Mist maakt plaats voor zon

Vrijdag begint op veel plaatsen met mist. In de loop van de ochtend verdwijnt de grijzigheid en komt de zon tevoorschijn. Op de ene plaats gaat dit sneller dan op de andere. Waarschijnlijk breekt in het zuiden als eerste de zon door. In het noorden kan het, als het tegenzit, een groot deel van de dag grijs blijven. De temperatuur ligt tussen 12 en 14 graden.

Ook zaterdag wordt het een wisselwerking tussen het oplossen van de mist en het doorbreken van de zon. De kans op hardnekkige mist wordt zondag kleiner, maar in plaats daarvan zijn er vrij veel wolken waar de zon moeizaam doorheen breekt.

Hoe warm het gaat worden is sterk afhankelijk van hoelang de zon schijnt. Als de zon wel langere tijd schijnt, is het heerlijk herfstweer en heel aangenaam buiten omdat het nauwelijks waait.

Na het weekend kouder

Maandag kan er een heel klein beetje regen vallen en daarna komt er met een noordoostenwind koudere lucht richting Nederland. Het koelt stapsgewijs af in de dagen na het weekend. In de nachten stijgt de kans op vorst.

Het is voor het eerst dat een kunstwerk van Brood is opgenomen in de Rijkscollectie, een enorme verzameling van ruim 120.000 kunstwerken en historische voorwerpen die eigendom zijn van de Nederlandse staat.

Brood, die als zanger grote hits scoorde als Never Be Clever en Saturday Night, komt daarmee in een rijtje met 17e-eeuwse meesters als Rembrandt van Rijn en zijn leerlingen Govert Flinck en Ferdinand Bol, maar ook met modernisten als Piet Mondriaan, Karel Appel en Armando.

Aan de muur bij de Belastingdienst

Het acrylwerk, waarop twee mannen met een pistool staan, hing tot voor kort aan de muur op het hoofdkantoor van de Belastingdienst in Den Haag. Omdat er veel namaakwerken en nepcertificaten van Brood rondgaan, zegt de RCE dat het de afgelopen maanden veel tijd heeft besteed aan het vaststellen van de authenticiteit van het werk.

Daarvoor werkten zij samen met de Stichting Valsbrood, een team van drie oud-vrienden van Brood dat gespecialiseerd is in het herkennen van vervalsingen. De Rijksdienst schrijft dat na onderzoek vast kwam te staan dat het een authentiek werk is uit begin jaren 90.

'Een junk die schilderde'

Een van de vrienden is de 76-jarige Rob Dupre. Hij zegt dat Brood "spontaan tot leven zou komen" als hij dit nieuws zou horen. "Bij leven werd hij gezien als een rock 'n roll-zanger die als kunstenaar bijkluste. Anderen noemden hem een junk die schilderde. Alsof iedereen kon wat hij deed. Dit nieuws is als goud winnen op de Olympische Spelen."

Dat het schilderij echt is, zegt Dupre zeker te weten. "Brood zei zelf dat hij niet kon schilderen, maar dat zijn kunst zijn handschrift was. Als je zo lang over zijn schouder hebt meegekeken, weet je wel wanneer iets echt of niet echt is." De twee vrienden leerden elkaar in 1990 kennen toen Brood de discotheek van Dupre in het centrum van Amsterdam binnenwandelde.

"Elke dinsdag trad hij bij ons op. In ruil daarvoor vroeg hij of wij hem wilden helpen met de verkoop van zijn schilderijen."

Zo'n acht maanden geleden benaderde veilinghuis Sotheby's Stichting Valsbrood met de vraag of zij voor de RCE een blik konden werpen op het titelloze werk van Brood. Volgens Dupre ziet het team vaak direct of het te maken heeft met een vervalsing of niet.

"Hermans werk is niet zo gedetailleerd als dat van Rembrandt. Wij moeten daarom kijken naar het kleurgebruik, want Herman was kleurenblind. Wij kijken of kleurencombinaties kloppen en wat voor verf er is gebruikt. En of het linnen waarop geverfd is oud genoeg is. Dit werk hebben we natuurlijk extra goed bekeken. We konden geen vervalsing in de Rijkscollectie laten komen."

Dealtje wegens belastingschuld

Dupre schat de waarde van het werk op 15.000 euro. Het is de vraag of Brood zelf ooit geld heeft gekregen voor het schilderij. Dupre sluit niet uit dat het bij de Belastingdienst is terechtgekomen door een dealtje over een mogelijke belastingschuld van Brood. "Hij deed niet aan bonnetjes en dat soort burgerlijke zaken. Hij schilderde vijf schilderijen en gaf dat dan uit aan drank, drugs en vrouwen. Echt zakelijk was hij niet."

Dat een schilderij van Brood is opgenomen in de kunstcollectie van het Rijk, ziet Dupre als de ultieme erkenning van zijn vakmanschap. "Mensen zeiden vaak: 'Dat kan mijn dochtertje ook.' Maar wat hij deed was ontzettend moeilijk. Als hij langer dan 30 minuten deed over een kunstwerk, maakten wij ons zorgen. Zo snel werken kan bijna niemand."

