer. Mijn collega's en ik woonden in tenten en hadden vaak geen toegang tot schoon drinkwater, eten, genoeg benzine of een auto die werkte. Ondertussen werden we door het Israëlische leger aangevallen," vertelt hij.

Dertien van zijn ruim dertig collega's kwamen om het leven. Volgens de Verenigde Naties zijn er sinds het begin van de oorlog in Gaza bijna 300 journalisten vermoord.

Aan stoppen heeft Zaqout nooit gedacht. "Ik had geen keuze, we konden niet weg. Dus dan doe je wat wel kan en dat is werken. Het is de enige manier waarop we de rest van de wereld konden laten zien wat hier gebeurde."

Behalve dat hij met het verlies van collega's te maken had, verloor hij 120 familieleden. Dat zijn naasten, maar ook verre familieleden. Familie die het overleefde, heeft hij in Gaza moeten achterlaten. Zijn vrouw en kinderen konden wel samen met hem Gaza te verlaten, zij wonen in België.

Helpen op afstand

Hoewel Zaqout niet meer in Gaza is, probeert hij zijn collega's waar hij kan vanuit Nederland te ondersteunen. "Veel van de apparatuur die ze gebruiken is beschadigd of werkt niet meer. Ze gebruiken hun mobiele telefoons om verslag te doen. Ik help ze om technologische problemen die ze hebben op te lossen."

Ook schrijf hij nieuwsartikelen of reportages over Gaza. "Ik ben op een veilige plek, ik heb hier alles wat ik nodig heb. Ik werk nog steeds in Gaza, maar op afstand." Hoewel hij van zijn werk hield, mist hij het niet. Zijn collega's mist hij wel. "Ik leefde 2,5 jaar met hen. Mijn collega's zijn niet enkel mijn collega's. Ze zijn mijn vrienden."

Sinds 10 oktober 2025 geldt er een staakt het vuren in Gaza. Toch betekent dat volgens Zaqout dat er voor zijn collega's weinig is veranderd. Ze wonen nog steeds in tenten, hebben geen kantoor en hebben nog dagelijks met bombardementen te maken.

Journalisten zijn doelwit

De ervaring die hij als journalist in Gaza heeft opgedaan, probeert hij nu in te zetten om collega's in conflictgebieden te helpen. Vijf maanden lang doet hij onderzoek bij het NIAS. Hij krijgt er gedurende zijn onderzoeksperiode onderdak, een kantoor, een beurs en hij heeft veel contact met Nederlandse en internationale onderzoekers die hier ook tijdelijk zijn.

Zaqout onderzoekt hoe het journalisten in Gaza lukt om, ondanks pogingen om hen het zwijgen op te leggen, toch verslag te doen en te overleven. Hij hoopt uiteindelijk te kunnen helpen de handleiding voor journalisten in conflictgebieden van de International Federation of Journalists te actualiseren.

"Toen ik op de universiteit zat, leerden we over de handleiding, die bevat veiligheidsprotocollen. In Gaza werken die niet. Niet alleen burgers, maar ook journalisten werden aangevallen. Wat doe je dan?

Onderdeel moet zijn hoe je als journalist overleeft wanneer je wordt aangevallen en niet aan je basisbehoeften kunt voldoen, maar ook hoe je schrijft, filmt en live verslag doet met je mobiele telefoon. Welke applicaties handig zijn en hoe nieuwsredacties daar beter op ingericht kunnen worden."

Eind juli zit zijn tijd in Nederland erop. Als journalist krijgt hij naar eigen zeggen geen toestemming om terug te gaan naar Gaza. "Ik was correspondent en dat werk wil ik voortzetten. Al Jazeera heeft verspreid over de wereld meer dan 100 kantoren. Ik ga daar werken waar ik nodig ben."

Het kabinet wil dit soort obstakels wegnemen om zo meer nieuwkomers aan werk te helpen. Volgens het kabinet zijn er te veel nieuwkomers in Nederland die niet werken in tijden van personeelstekorten. Vrijdag meldde VVD-minister Aartsen van Werk en Participatie in een brief aan de Tweede Kamer dat de komende jaren 75.000 statushouders geholpen gaan worden bij het vinden van een baan.

