Ook in een deurbel met camera, een slimme wasmachine of een robotstofzuiger kan PHP zitten, waarschuwt het Nationaal Cyber Security Center (NCSC). Denk na of het wel nodig is al die apparaten met het internet te verbinden, raadt Juriaan Spierenburg van NCSC aan.

Zo'n 30 procent van de Nederlandse woningen heeft één of meerdere huishoudelijke apparaten die verbinding met het internet kunnen maken, volgens marktonderzoeksbureau Multicsope. Zijn deze apparaten nog wel veilig te gebruiken?

Voer updates uit

Volgens het NCSC is het risico dat het PHP-lek grootschalig wordt misbruikt kleiner dan in eerste instantie werd gedacht; het is lastig om er zo maar misbruik van te maken. Toch blijft het advies om je apparaten, apps en websites regelmatig een update te geven.

Het risico is niet heel groot dat slimme huishoudelijke apparaten worden gehackt, zeggen deskundigen. De aanvaller moet daarvoor een verbinding met het product kunnen maken. "Je zou kunnen zeggen dat de meeste slimme apparaten een telefoon hebben om naar buiten te bellen, maar ze hebben geen nummer waarnaartoe gebeld kan worden en dan loop je dus weinig risico", zegt Daan Keuper van beveiligingsbedrijf Computest.

De meeste slimme apparaten zijn niet direct met het internet verbonden. "Ze hangen aan de wifi en daar zit nog een router tussen", zegt cybersecurity expert Ralph Moonen.

Met die producten kun je dus alleen verbinding maken als je op hetzelfde wifi-netwerk bent ingelogd. Via de router de slimme wasmachine binnendringen, lijkt Michel van Eeten van de TU Delft onwaarschijnlijk. "In routers zit bijna geen PHP."

Verplichting van leverancier

Volgens Moonen kunnen slimme deurbellen haast niet via het netwerk van de consument worden gehackt. "Het is waarschijnlijker dat de hack via een server van de fabrikant loopt. Dan ligt de kwetsbaarheid niet bij de consument", zegt hij.

De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de fabrikant, weet Spierenburg van het NCSC. "Leveranciers hebben de verplichting om hun eigen systemen veilig te houden. Daar is ook nieuwe wetgeving voor, de Cyber Resilience Act." Hij verwacht dat de meeste leveranciers zich daaraan zullen houden. "Maar ik weet niet of alle leveranciers uit allerlei landen op korte termijn geüpdatet zullen worden."

Apparaten uitzetten

Wat thuis wel een risico kan vormen, is zogenoemde Network Attached Storage (NAS), een harde schijf die aan je netwerk is verbonden. "Daarmee kun je vanaf je vakantieadres via je computer of telefoon inloggen om foto's te uploaden", zegt Moonen. "Daarmee kun je dus van buitenaf verbinding maken."

Spierenburg van NCSC waarschuwt voor verouderde apparaten. "Die maken misschien gebruik van een oude versie van PHP en die ontvangen geen updates meer."

Het is voor consumenten haast onmogelijk om erachter te komen of hun producten met PHP zijn gemaakt, stellen de deskundigen. "Het is heel technisch", zegt Moonen. "Veel bedrijven weten zelf niet eens waar ze PHP gebruiken."

Mocht je toch veiligheidsmaatregelen willen nemen, zorg dan dat je alle updates uitvoert. "En dat alle slimme apparaten alleen via je eigen thuisnetwerk bereikbaar zijn. Overweeg anders om een eigen firewall of VPN ervoor te zetten", zegt Spierenberg.

Desnoods kun je een apparaat dat via internet bereikbaar is een paar dagen uitzetten, zegt Van Eeten. "En afwachten wat de leverancier doet."

Tereshchenko is een van de vele Oekraïners die van Rusland compensatie eisen voor de schade die ze hebben geleden door het geweld in hun land. Door de rechter in eigen land worden ze veelal in het gelijk gesteld, maar daar trekken de Russische autoriteiten zich niets van aan.