De conservatoren van de RCE erkennen zijn bijzondere stijl. "Zeker zijn vroege werk is creatief en origineel, omdat hij experimenteerde met allerlei technieken, maar waarin wel duidelijk de hand van de kunstenaar herkenbaar is", staat in een verklaring.

Het gebruik van primaire kleuren wordt genoemd, net als dat hij vaak injectiespuiten gebruikte om verf aan te brengen op de kunstwerken. "Het was zijn eigen versie van action painting. Of misschien kunnen we nog beter spreken van 'rock-'n-roll' op doek."

"Miljoenen mensen krijgen in hun dagelijks leven te maken met discriminatie en racisme", schrijft Jetten op Instagram. "Er heerst een guur klimaat voor iedereen die zich uitspreekt voor gelijke rechten en instituties die opgericht zijn voor de bescherming van ons allemaal, staan onder grote druk."

De koning sprak met meerdere gasten uit verschillende landen over de specifieke uitdagingen bij de aanpak van racisme en discriminatie wereldwijd.

Het forum is de enige internationale wereldtop die zich specifiek richt op de mondiale aanpak van racisme en discriminatie. "Wereldwijd nemen spanningen toe. Discriminatie, racisme en haatzaaien manifesteren zich steeds zichtbaarder in samenlevingen", schrijft Unesco.

De VN-tak voor onderwijs, wetenschap en cultuur strijdt sinds haar oprichting in 1945 tegen racisme. In 1978 stelde het de Verklaring over Ras en Rassenvooroordelen op. Daarin wordt opnieuw bevestigt dat "alle mensen tot één enkele soort behoren en van een gemeenschappelijke oorsprong afstammen. Zij worden gelijk geboren in waardigheid en rechten en maken allen integraal deel uit van de mensheid."

Verandering en verantwoordelijkheden nemen staan dit jaar centraal bij de wereldtop. "Over racisme en discriminatie zijn verdragen gesloten, verklaringen opgesteld, actieprogramma's ontwikkeld en beloften gedaan. Dat is belangrijk geweest. Maar wat hebben al die afspraken daadwerkelijk opgeleverd?", aldus Unesco.

In Den Haag wordt onder meer gesproken over strategie en beleid rond de aanpak van racisme en discriminatie.

Den Haag

Er is gekozen om het evenement in De Haag te houden omdat het wereldwijd de internationale stad van vrede en recht is. Zo zetelt onder meer het Internationaal Gerechtshof (ICJ) en het Internationaal Strafhof (ICC) in de stad. De laatste staat onder zware druk van de Verenigde Staten.

"De bestrijding van racisme en discriminatie is in de kern een strijd voor mensenrechten en menselijke waardigheid", zegt Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme Rabin Baldewsingh. "Er is daarom geen betere plek denkbaar om juist hierover de wereld bijeen te brengen."

"Voor Nederland is dit een unieke kans om internationaal verantwoordelijkheid te nemen", aldus Baldewsingh. Hij benadrukt dat hij niet denkt dat Nederland de wijsheid in pacht heeft, maar "omdat wij ervan overtuigd zijn dat landen veel van elkaar kunnen leren".

'Verandering mogelijk'

Baldewsingh noemt het een eer dat Nederland door Unesco is gekozen om samen de top mee te organiseren.

"Nederland heeft de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet, onder meer met de instelling van een onafhankelijke Nationaal Coördinator, de versterking van de nationale aanpak van discriminatie en racisme en de maatschappelijke dialoog over ons koloniale en slavernijverleden. Die ervaringen nemen wij mee naar dit Forum."

Eerdere edities vonden plaats in Frankrijk, Mexico, Brazilië en Spanje.

Volgens de Europese antifraudedienst OLAF leken de snoepjes en de verpakking sprekend op producten van een bekend Europees merk. Hiermee werden de merkrechten geschonden, maar OLAF waarschuwt ook dat kinderen de THC-snoepjes hierdoor gemakkelijk konden verwarren met gewoon snoepgoed. En dat kan gevaarlijk zijn.

Ook waarschuwt de antifraudedienst dat dergelijke voedselwaren niet voldoen aan de Europese regels. Gebruikers krijgen door de verpakking de indruk dat het een normaal en veilig product is.

In totaal zijn 3560 verpakkingen in beslag genomen en vernietigd. Ze waren verstuurd vanuit de Verenigde Staten en zouden doorgestuurd worden naar Nederland.

Kinderen ziek

De dienst heeft ook websites en winkels op de radar die dergelijk snoepgoed verkopen. Die bevinden zich overigens allemaal in Frankrijk. De autoriteiten daar nemen volgens OLAF passende maatregelen.

Er zijn regelmatig incidenten met THC-snoepjes. Deze zomer nog waarschuwde de politie in Utrecht voor onveilige snoepjes waar kinderen ziek van waren geworden. Ze hadden de snoep gevonden op een schoolplein.

Vorig jaar werden snoepjes van Haribo teruggeroepen door de NVWA nadat er THC in was aangetroffen. Meerdere mensen waren er onwel van geworden. Een kind was zelfs in coma geraakt. Maar in het teruggeroepen snoep bleek later toch geen THC te zitten, concludeerde het Nederlands Forensisch Instituut na onderzoek.