Van de statushouders die in 2021 een verblijfsvergunning kregen, heeft na twee jaar ongeveer een vijfde een baan. Dat aantal neemt na meerdere jaren toe tot bijna 60 procent, maar het blijft achter bij het Nederlandse gemiddelde. Daar moet verandering in komen, vindt Aartsen. Zeker omdat werkgevers in sectoren als de bouw of de zorg "schreeuwen om extra handen".

Soepeler regels

Sinds eind 2023 mogen asielzoekers die zes maanden eerder een asielaanvraag hebben ingediend het hele jaar door werken. Dat wordt gezien als aantrekkelijk voor werkgevers, omdat nieuwkomers voorheen maar 24 weken per jaar mochten werken.

Een onderzoeker van het Sociaal Cultureel Planbureau zei in gesprek met de NOS dat "door te werken, nieuwkomers de taal en cultuur leren kennen". Dat helpt volgens de onderzoeker bij de integratie in Nederland.

Jamila krijgt "ongelooflijk veel energie van haar werk". Ze spreekt vol lof over de cliënten in het woonzorgcentrum en haar collega's.

Een nieuwe start

Ze heeft veel ervaring in de zorg: in Syrië werkte ze twintig jaar als verpleegkundige, op verschillende plekken. Toen Jamila in Nederland kwam, moest ze een nieuwe start maken.

Begin dit jaar concludeerde de Algemene Rekenkamer dat statushouders nu nog vaak lastig een baan vinden vanwege de lange procedure en de taalobstakels. Betaald werk is lastig te combineren met taallessen en ook is er een tekort aan taaldocenten.

Ook voor Jamila was het Nederlands een obstakel. Onder meer omdat zij de taal niet machtig was, had ze als statushouder moeite met werk vinden. "Taal is het allerbelangrijkst", zegt ze.

Werkgevers stellen vaak hoge taaleisen aan werknemers. Een van de suggesties van de Rekenkamer was om taalonderwijs op de werkvloer mogelijk te maken. Het ministerie gaat onder meer hierover de komende maanden met werkgevers in gesprek.

Vorig jaar sprak de NOS met asielzoekers die werken bij een poedercoatingbedrijf in Nederland:

Niet alleen taal kan een obstakel zijn, ook hebben nieuwkomers vaak niet de passende studie gedaan voor een baan. Jamila heeft wel Syrische diploma's, maar die zijn hier niet geldig. Zij heeft daarom de mbo-studie helpende zorg en welzijn gedaan. Daar staat normaal gesproken twee jaar voor; zij behaalde het diploma in acht maanden.

Dat sluit aan bij de plannen van het kabinet. De minister komt met een traject om relevante werkervaring of opleiding vanuit het land van herkomst te laten voldoen aan de Nederlandse maatstaven.

Vrouwen aan het werk

Ook komt er een speciaal traject om vrouwelijke asielzoekers in tien gemeenten aan het werk te krijgen. Nu is het nog zo dat één op de vijf vrouwen die in Nederland mag blijven een baan heeft. Aartsen wil dat dit er meer worden.

Dat zij minder werken heeft verschillende oorzaken, schrijft het ministerie. In het land van herkomst hebben ze vaak niet gewerkt en daardoor missen ze ervaring. Daarnaast is het volgens het ministerie lastig om zorgtaken te combineren met werk.

Dat herkent ook Jamila, die vijf kinderen heeft. Zij vindt het belangrijk om een goed voorbeeld te zijn voor haar kinderen en dat wil ze ook door te werken. "Als het me niet was gelukt om werk te vinden, was ik vrijwilligerswerk gaan doen", zegt ze.

Zonder werk zou ze zich minder goed voelen. Toen ze pas kort in Nederland was, had ze verdriet over de oorlog in Syrië. Ze kende hier niemand en sprak de taal niet. Nu ze een studie heeft gedaan en werkt, gaat dat veel beter en wil ze zichzelf verder ontwikkelen.