Daarom proberen diverse Oekraïense burgers en bedrijven het nu via een Nederlandse rechtbank, zo blijkt uit verschillende lopende rechtszaken.

Kans in Nederland

De gedupeerden kiezen om verschillende redenen voor Nederland. Tereshchenko doet dat uit hoop, legt hij uit: "Vanwege de geschiedenis en rechtszaak met het neerhalen van vlucht-MH17. Als er ergens een kans is, dan is het in Nederland, de hoofdstad van mondiale rechtvaardigheid", verwijst hij naar het International Strafhof in Den Haag.

Tereshchenko en zijn gezin woonden in Horenka. Dit slaapstadje ten noorden van Kiev veranderde in februari 2022 in een oorlogsgebied, toen Russische troepen het nabijgelegen vliegveld in handen probeerden te krijgen voor de aanval op Kyiv.

"Ons appartement werd bestookt door tanks, raketten, alles", zegt Tereshchenko. "We moesten naar de kelder vluchten. Toen het even rustig werd, slopen we naar buiten. Van ons appartement was niets meer over."

Tereshchenko, in eigen land advocaat, is realistisch over zijn kansen voor de Nederlandse rechtbank: "Ik geef mij 0,1 procent kans, maar ik probeer het toch. Als het lukt, dan kunnen meer mensen die hun huis hebben verloren door het Russische geweld iets terugkrijgen."

'Alter ego'

Toch is er ook een andere reden waarom Oekraïners hun rechtszaken tegen Rusland in Nederland proberen uit te vechten. In Nederland bevindt zich nog altijd veel Russisch geld, bijvoorbeeld van in Nederland gevestigde dochterbedrijven van gasgigant Gazprom.

De Hoge Raad oordeelde dit jaar dat Gazprom als staatsbedrijf mag worden gezien als een "alter ego" van de Russische staat. Om die reden mag een claim tegen Rusland via Gazprom nu worden behandeld door een Nederlandse rechtbank.

Bijvoorbeeld die van Farm Syu Zhnyva. Dit Oekraïense landbouwbedrijf had graansilo's in de regio's Zaporizja en Cherson. Die silo's werden deels leeggeroofd "door Russischsprekende personen met Russische militaire uniformen", staat in een tussenuitspraak van het Haagse gerechtshof uit juni. De rest van het graan is bedorven.

Door de malaise is Syu Zhnyva inmiddels failliet. In Oekraïne had een rechtbank geoordeeld dat het graanbedrijf recht heeft op 75 miljoen euro aan schadevergoeding. Maar omdat Gazprom niet betaalt, werd in 2024 beslag gelegd op het vermogen van Gazprom in Nederland.

Lastig, niet uniek

Via de rechter een schadevergoeding bij een Staat afdwingen is niet uniek. Wel is het moeilijk een Staat aan te klagen, benadrukt Mathijs ten Wolde, hoogleraar internationaal privaatrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen: "Zeker in een ander land."

Ten Wolde wijst naar Artikel 431 in het Nederlandse wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Daarin staat dat uitspraken van buitenlandse rechtbanken hier niet kunnen worden uitgevoerd. Om die reden legt Rusland door Oekraïense rechtbanken toegewezen schadevergoedingen ook naast zich neer.

Uitzonderingen worden gemaakt bij uitspraken in landen waar de rechtspraak voldoet aan internationale standaarden, zegt Ten Wolde: "Als de procedures zorgvuldig zijn doorlopen, als een gedaagde voldoende gelegenheid heeft gekregen zich te verweren en het niet in strijd is met de openbare orde."

Geld in Nederland

Als dat het geval is, maakt een inwoner of bedrijf uit Oekraïne kans om via een Nederlandse rechtbank de schade te verhalen. Bijvoorbeeld door beslag te laten leggen op de vele Russische tegoeden die hier staan, van onder meer Nederlandse dochters van Russische bedrijven.

Juridisch experts die de NOS sprak noemen de lopende rechtszaken zeer interessant, ook omdat dit juridisch onontgonnen gebied is. Wel benadrukken zij dat dit daarom een zaak van de lange adem kan worden.