Het OM meldt nu dat een achtste agent, die eerder als een van de verdachten was aangemerkt, nog in opleiding was. Hij volgde instructies op van collega's met een hogere rang. Het OM concludeert na onderzoek door de rijksrecherche dat hij niet op eigen initiatief handelingen heeft verricht die hebben bijgedragen aan het overlijden van de man.

De zaak tegen de overige zeven agenten dient in januari en februari 2027 in een speciale rechtbank in Utrecht. Daar worden zaken behandeld tegen opsporingsambtenaren. Nooit eerder moesten in Nederland zo veel agenten tegelijk voor de rechter verschijnen.

Verkeersincident

In februari 2024 maakte het Openbaar Ministerie bekend acht agenten te vervolgen voor hun betrokkenheid bij de dood van de arrestant.

Twee agenten kwamen op 9 juni 2023 af op een melding die ging over een verkeersincident. De arrestant zou met zijn fiets op een auto zijn gebotst en zijn doorgereden. De man werd achtervolgd door de agenten, in eerste instantie met een politiebus en later te voet, schrijft het Openbaar Ministerie.

De verdachte ging niet in op de instructies van de agenten, waarna hij werd getaserd. Meer agenten arriveerden ter assistentie. Omdat de man zich bleef verzetten, werd hij door meerdere agenten op zijn buik in bedwang gehouden.

De man werd onwel, en werd nog gereanimeerd. Uiteindelijk overleed hij in het ziekenhuis. Een paar maanden later ontstond het vermoeden dat de manier waarop de man in bedwang werd gehouden, een rol kon hebben gespeeld bij zijn dood.

Alfredo Goeloe

De zaak van het 32-jarige slachtoffer doet denken aan de arrestatie van de 51-jarige Rotterdammer Alfredo Goeloe. Hij werd afgelopen 12 september door agenten gecontroleerd na een melding over een gestolen fatbike.

Toen Goeloe geen identiteitsbewijs kon laten zien, rende hij weg. Achteraf bleek dat hij drugs op zak had. Na een achtervolging hielden agenten hem alsnog aan. Terwijl agenten hem tegen de grond vasthielden, raakte hij buiten bewustzijn. Op beelden van de aanhouding is te horen dat Goeloe om hulp riep en aangaf dat hij suikerziekte had. Reanimatie haalde niets uit en hij overleed.

Noot van de redactie

Een eerdere versie van dit artikel had als insteek dat het OM de zeven agenten vervolgt. Dat was al langer bekend en is dus niet het nieuws. Het artikel is omgeschreven.

In een brief aan het kabinet bieden de drie rechtse oppositiepartijen JA21, SGP en BBB hun steun aan voor het belastingplan en alle andere begrotingen in ruil voor grote aanpassingen van de plannen van het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA. In dat belastingplan staat hoe het kabinet de komende jaren de belastingen wil regelen.

De coalitie, die intern al verdeeld is, komt nu nog verder onder druk te staan. D66 en CDA hebben een voorkeur voor links, de VVD voor samenwerking met rechtse partijen. Politiek duider Arjan Noorlander volgt de ontwikkelingen in Den Haag.

Nauwe samenwerking met Canada

Vandaag is er topoverleg over de relatie van de Europese Unie met Canada. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie wilde Canada - te midden van een verslechterde verstandhouding tussen de VS en Canada - een buitengewoon lidmaatschap van de EU bieden. Maar niet alle lidstaten waren het daarmee eens, nadat Trump zei dat hij die ontwikkeling als een "vijandige daad" zou interpreteren.

China's pandadiplomatie

In een tijd waarin de geopolitieke spanningen tussen Nederland en China hoog oplopen, vindt morgen een bijzondere uitwisseling tussen de landen plaats: de verhuizing van pandabeer Lang Yue van Ouwehands Dierenpark naar China. De beer werd twee jaar geleden geboren in de dierentuin in Rhenen en gaat nu terug naar het geboorteland van zijn ouders. Het is op het eerste gezicht een onschuldige gebeurtenis, maar wel een met een diplomatiek randje.

Aan de verhuizing zit een geopolitieke component: China zet panda's namelijk al decennia in om banden met andere landen aan te halen: ook wel 'pandadiplomatie' genoemd.

Dat werkt zo: China leent exemplaren van de zeldzame inheemse berensoort uit aan dierentuinen overal ter wereld. De dieren zijn erg populair bij dierentuinbezoekers. Maar als de relatie met het ontvangstland bekoelt, kan de Chinese regering de beren elk moment terugvorderen.

In het geval van Lang Yue is daar geen sprake van, verzekert Ouwehands-directeur Robin de Lange. De dierentuin heeft met de China Wildlife Conversation Association afgesproken dat panda's die in de dierentuin worden geboren vóór hun vierde teruggaan naar China. "Dat is de leeftijd dat hij in het wild zijn eigen leven kan gaan opbouwen."