Eerst het weer: De dag begint bewolkt met vooral in de noordelijke helft kans op buien. Later is het vaker droog met ruimte voor de zon. Het wordt 18 tot 20 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier lees je alles over de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten:

Dit is er vannacht gebeurd:

Bij Israëlische luchtaanvallen op Gaza-Stad zijn zeker zeven Palestijnen gedood, onder wie twee vrouwen. Volgens de Palestijnse autoriteiten werd een vluchtelingenkamp in Gaza-Stad geraakt. Vijftien mensen raakten gewond, onder wie kinderen.

Tegen persbureau Reuters zegt een woordvoerder van het Israëlische leger dat de aanvallen waren gericht op "terroristen". Dat zegt het leger doorgaans, ook als er veel burgerslachtoffers vallen.

Hamas veroordeelt de aanval in een verklaring en noemt de timing opvallend. In Egypte hebben onderhandelaars vandaag gepraat met Hamas-leiders over het vervolg van het staakt-het-vuren. De gesprekken zullen naar verwachting nog een paar dagen duren, vertellen bronnen aan persbureau Reuters

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Onderzoekers van de TU Delft hebben een drone ontwikkeld die is geïnspireerd op hoe eekhoorns zweven. Deze SquirrelDrone gebruikt geen vaste vleugels of propellers, zoals de meeste drones nu doen, maar kan tijdens het vliegen zijn hele lichaamsvorm aanpassen, vergelijkbaar met hoe een eekhoorn zijn poten, romp, staart en vlieghuid gebruikt tijdens een zweefvlucht.

Een fijne zondag!

Dit jaar is dat ook zo in het Wilminktheater in Enschede. Bezoekers tot 18 jaar kunnen na de zomer gratis allerlei voorstellingen bezoeken. Ook theater Het Speelhuis in Helmond voegt zich komend seizoen bij de locaties met kosteloos aanbod voor jongeren. Theater Hanzehof in Zutphen begon er begin dit jaar mee en geeft dat in het nieuwe theaterjaar een vervolg, met zeven voorstellingen die voor kinderen vrij toegankelijk zijn.

In toelichtingen wijzen de schouwburgen op het belang van theater voor kinderen. "Door kinderen gratis toegang te bieden, krijgen jonge bezoekers, ongeacht achtergrond of inkomen, de kans om theater van dichtbij te beleven", schrijft het theater in Zutphen. In Enschede willen ze dat "kinderen en jongeren in de regio kunnen kennismaken met theater, zonder dat kosten een belemmering vormen".

Bedrijven als sponsor

Kartrekker van het gratis jeugdtheater is Maaspoort in Venlo. Daar zagen ze het jonge publiek tijdens de coronapandemie uit de theaterzalen verdwijnen. In 2022 zag nog maar 15 procent van de kinderen een voorstelling, tegen 59 procent vóór covid, vertelt theaterdirecteur Leon Thommassen. "Terwijl het zo belangrijk is om kinderen die ervaring mee te geven. We vonden dat we iets moesten doen aan die cijfers."

De oplossing: een jeugdfonds, gesteund door stichtingen, fondsen, bedrijven en betrokken theaterbezoekers. "De partijen die we benaderden, waren meteen heel enthousiast, ook vanwege de aansprekende doelgroep", vertelt de directeur. "In een paar weken hadden we het fonds opgetuigd en dekking om alle voorstellingen een jaar lang gratis aan te bieden aan kinderen." Daarbij kregen de makers voor alle bezette stoelen betaald, óók de kinderstoelen.

"We merkten al heel snel dat het ging vliegen", zegt Thommassen. "In 2018/2019, het meest vergelijkbare seizoen van voor corona, hadden we 5000 bezoekers bij jeugdvoorstellingen. In seizoen 2024/2025 ging het om ruim 23.000 bezoekers voor gratis jeugdvoorstellingen, waarvan bijna 14.000 kinderen. De bezetting steeg van 46 procent naar 84 procent."