De NOS heeft de advocaat van Gazprom Nederland om een reactie gevraagd over de lopende rechtszaken. Die laat weten daar vanwege geheimhoudingsplicht niet inhoudelijk op te kunnen reageren.

Claimscommissie in Nederland

Nederland kondigde eind vorig jaar aan gastland te willen worden voor een speciale commissie waar Oekraïners hun geleden oorlogsschade tijdens de Russische invasie kunnen claimen. Op dat moment waren er al meer dan 80.000 schadeclaims geregistreerd.

Deze claimscommissie is nog niet operationeel, zo laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. Dat kan pas als minimaal 25 staten die het oprichtingsverdrag hebben ondertekend, het verdrag ook ratificeren. Daarnaast moeten deze landen garant staan voor minimaal de helft van het benodigde totaalbudget van 7,4 miljoen euro.

Vooralsnog hebben tien landen, waaronder Nederland, en de Europese Unie het verdrag voor de claimscommissie geratificeerd. Buitenlandse Zaken verwacht dat halverwege 2027 de overige zestien landen hun handtekening hebben gezet.

De toezichthouder had in 2024 al vastgesteld dat het bedrijf in overtreding was. EOD Code is toen gewaarschuwd dat het een boete kon krijgen voor de misstanden. Het eerste onderzoek van de Ksa richtte zich op Instantcasino, maar later bleek dat er zeker nog elf andere illegale goksites actief zijn.

Op de sites ontbrak het aan zichtbare leeftijdsverificatie en hadden bezoekers de mogelijkheid om te betalen met crypto en anonieme betaalmethoden. Daardoor heeft het bedrijf nu een boete gekregen op basis van een inschatting van de gehaalde omzet. "We hebben verschillende instrumenten die we kunnen inzetten en zetten die ook allemaal in, waaronder het opleggen van een boete", zegt de KSa.

De toezichthouder ziet geregeld dat dit soort partijen, die opereren vanuit het buitenland, de boete niet betalen.

Geen reactie

EOD Code heeft keer op keer de gelegenheid gehad om te reageren op de Kansspelautoriteit, maar een reactie bleef uit, meldt de toezichthouder.

Om de toegang tot de illegale sites te blokkeren hebben ze nog andere mogelijkheden. Zo werkt de Ksa samen met hostingpartijen en betaaldienstverleners om de toegang tot goksites te blokkeren.

Toen ze in 2006 startte met de lijst had ze als doel gesteld dat zowel een derde van de commissarissen als een derde van de bestuurders vrouw is.

Inmiddels is het aantal vrouwelijke bestuurders van de 81 beursgenoteerde bedrijven in Nederland gestegen tot 18 procent. Maar hoogleraar Lückerath-Rovers ziet geen versnelling bij nieuwe benoemingen. Het aantal vrouwelijke commissarissen zit wel boven een derde. Voor die toezichthouders is een wettelijke grens ingevoerd, bij bestuurders is dat niet het geval.

Gemengd beeld

Volgens Lückerath-Rovers geeft de lijst van dit jaar een gemengd beeld. "Aan de ene kant zit er al een aantal jaren een stijging in het aandeel vrouwelijke commissarissen, maar anderzijds blijft de stijging van het aantal vrouwelijke bestuurders teleurstellend achter." Bij voortzetting van de huidige trend zou pas in 2044 een derde van de bestuurders vrouw zijn.

Er zijn inmiddels 21 bedrijven met ten minste een derde vrouwen in zowel de raad van bestuur als de raad van commissarissen, een toename vergeleken met de zeventien ondernemingen vorig jaar.

Daarnaast zijn bij bedrijven als PostNL, Wolters Kluwer, Triodos, Fastned en Hydratec zowel de bestuurszetels als de commissariszetels ten minste fiftyfifty verdeeld over mannen en vrouwen. Bij ABN Amro bestaan beide raden voor een meerderheid uit vrouwen.