Lang Yue is het tweede pandajong dat in Ouwehands is geboren, sinds het park in 2015 - na vijftien jaar lobbyen - twee pandaberen te leen kreeg van China. Die uitleen werd bekendgemaakt tijdens een staatsbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan China.

Pandaverzorger Brenda gaat het dier missen:

"Pandadiplomatie is een heel belangrijk en goed doordacht onderdeel van de Chinese soft power-diplomatie", zegt sinoloog Casper Wits. Oftewel: het uitoefenen van invloed zonder geweld of dwang. "China heeft natuurlijk te maken met veel negatieve associaties. Het vriendelijke gezicht van de panda moet China een zachtaardiger imago geven."

Met die negatieve associaties doelt Wits op de omgang van China met de Oeigoeren, het neerslaan van demonstraties in Hong Kong, een steeds agressievere houding jegens Taiwan en ook spionage in Nederland.

Er is daarom ook kritiek op deze vorm van diplomatie. Onder andere de Partij voor de Dieren had destijds sterke bezwaren tegen de panda-overeenkomst met Ouwehands. De partij vond het onacceptabel dat dieren de inzet waren van diplomatieke relaties en zag de deal als een afleidingsmanoeuvre van misstanden in China.

Dierentuinen die pandaberen te leen krijgen moeten daarvoor diep in de buidel tasten. Per jaar doneert Ouwehands Dierenpark 1 miljoen dollar aan natuurbeschermingsactiviteiten in China. "Daarnaast eten ze veel bamboe en hebben ze veel verzorging nodig", zegt directeur De Lange. "Dat kost zeker een paar ton per jaar."

Dat de Chinese regering elk moment kan besluiten de geleende panda's terug te halen, blijkt uit de panda-leegloop in Amerikaanse dierentuinen. Toen president Barack Obama in 2010 een ontmoeting had met de Dalai Lama, was dat tegen het zere been van de Chinezen. Panda-uitleencontracten werden niet verlengd. Na het incident met een Chinese 'spionageballon' in 2023 werden meerdere panda's uit Amerika teruggehaald.

Sinds president Trump de banden met China weer heeft aangehaald, staan ook de beren weer op de agenda. Vorige maand arriveerden twee panda's in de VS. Die zullen, mits de verhoudingen goed blijven, de komende tien jaar te zien zijn in de dierentuin van Atlanta.

Vorig jaar haalde China ook de laatste twee reuzenpanda's uit Japan terug vanwege de bekoelde relatie met het land.

De geschiedenis van pandadiplomatie

Banden smeden met andere landen door middel van exotische dieren is een eeuwenoud fenomeen, vertelt Wits. "Al in de 7e eeuw deed de toenmalige Chinese keizerin Wu twee panda's cadeau aan Japan. En in de 9e eeuw kreeg Karel de Grote een olifant van de kalief van Bagdad."

De hedendaagse pandadiplomatie ontstond in 1972, toen de Amerikaanse president Richard Nixon als eerste Amerikaanse president China bezocht. "De first lady zei terloops dat ze panda's fantastische dieren vond en kreeg er vervolgens spontaan een paar. Later is dit veel strategischer geworden."

In Rhenen merken ze niets van diplomatieke spanningen, zegt directeur De Lange. "Wij hebben altijd goed overleg gehad met onze collega's in China. Het speelt natuurlijk wel in je achterhoofd, maar ik heb nog nooit een telefoontje gekregen dat er een probleem is."

Afscheidsceremonie

Voor het vertrek van Lang Yue is een heuse afscheidsceremonie georganiseerd. Daar is onder meer een delegatie van de Chinese ambassade in Den Haag bij. "We hebben ook een hoop kinderen uitgenodigd. Die zwaaien de panda uit."

Eenmaal in China zal de beer worden toegevoegd aan het fokprogramma aldaar.

De onderzoekers keken naar de 173 veengebieden die verspreid over Nederland liggen, natte natuurgebieden met een grondsoort die bestaat uit plantenresten. Daar leven niet alleen veel dieren en planten die elders niet voorkomen, het veen helpt ook bij het vasthouden van tonnen CO2 in de bodem.

Vanwege dat belang heeft het kabinet tussen 2021 en 2030 twee miljard euro vrijgemaakt om de gebieden te versterken. Volgens de Rekenkamer lukt dat momenteel slechts in 18 van de 173 gevallen voldoende.

De Algemene Rekenkamer onderzoekt of overheidsuitgaven wel rechtmatig en doeltreffend zijn.

'Bestuurlijk moeras'

Veengebieden worden bedreigd door verdroging, stikstof, invasieve exoten en verslechterde waterkwaliteit. Om dat allemaal tegen te gaan, zijn verbeteringen in de gebieden zelf alleen niet voldoende, er moeten ook bufferzones eromheen aangelegd worden. Daar loopt het volgens de Rekenkamer spaak.

In de veengebieden hebben de provincies het voor het zeggen, maar in de bufferzones heeft een web aan overheden zeggenschap, van gemeenten en waterschappen tot de Rijksoverheid en private partijen. De regie is daar vaak onduidelijk en de afhankelijkheid van anderen leidt tot lange, stroperige processen, "een moeras van bestuurlijke besluitvorming".