Meer donateurs

Overtuigd door het succes in Venlo namen de afgelopen jaren steeds meer theaters de Limburgse formule over, zoals Schouwburg Hengelo. Daar zijn sinds seizoen 2024/2025 praktisch alle jeugd- en dansvoorstellingen gratis voor bezoekers tot en met 16 jaar. Het theater koos bewust niet voor een beperkt aantal gratis voorstellingen. "Als we dit dan doen, willen we ook dat bezoekers zelf kunnen kiezen waar ze naartoe gaan", zegt marketingmanager Mirella Jellema.

De schouwburg zag het aantal bezoekers bij familievoorstellingen in het eerste seizoen verdubbelen. Cijfers over het bijna afgelopen theaterjaar zijn er nog niet, maar de schouwburg gaat hoe dan ook door met de gratis toegang. De extra belangstelling heeft een positief bijeffect: meer mensen melden zich als 'vriend van de schouwburg' en doneren jaarlijks een bedrag.

Marktverstoring

Voor families zijn de betaalbare uitjes een uitkomst, maar bij commerciële theaterproducenten wringt het concept. Zij zien volle zalen in theaters die kinderen gratis toegang geven, maar lege plekken in de schouwburg met betaalde tickets een stad verderop. "Er ontstaat oneerlijke concurrentie tussen theaters", zegt directeur Dian Hoelscher van de Vereniging Vrije Theaterproducenten (VVTP).

Die verschuivende bezoekersstromen leiden er volgens haar toe dat de theaters die kinderen wel laten betalen minder of geen jeugdvoorstellingen meer programmeren en dat het totale aanbod voor kinderen afneemt. Daardoor komen rondtrekkende voorstellingen die het zonder subsidie doen in de knel, vervolgt Hoelscher. Deze makers komen zo aan te weinig optredens om uit de kosten te komen. "De effecten zijn op de langere termijn niet houdbaar."

De VVTP gooide deze week in Utrecht de knuppel in het hoenderhok door op de ledenvergadering van schouwburg- en concertgebouwdirecties te dreigen met een boycot van theaters die kinderen vrije toegang verschaffen. Die woorden hebben gewicht; bij de VVTP aangesloten producenten, zoals Studio 100, Van Hoorne Studios en REP Entertainment, verzorgen zo'n 85 procent van alle professionele podiumkunsten in Nederland, becijferde de vereniging.

Voor theaterdirecteuren komt de dreigende boycot rauw op hun dak. Zij zien de vrije toegang voor kinderen als het nieuwe normaal en als een goede manier om jonger publiek aan hun theaters te binden. Voor verbeteringen staan ze open, benadrukt Thommassen, maar in de teruglopende inkomsten voor theatermakers herkent hij zich niet. "Wij zijn in Venlo juist veel meer gaan programmeren. De betalingen aan impresariaten voor familie- en jeugdvoorstellingen zijn explosief gestegen."

Kansengelijkheid

Thommassen hoopt dat de producenten en podia samen tot een landelijke formule kunnen komen waarin iedereen zich kan vinden, ook op de lange termijn. "Ik zou het doodzonde vinden als dit initiatief de nek wordt omgedraaid en kinderen weer buiten de zaal blijven. Kansenongelijkheid is in iedere gemeente een heet hangijzer. Allemaal naar dezelfde voorstelling gaan, iets ultiemers op dat vlak kan ik niet verzinnen."

Op het moment van de explosie waren er mensen binnen. Buurtbewoners hoorden iets na 01.30 uur een knal in de Magnoliastraat. Na de explosie ontstond er brand in de voortuin en de hal van de woning. Op foto's is een zwartgeblakerde voordeur te zien. Ook een heg, de hal en een afdakje vlogen in brand.

Omroep Brabant schrijft op basis van een journalist ter plaatse dat er een benzineachtige lucht op straat hing. De brandweer en politie kwamen ter plaatse en kregen het vuur snel onder controle.

Even op straat

Het is niet bekend hoeveel mensen er thuis waren toen het explosief afging. Naast de getroffen woning moest ook het huis van de buren worden ontruimd, waardoor de ouders met hun baby even op straat kwamen te staan.