Toen de hoogleraar met de lijst begon was slechts 2 procent van de bestuurders en 8 procent van de commissarissen vrouw. Inmiddels zijn die percentages fors gegroeid naar respectievelijk 18 en 44 procent.

Wettelijk quotum: hoe zit dat?

Sinds 1 januari 2022 geldt er een wettelijk quotum voor de raad van commissarissen bij beursgenoteerde bedrijven. Minimaal een derde moet vrouw zijn en een derde man.

Dit jaar voldoen 71 van de 81 ondernemingen uit de Female Board Index aan deze norm. De tien ondernemingen onder deze grens zijn vooral kleinere beursfondsen. Onder een derde uitkomen betekent niet automatisch dat een onderneming de wet overtreedt.

Er is momenteel geen wettelijk quotum voor de raad van bestuur.

Voor haar onderzoek rangschikt Lückerath-Rovers sinds 2008 alle beursgenoteerde bedrijven in Nederland. Na iedere publicatie merkte de hoogleraar dat het publiek debat hierover oplaaide. En dat bedrijven veranderingen doorvoerden. "Zo merkte ik dat bedrijven die onderaan de lijst bungelden, het jaar erna meer vrouwen aanstelden".

Hoewel het voor Mijntje Lückerath-Rovers na 20 jaar tijd een mooi moment is om het stokje van de Female Board Index aan een ander over te dragen, blijft ze betrokken. "Het belang van vrouwen aan het roer moet steeds benadrukt blijven. Bedrijven zouden zich moeten schamen als ze een top hebben die alleen uit mannen bestaat."

Daar ligt volgens de hoogleraar ook een taak voor het personeel. "Werknemers moeten zich blijven uitspreken voor meer vrouwen op bestuursposities."

'Kansen laten liggen'

Staatssecretaris Judith Tielen van Emancipatie vindt dat het aantal topvrouwen niet snel genoeg groeit. "Sinds de komst van het wettelijk quotum stijgt het aantal topvrouwen en dat is mooi. Maar het gaat wel langzaam. Vooral als je kijkt naar het aantal bestuurders gaat het echt niet snel genoeg. Organisaties laten daar kansen liggen."

Volgend jaar gaat ze het wettelijk quotum evalueren. Tielen: "Ook ga ik in gesprek met bedrijven, organisaties en vrouwen over wat nodig is om meer schot te krijgen in het aantal vrouwen in de top én in de managementlagen daarnaartoe."

De meeste verhuurders op Airbnb, de grootste boekingssite voor privé-verblijven ter wereld, vragen van hun gasten ook een bedrag voor schoonmaakkosten. Volgens het bedrijf is het dan oneerlijk om ze tegelijk te verzoeken om zelf schoonmaaktaken uit te voeren en leidt dat dan ook regelmatig tot ontevreden gasten.

Beren

Andere regels die het bedrijf nu stelt: gasten mogen niet meer de opdracht krijgen om hun afval mee te nemen naar buiten en daar weg te gooien, en ze mogen ook niet meer het verzoek krijgen om bepaalde voorzieningen in de accommodatie niet meer te gebruiken, zoals airco of verwarming. Ook mogen gasten niet meer gedwongen worden om een contract met de verhuurder te ondertekenen, buiten de site om.

Wél redelijke verzoeken zijn volgens het bedrijf: vuile afwas in de wasbak zetten, afval scheiden binnen de accommodatie, gebruikte handdoeken verzamelen en airco of verwarming uitzetten bij vertrek. In uitzonderlijke gevallen mogen gasten verplicht worden hun afval "in een dierbestendige container op te bergen, in gebieden waar beren voorkomen".

De nieuwe regels gaan over een maand in.

Strenge regels

Airbnb kwam de afgelopen jaren in opspraak doordat het bedrijf de woningnood in populaire steden als Amsterdam en Barcelona zou verergeren, of de leefbaarheid van woonwijken zou aantasten, aldus critici. Het kreeg vorig jaar een boete van tientallen miljoenen in Spanje voor het aanbieden van woningen die helemaal niet verhuurd zouden mogen worden.