Vaak is er sprake van tegenstrijdige belangen in de omgeving van het veen, ziet de Rekenkamer. Zo willen landbouwers graag pesticiden kunnen inzetten en het waterpeil laag houden, terwijl dat slecht is voor het veen. Ook leiden recreatie, nieuwe woningen en wegenbouw tot druk op en versnippering van de gebieden.

De Rekenkamer vindt dat minister Van Essen van Natuur (D66) "slechts een beperkte rol speelt". Hij kan wel beleid doorzetten, maar doet dat volgens het rapport te weinig. "Als de minister dit niet doet, komen de doelen voor veengebieden maar ook voor andere natuurgebieden in gevaar", waarschuwt de Rekenkamer.

'Uitstel is achteruitgang'

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur laat in een reactie weten dat de monitoring en aansturing van natuurbeleid decentraal georganiseerd is en primair bij de provincies ligt. Ook zegt het de noodzaak te zien om meer regie te krijgen op het dossier. Het praat daarover met onder andere de provincies.

"De uitkomsten laten zien dat we niet kunnen wachten met natuurherstel. Uitstel is achteruitgang en we moeten vooruit."

Dit soort muizenplagen kwamen tot in de jaren 1950 vaker voor. Maar daarna decennialang niet. Waarom nu weer wél? Waar komen al die muizen vandaan, waarom gaan ze op de ene plek zitten en op de andere niet? En hoe kunnen melkveehouders voorkomen dat hun kostbare gras op die manier verloren gaat?

Luisteren

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

In podcast De Dag gaat Mattijs van de Wiel langs bij melkveehouder Mathijs Baan in de Alblasserwaard, veenweidegebied in het Groene Hart waar de muizen dit jaar voor het eerst weer massaal opdoken.

Hij gaat ook langs bij onderzoeker Gerbert Roerink van de Wageningen Universiteit die vertelt wat allemaal wel, maar ook wat allemaal nog niet bekend is over deze muizenplagen.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Lars Hulshof

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

De demonstratie begon volgens de politie rustig, maar liep later op de avond uit op ongeregeldheden. Zo werd er met zwaar vuurwerk gegooid. De Mobiele Eenheid (ME) werd ingezet om de menigte uit elkaar te drijven.

Eerder op de avond zouden zo'n 200 mensen zich hebben verzameld bij het gemeentehuis, waar volgens De Gelderlander een extreemrechtse organisatie sprak. "Het is een eer om hier voor een blanke massa te mogen spreken", zei de voorman van de groep aan het begin van zijn speech.

Vorige maand liepen anti-azc-demonstraties in Opheusden ook al uit de hand. Veertien mensen werden toen aangehouden. De gemeente Neder-Betuwe kondigde maatregelen aan om de ongeregeldheden in het vervolg te voorkomen.

Neder-Betuwe moet volgens de Spreidingswet 132 asielzoekers opvangen, onder wie acht alleenstaande minderjarigen.

In onderstaande special lees je over de totstandkoming en werking van de Spreidingswet:

Voor zover bekend is er nog niemand aangehouden. Wat er is gebeurd, kan de politie nog niet zeggen. Er wordt rekening gehouden met "allerlei scenario's", zegt een woordvoerder tegen Omroep Zeeland.

Rond 23.45 uur kwam de melding binnen van het incident in de Meindert Hobbemalaan. Daar kwamen behalve de politie ook ambulances en een traumahelikopter op af. Volgens fotografen lag het slachtoffer voor de woning toen agenten daar aankwamen.

Op foto's is te zien dat de straat vannacht was afgezet met lint en dat er schermen zijn geplaatst. Forensisch specialisten hebben sporen gezocht en agenten hebben mogelijke getuigen gehoord.

Er wordt nog onderzocht of er bloembollen aanwezig waren, die mogelijk iets te maken hebben met de dode dieren. De gemeente Schiedam weet niet wanneer daar meer duidelijkheid over komt. Daarnaast doet het Nederlands Forensisch Instituut nog forensisch onderzoek.

De dood van de zes honden heeft veel losgemaakt onder hondenliefhebbers in Schiedam. Vijf honden stierven nadat ze waren uitgelaten in park De Plantage. De zesde hond was uitgelaten in het Beatrixpark. De honden hadden dezelfde symptomen. Op beide plekken wordt onderzoek gedaan.

"Wij weten dat er veel onrust heerst onder Schiedammers en doen er alles aan om zo snel mogelijk met resultaten te komen", schrijft de gemeente. "Zodra er meer bekend is, laten wij dit weten."

Eerst het weer: zonnige perioden en wolken wisselen elkaar af. Bij weinig wind stijgt het kwik naar 14 tot 16 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist:

De Amerikaanse president Trump wil dat Mary Peltola, een Democratische senaatskandidaat voor de staat Alaska, van de kieslijst wordt geschrapt. Volgens The New York Times probeert Peltola met een geworven 'spoilerkandidaat' bewust verwarring te zaaien bij de verkiezingen op 3 november.