In veel toeristische steden heeft het bedrijf daarom de afgelopen jaren strenge regels ingevoerd voor de verhuur van privéwoningen, met bijvoorbeeld een maximum aan het aantal nachten waarin een woning verhuurd mag worden per jaar.

Van alle 62.395 'starters', zoals de KVK ze noemt, zijn ruim acht op de tien zzp'ers. Het aantal zelfstandigen zonder personeel ligt daarmee 20 procent hoger dan een jaar eerder.

Vooral in het onderwijs, de bouw en zorg zijn er meer ondernemers. Dat zijn ook de sectoren waar eind 2024 de afname van zzp'ers zichtbaar was. Veel bedrijven kondigden aan vanaf 1 januari 2025 te stoppen met de inzet van zzp'ers, omdat de Belastingdienst dan actief zou handhaven op schijnzelfstandigheid. Daarvan is sprake als iemand op papier een zzp'er is, maar in de praktijk hetzelfde werk doet als een werknemer.

Toename

Die afname van twee jaar gelden is niet doorgezet, want inmiddels neemt het aantal zzp'ers in die sectoren weer toe. "Aan de ene kant merk je dat het helemaal weren van zzp'ers moeilijk blijkt in de praktijk. Aan de andere kant zie je dat mensen dan zeggen: dan ga ik binnen die sectoren ander werk doen waarbij ik wel zelfstandig kan werken", legt Joris Knoben uit. Hij is hoogleraar ondernemerschap aan de universiteit van Tilburg.

Knoben ziet dat mensen bijvoorbeeld aan de slag gaan als zelfstandig zorgverlener of therapeut. En in het onderwijs gaan zzp'ers dan niet aan de slag binnen de muren van een school, maar geven bijvoorbeeld bijles.

"Het lijkt erop dat bedrijven twee jaar geleden schrokken van de nieuwe regels, er was veel onduidelijkheid", zegt hij. Onlangs heeft minister Aartsen van Werk en Participatie aangekondigd dat hij die angst wil wegnemen met een nieuwe Zelfstandigenwet die in 2028 moet ingaan.

"Ondanks discussies over schijnzelfstandigheid en maatregelen om het gebruik van zzp'ers terug te dringen, blijft deze vorm van ondernemerschap een belangrijk onderdeel van de economie", zegt de hoogleraar.

Faillissementen

Tegelijkertijd stopten er minder bedrijven. In het derde kwartaal werden 36.610 bedrijven opgeheven, 4,3 procent minder dan een jaar eerder. Het aantal faillissementen steeg licht, met nog geen procent.

In totaal stonden op 1 oktober ruim 2,6 miljoen bedrijven ingeschreven bij de KVK. Dat is 1,5 procent meer dan een jaar geleden.

De uitspraak volgt op een zaak rondom het schandaal bij databedrijf Cambridge Analytica. Dat databedrijf heeft via Facebook tientallen miljoenen gebruikersgegevens misbruikt om president Trump te helpen bij de verkiezingen in 2016. Met de data konden gerichte advertenties worden geplaatst die Amerikanen te zien kregen.

Het was de grootste schending van privacy in de geschiedenis van Facebook. Hoewel het sociale netwerk hiervan wist, ondernam het nauwelijks actie. In 2018 is Cambridge Analytica door dit schandaal gestopt.

Overtredingen wetgeving

Jaren later klaagde de staat New Mexico Facebook aan. In september oordeelde een jury dat Meta misleidende beweringen heeft gedaan over de toegang tot gebruikersgegevens. Het techbedrijf heeft zich meer dan 43 miljoen keer schuldig gemaakt aan overtredingen van de consumentenwetgeving in New Mexico.

Het is de bedoeling dat het geld van Meta naar het onderwijs in de Amerikaanse staat gaat. Meta heeft nog niet gereageerd op de uitspraak, maar na de eerdere juryuitspraak gaf het al aan de boete te zullen aanvechten.