Twee mannen op het stembiljet hebben zo goed als dezelfde naam. De zittende Republikeinse senator heet Dan S. Sullivan, Dan J. Sullivan doet mee als onafhankelijke kandidaat. Die laatste zal de verkiezingen naar alle waarschijnlijkheid niet winnen, maar hij kan wel belangrijke stemmen wegsnoepen bij zijn naamgenoot.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Zeven maanden geleden ontsnapte een capibara uit Marwell Zoo in het Engelse graafschap Hampshire, zonder een spoor achter te laten. Maar opgedoken camerabeelden tonen nu aan dat het dier het prima zonder verzorgers redt.

Sinds de verdwijning van Samba worden er regelmatig zoekacties uitgevoerd met behulp van drones die warmtebeelden detecteren, maar ook met speurhonden en cameravallen.

De afgelopen weken hebben medewerkers van Marwell extra wildcamera's geïnstalleerd, die aanvullend fotomateriaal van Samba hebben opgeleverd.

Fijne dag!

H. is naast zijn raadswerk medewerker van het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM), dat zich bezighoudt met de afwikkeling van verkeersovertredingen. Eerder dit jaar liep er ook al een strafrechtelijk onderzoek naar hem wegens witwassen. Toen werd hij door het OM op non-actief gesteld.

Nu wordt de 38-jarige man verdacht van verkiezingsfraude, ambtelijke corruptie, computervredebreuk, valsheid in geschrifte en schending van het ambtsgeheim, meldt het OM. Naast H. is ook een andere 34-jarige man aangehouden. In het belang van het onderzoek zegt het OM geen verdere informatie te delen.

D66: 'Geschrokken'

D66 laat in een schriftelijke reactie aan de NOS weten geschrokken te zijn. "Als blijkt dat deze verdenkingen gegrond zijn, staat dat haaks op waar onze partij voor staat en is daarvoor geen enkele ruimte", zegt de woordvoerder van de partij.

Zolang het onderzoek loopt, doet D66 "geen uitspraken over de zaak". Volgens NU.nl zit H. in volledige beperkingen, wat betekent dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat.

'Stemmenkanon'

H. kwam in 2018 en 2020 twee keer met een groot aantal voorkeurstemmen de gemeenteraad van Boxtel in. Het Brabants Dagblad omschrijft hem als "stemmenkanon".

In 2020 kreeg hij als nummer 5 van de kieslijst meer stemmen dan de lijsttrekker. Het is niet duidelijk of de verdenking van verkiezingsfraude iets te maken heeft met de vele voorkeursstemmen.

"Er is een lange geschiedenis tussen de Oranjes en de krijgsmacht. Die begon al tijdens de tachtigjarige oorlog", vertelt militair historicus Erwin van Loo in de podcast De Monarchie. "Die band is gebleven en dat komt echt van twee kanten: de krijgsmacht is Oranjegezind en de koninklijke familie omarmt dat."

Luisteren?

Meer over dit verhaal hoor je in de nieuwe aflevering van NOS-podcast De Monarchie via NPO Luister en alle andere podcastapps.

"De band tussen het koningshuis en defensie begint al bij Willem van Oranje. Eerst de stadhouders en later de koning hadden het oppergezag over het leger", vertelt Van Loo. Dit duurde tot de 19e eeuw.

De laatste koning die actief deelnam aan gevechten was koning Willem II tijdens de Slag bij Waterloo. Na 1848 wordt de macht van het koningshuis ingeperkt en wordt dus ook de rol van de koning bij defensie meer symbolisch, maar de band is volgens Van Loo nog steeds heel hecht.

Dat merkte hij zelf toen hij als reserve-officier uitgezonden was naar Mali. "Ik was daar tijdens Koningsdag en op zo'n militair kamp ver van huis, zie je hoe sterk die band met het Koninklijk Huis is. Dat wordt gevierd met een speciaal appèl en vervolgens wordt ook oranjebitter uitgedeeld, wel non-alcoholisch uiteraard, want je bent op uitzending."

Na Willem III kwamen er geen mannelijke troonopvolgers en omdat vrouwen pas na de Tweede Wereldoorlog welkom waren bij defensie, konden bijvoorbeeld Wilhelmina en Juliana zelf niet actief deelnemen. Van Loo: "Toch droegen zij het leger een warm hart toe. Zeker Wilhelmina heeft altijd een hele warme band gevoeld met de krijgsmacht. Tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog speelde Wilhelmina een belangrijke rol op moreel vlak om militairen te ondersteunen. Ze werd niet voor niets soldatenkoningin genoemd."

Willem-Alexander naar Sarajevo

Na zijn middelbare school vervulde Willem-Alexander zijn dienstplicht bij de marine en bleef daarna in dienst. "Wat niet zo bekend is, is dat Willem-Alexander ook echt boven Sarajevo heeft gevlogen toen de stad belegerd was. Hij wilde dat zelf heel graag meemaken, maar het was zeker niet zonder risico", vertelt de militair historicus.

Willem-Alexander bleef in dienst totdat hij in 2013 werd beëdigd als koning. Als lid van de regering mag de koning niet in dienst zijn bij defensie, dus moest hij zijn taken neerleggen. Hij kreeg eervol ontslag.