Miljardenboete, miljardenwinst

De miljardenboete kwam op de dag dat Meta ook nieuwe cijfers publiceerde. Het bedrijf hield in de afgelopen drie maanden bijna 10 miljard euro aan winst over. De omzet steeg met 26 procent ten opzichte van een jaar terug.

Ook blijft Meta, net als alle andere grote techbedrijven, volop investeren in kunstmatige intelligentie. Waarschijnlijk heeft het bedrijf aan het einde van dit jaar tussen de 135 miljard en 145 miljard dollar geïnvesteerd in AI.

Beleggers zijn al langere tijd bezorgd over die miljardeninvesteringen. Ze vragen zich af of de verschillende bedrijven die wel kunnen terugverdienen, maar vooralsnog schroeven de techbedrijven hun investeringen nog niet terug.

De gemeentepolis is een basisverzekering met een aanvullende verzekering die gemeenten samen met een zorgverzekeraar aanbieden aan mensen met een laag inkomen. De gemeente betaalt een deel van de kosten.

Onder meer Utrecht, Breda en Groningen schaften de gemeentepolis al af vanwege de hoge kosten. Mensen die gebruik maakten van die regeling, moeten zich nu 'gewoon' verzekeren. Als ze dezelfde zorg willen moeten ze een hogere premie betalen. Meestal kunnen of willen ze dat niet. Het gevolg is dat ze niet verzekerd zijn voor zorgkosten buiten de basisverzekering, zoals mondzorg en fysiotherapie. Ze gaan dan dat soort zorg mijden. Zo gaan mensen soms niet naar de tandarts, ondanks problemen met hun gebit.

Dat kan uiteindelijk juist tot hogere kosten leiden. Het Instituut voor Publieke Economie (IPE) pleitte daarom onlangs in een rapport voor een landelijke regeling om mensen met een laag inkomen te beschermen tegen hoge zorgkosten.

Het instituut adviseert de meer dan driehonderd lokale regelingen te vervangen door één landelijke aanpak. Daarmee moet zorgmijding worden voorkomen en moeten alle lage inkomens bescherming krijgen.

In Nederland maken 580.000 mensen gebruik van een gemeentepolis. 90.000 mensen zouden er ook baat bij hebben, maar wonen in een gemeente die de polis niet aanbiedt. Nog eens 70.000 anderen kunnen de polis wél aanvragen in hun gemeente, maar doen dat niet omdat de gemeente te weinig bijdraagt aan de premie.

VGZ wil gemeentepolis behouden

VGZ ziet meer in het behoud van de gemeentepolis dan in een landelijke regeling. Daarom roept de zorgverzekeraar gemeenten die de polis niet aanbieden op om opnieuw naar de mogelijkheden te kijken.

"We willen voorkomen dat de overheid een hele eigen regeling in het leven gaat roepen", zegt een VGZ-woordvoerder. "Dat kost heel veel werk, terwijl nog steeds veel gemeenten een gemeentepolis hebben die zijn werk goed doet."

Volgens VGZ zouden gemeenten meerdere pakketten moeten aanbieden. Niet iedereen gebruikt even veel zorg, en als er maar één pakket in een gemeente wordt aangeboden, dan sluit dat vaak niet aan op alle doelgroepen. Daardoor zijn veel inwoners die gebruikmaken van de gemeentepolis oververzekerd.

De regeling valt onder de Participatiewet en gemeenten bepalen zelf of ze eraan meedoen. Doordat veel gemeenten moeten bezuinigen, kiezen ze voor uitgaven waar ze vanaf kunnen, zoals de gemeentepolis. Dat levert op korte termijn winst op.

Maar uit een kosten-batenanalyse van onderzoeksbureau Rebel blijkt dat een fatsoenlijke bijdrage aan de gemeentepolis op termijn goedkoper is voor gemeenten dan het opvangen van de schulden die ontstaan door bijvoorbeeld langdurige zorgmijding.

Tandartsbus

Preventieacties zijn geen onderdeel van de gemeentepolis, maar VGZ zegt de gemeentepolis wel te zien als een manier om meer aan preventie te doen. "We willen juist meer inzetten op preventie, zodat we uiteindelijk de druk op de zorg kunnen verlichten." De zorgverzekeraar noemt als voorbeelden speciale preventieacties voor mensen met overgewicht in Brabant en een tandartsbus in Den Haag, waar mensen gratis hun gebit kunnen laten controleren.

Ook zorgverzekeraars CZ en Menzis zijn voorstander van de gemeentepolis. "We zien binnen gemeenten die gestopt zijn met de regeling dat schulden toenemen en er sprake is van zorgmijding uit angst voor onverwachte extra kosten", zegt een woordvoerder van Menzis. Zorgverzekeraar CZ laat weten dat het ook een brief gaat versturen aan alle gemeenten zonder gemeentepolis.

Zilveren Kruis ziet juist meer in een landelijke regeling. De gemeentepolis biedt volgens de verzekeraar onvoldoende zekerheid, omdat niet iedere gemeente de regeling heeft en de inhoud per gemeente verschilt. Wel zegt Zilveren Kruis de gemeentepolis te blijven aanbieden zolang er geen landelijke wettelijke regeling is.

Postcodediscriminatie

De verschillen in bijdrage tussen gemeenten zijn aanzienlijk. Hoeveel inwoners zelf betalen voor hun zorgverzekering hangt mede af van hun postcode.

Zo was in een uitzending van Pointer te zien dat een inwoner van de gemeente Diemen 64 euro per maand betaalt voor een gemeentepolis. In de naastgelegen gemeente Ouder-Amstel kost dezelfde polis maar 33 euro per maand. Daar draagt de gemeente dus meer bij.

84 gemeenten dragen minstens 40 euro per maand bij, terwijl 53 gemeenten minder dan 20 euro bijdragen. De overige 167 gemeenten zitten daartussenin.

Het is nog niet duidelijk of de 34 gemeenten die geen gemeentepolis aanbieden ingaan op de oproep van VGZ.

Het gaat om klanten met een zogenoemde bezorgbundel en zakelijke klanten. Zij zijn hierover vandaag geïnformeerd.

De supermarkt schrijft dat het de systemen weer "stap voor stap" opstart. Toch is de situatie nog lang niet als vanouds. Albert Heijn benadrukt dat pas eenderde van de gebruikelijke bezorgcapaciteit beschikbaar is. De klantenservice is gedeeltelijk beschikbaar.

Begin vorige week had Ahold Delhaize, het moederbedrijf van Albert Heijn, te maken met een cyberaanval. Hierom haalde het bedrijf zijn systemen offline. Dit leidde al snel tot lege schappen in de supermarkten. Het bedrijf heeft hiervan maandag aangifte gedaan bij de politie.

Internetlek

Het nieuws komt op de dag dat veel websites uit de lucht zijn gehaald wegens een lek in PHP. Dit is een van de meest gebruikte programmeertalen. Uit voorzorg gingen de sites van DigiD, MijnOverheid en RTL Nieuws uit de lucht. Ook de Schiphol haalde zijn app tijdelijk uit de lucht.

Een woordvoerder van Ahold Delhaize zegt tegen het ANP op dit moment geen verband te zien met de recente cyberaanval bij de supermarktketen. "Voor zover we nu kunnen overzien, is er geen aanleiding om dit aan te nemen." Het onderzoek naar de cyberaanval loopt nog.

Doordat de de bonden en de werkgevers opnieuw met elkaar om tafel gaan, zijn de geplande stakingen voorlopig van de baan, melden FNV en CNV in een persbericht. Dat geldt ook voor de staking die morgen zou plaatsvinden.

Begin oktober kondigden de vakbonden aan iedere week een dag te staken vanwege mislukte cao-onderhandelingen. Vorige week was het voor het eerst zover. Toen legden onder anderen medewerkers van vervoerders als Arriva, Keolis en Qbuzz het werk neer. Daardoor reden in verschillende regio's veel bussen en regionale treinen niet.