'Amalia-effect'

Amalia is nu dus de eerste prinses van Oranje die actief is bij defensie en het lijkt een trend, want ook in Spanje, Noorwegen en België volgden de kroonprinsessen een militaire opleiding. Het bleek goed voor hun populariteit. En andersom geldt het ook: door Amalia's deelname nam het aantal aanmeldingen bij Defensity College toe en nadat Máxima als reservist werd opgeleid, steeg het aantal bezoekers op de vacaturesite van Defensie.

Of Amalia na haar opleiding ook in een actieve gevechtssituatie terecht kan komen, lijkt militair historicus Erwin van Loo niet waarschijnlijk: "Als je naar de geschiedenis kijkt, werd dat altijd vermeden, dus het lijkt me dat dat bij Amalia ook het geval zou zijn. Sowieso komt maar een klein deel van de militairen aan het front terecht. Er zijn ook ondersteunende rollen waarmee je op een andere manier je bijdrage kan leveren."

De Oekraïense president Zelensky is in Nederland. Hij bezoekt onder meer koning Willem-Alexander, premier Jetten en de ministers Yesilgöz (Defensie) en Berendsen (Buitenlandse Zaken). Waarover de gesprekken precies gaan, is nog niet bekend.

Tegelijkertijd is minister Sjoerd Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in Kyiv. Hij licht daar toe hoe de in totaal 1,2 miljard euro wordt besteed die in het coalitieakkoord en op Prinsjesdag is vrijgemaakt voor niet-militaire steun aan Oekraïne.

Als het aan Sjoerdsma ligt, krijgt het Nederlandse bedrijfsleven een grote rol in de wederopbouw van Oekraïne na de oorlog met Rusland. Daarom is hij niet alleen naar Kyiv gereisd, maar samen met Coen van Oostrom van werkgeverskoepel VNO-NCW.

Blijft Netanyahu premier?

Een dag na de verkiezingen in Israël is nog altijd niet met zekerheid te zeggen wie er heeft gewonnen. Aanvankelijk leek het oppositieblok onder leiding van Gadi Eisenkot aan kop te gaan, in de nieuwste tellingen heeft het pro-Netanyahu-blok van premier Netanyahu de meeste zetels.

Een belangrijke rol lijkt te zijn weggelegd voor de Arabische partijen. Die hebben bij lange na geen meerderheid, maar kunnen wel een belangrijke rol spelen bij de vorming van een regering zonder Netanyahu. De vraag is of oppositieleiders het zien zitten met hen in zee te gaan.

Solo-tentoonstelling Otobong Nkanga in Singer Laren

De Nigeriaans-Belgische kunstenaar exposeerde al in veel van de grote musea in onder meer New York, Londen en Parijs, en nu heeft ze ook in Nederland haar eerste solo-tentoonstelling, in Museum Singer Laren.

De alarmsystemen kunnen door kwetsbare ouderen worden ingedrukt bij bijvoorbeeld een val in huis, als ze zich plots niet lekker voelen of bij een onveilige situatie, zoals onbekenden aan de deur. Door de knop in te drukken, wordt een alarmsignaal gestuurd naar vooraf ingestelde contactpersonen. Dit kunnen familieleden of bijvoorbeeld de wijkverpleging zijn.

Uit het onderzoek van EenVandaag blijkt dat zo'n 30.000 tot 80.000 mobiele alarmsystemen functioneren op 2G-netwerken. Dit zijn bijvoorbeeld seniorentelefoons, noodknoppen of alarmhorloges. Daarnaast zijn veel van deze systemen nog te koop. En worden kopers niet gewaarschuwd dat de systemen binnenkort niet meer werken.

Verkopers Bol, Thuiszorgwinkel.nl en LifeWatcher hebben na navraag laten weten de advertenties op hun sites aan te passen of producten om te willen ruilen, schrijft EenVandaag.

Verouderde netwerken

Seniorenvereniging ANBO-PCOB hoorde een paar weken geleden van de problemen toen ze werd benaderd door EenVandaag. De vereniging had eerder wel een melding van een vrouw uit Zeist ontvangen. Die meldde dat het apparaat waarmee ze normaal kon parkeren niet werkte. Dat functioneerde ook op 2G.

Na de vragen van EenVandaag dook de vereniging in de problemen en besloot ze ook een waarschuwing te plaatsen op haar site.

Telecomproviders stoppen met de 2G- en 3G-netwerken omdat deze verouderd zijn. Odido zette het netwerk in 2023 al uit. KPN zal dit eind 2027 doen.

Provider KPN heeft al een artikel op zijn website geplaatst om mensen te waarschuwen. "Wij communiceren aan onze klanten dat we stoppen met de dienst", laat een KPN-woordvoerder weten. Maar het wordt ingewikkeld als die partijen via het netwerk weer een dienst leveren aan hun klanten, zoals bijvoorbeeld bij alarmknoppen. Daar heeft de provider geen zicht op.

Wel kunnen mensen via een hulpnummer controleren of hun systeem met 2G of 3G verbonden is. Hij waarschuwt wel dat dit enkel werkt voor klanten van KPN. Als de systemen via het netwerk van een andere provider lopen, kan dat niet via dat nummer.

'Levensgevaarlijk'

Het is al langer bekend dat de netwerken worden afgesloten, legt de woordvoerder van ANBO-PCOB uit. Maar dit is maar bij een heel klein publiek bekend. Zo kwam de Autoriteit Consument & Markt eind 2023 al met een waarschuwing voor de gevolgen hiervan. "Maar veel mensen weten dit niet."

ANBO-PCOB waarschuwt voor levensgevaarlijke situaties als de systemen plots niet werken. Als iemand bijvoorbeeld in de badkamer valt en alleen woont, maar de knop om hulp in te roepen werkt niet, legt de woordvoerder uit. "Dat kan soms tot de dood leiden."

De seniorenvereniging roept mensen dan ook op om hun apparaat te controleren en, als het onduidelijk is, contact op te nemen met de leverancier. Ook raadt hij aan dat desnoods kinderen van de ouderen meekijken.

Ook hoopt de seniorenvereniging dat de overheid een rol op zich neemt, door middel van bijvoorbeeld een campagne. Daarmee zou een zo groot mogelijk publiek moeten worden bereikt.

"Niemand wil natuurlijk dat een oudere bij een val geen hulp kan inroepen. Ik begrijp dat de ouderenbond zich hier zorgen over maakt", reageert een woordvoerder namens minister van Langdurige Zorg, Mirjam Sterk.

Ze benadrukt dat de afschakeling van het 2G-netwerk in eerste instantie aan de telecomproviders is en aan de zorgaanbieders dat de ingezette hulpmiddelen goed werken. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ondersteunt de zorgaanbieders hierbij.

Het bedrijf is enkele jaren geleden opgericht door de zussen Jasmijn en Lyla Kok. Zij zeggen nu dat ze mikken op een doorstart en dat ze van plan zijn alle gedupeerde ouders terug te betalen.

Directe aanleiding voor het faillissement is een conflict met een oud-medewerker die recht heeft op tienduizenden euro's aan salaris. Eerder bepaalde de rechter al dat Nina Care tonnen aan pensioenpremies had moeten afstaan.

Schreeuwen tegen kinderen

Het bedrijf bestond pas enkele jaren en groeide meteen snel. Jonge vrouwen van over de hele wereld kwamen via Nina Care naar landen als Nederland en het Verenigd Koninkrijk om te werken als au pair.

Maar in de zomer van 2025 bleek uit onderzoek van Nieuwsuur dat dat gepaard ging met veel problemen. Zo werden au pairs slecht gescreend. Sommigen schreeuwden tegen kinderen of verdwenen zomaar van de radar. Klanten die daarover wilden klagen bij Nina Care kregen geen gehoor.

Nieuwsuur maakte deze reportage:

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) deelde zo'n vijftig boetes uit vanwege de misstanden en trok uiteindelijk de vergunning van Nina Care in. Daardoor mocht het bedrijf geen au pairs meer van buiten de EU halen.

Ook ontdekte Nieuwsuur dat au pairs zonder het vereiste visum naar het Verenigd Koninkrijk werden gestuurd. De vrouwen kregen instructies aan de grens te liegen over de reden van hun reis, wat soms leidde tot problemen met de grenspolitie.

Jasmijn en Lyla Kok beloofden verbetering, maar de Britse krant The Times meldde vorige maand dat die werkwijze nog altijd werd gehanteerd.

Volgens een woordvoerder van de Koninklijke Marechaussee gaat het om een mortiergranaat en een voorlopig nog onbekend voorwerp. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie komt de bommen onschadelijk maken.

Het vliegverkeer op Eindhoven Airport ondervindt geen hinder van de vondst.

De explosieven werden ontdekt tijdens grondwerkzaamheden. Die hangen samen met de grote renovatie van de luchthaven die begin volgend jaar begint.

WO II-nieuwsbrief

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Het hostingbedrijf hield zich volgens de politie bezig met onder meer het verspreiden van kinderporno, phishingactiviteiten en ransomaanvallen. De servers werden in een datacentrum in Limburg in beslaggenomen.

Volgens de politie deed het bedrijf zich voor als een zogenoemde bulletproof hostingprovider (zie kader). De onderneming adverteerde onder meer met volledige anonimiteit voor gebruikers.

Bulletproof hosting

Bulletproof hosts worden de foute hostingbedrijven genoemd. Ze richten zich specifiek op een criminele klantenkring, die zich bijvoorbeeld bezighoudt met phishing, het versturen van spam of het opslaan van kinderporno. Ze adverteren op ondergrondse fora dat klanten uit het zicht blijven van de autoriteiten en dat er anoniem betaald kan worden met cryptomunten.

De politie heeft door de inbeslagname de gegevens van meer dan 3000 klanten in handen die gebruikmaakten van de servers voor criminele activiteiten.

Bij het onderzoek zijn ook de Amerikaanse veiligheidsdienst FBI en de Duitse politie betrokken geweest. Zij hebben onder meer verdachten opgespoord en cryptovaluta in beslaggenomen.