'Belangrijke toezeggingen'

Gisteren stuurde de werkgeversvereniging voor het openbaar vervoer (VWOV) al een brief met een uitnodiging om opnieuw te onderhandelen. Volgens de bonden was de brief nog te vaag.

Vanochtend kregen FNV en CNV een nieuwe brief, waarin volgens een CNV-onderhandelaar "alle voorstellen om de cao te verslechteren van tafel zijn gehaald". Volgens de vakbonden staan in de brief "belangrijke concrete toezeggingen", die voldoende basis bieden om de onderhandelingen opnieuw op te starten.

De vakbonden eisen onder meer 9,5 procent extra salaris over een periode van twee jaar en betere arbeidsvoorwaarden voor ouder personeel.

Met de uitspraak lijkt er een einde te komen aan een langslepende rechtszaak waar Heineken al sinds 2014 in verwikkeld is. De Griekse mededingingsautoriteit stelde toen vast dat AB tussen 1998 en 2014 misbruik maakte van haar machtspositie op de Griekse biermarkt.

In 2024 bepaalde de rechtbank al dat Heineken verantwoordelijk is voor dat machtsmisbruik en nu krijgt de bierbrouwer de boete van 111,2 miljoen euro.

Athenian Brewery verkoopt onder meer het Griekse merk Alfa, naast Heineken en Amstel. De Atheense dochter van Heineken had als strategie om het bier van concurrenten te weren uit supermarkten en horecaketens. Dat deed het bedrijf door aan te dringen op exclusiviteitscontracten.

Winst misgelopen

Voor deze praktijken werden ook de Nederlandse baas in Athene en zijn opvolger al gestraft met een boete. Sinds die veroordeling eisten concurrenten, waaronder het relatief kleine Griekse MTB, in totaal 478 miljoen euro schadevergoeding.

Volgens de Amsterdamse rechtbank heeft het Griekse MTB jarenlang winst misgelopen. De omvang van de schade komt volgens de rechtbank neer op 43,3 miljoen euro en daar bovenop komt nog eens 67,9 miljoen rente. MTB eiste in eerste instantie 160 miljoen euro.

Ook de Deense biergigant Carlsberg claimde een miljoenenbedrag vanwege misgelopen inkomsten van zijn Griekse dochter Olympic Brewery, bekend van Mythos-bier. Die rechtszaak zit nog in de beginfase.

Heineken zegt in deze rechtszaak tegen MTB in hoger beroep te gaan. Volgens de bierbrouwer komt de hoogte van de schadevergoeding niet overeen met "het economische bewijs, de bedrijfssituatie van MTB en de Griekse biermarkt in die periode".

Het uitzendconcern presenteerde vandaag de kwartaalcijfers. Randstad heeft een paar kwakkelende jaren achter de rug. In Nederland werd dit mede veroorzaakt doordat de regels rondom tijdelijke werknemers werden aangescherpt.

Veel bedrijven keken daarom even de kat uit de boom voordat zij een uitzendkracht inschakelden, maar dit jaar zit het Randstad mee. De omzet groeide wereldwijd met bijna 4 procent naar meer dan 6 miljard euro.

Veerkracht

Ondanks de wereldwijde geopolitieke spanningen en de hoge brandstofkosten is de economie veerkrachtig , zegt Randstad. "Onzekerheid is het nieuwe normaal", zegt Randstad-topman Sander van 't Noordende. Die onzekerheid is voor bedrijven vaak juist de reden om hun flexibele schil te vergroten.

Juist in de industrie is de vraag groter en dat is in veel landen te zien. Zelfs in Duitsland nam de vraag naar uitzendkrachten met name in de autofabrieken toe. Volgens de Randstad-topman betekent de opleving daar ook veel voor Nederland. "Op de rug van Duitsland zien we in Nederland ook een extra vraag naar uitzendkrachten."

Datacenters

De grootste uitschieter is te zien in de Verenigde Staten. De omzet van Randstad steeg daar het afgelopen kwartaal met 9 procent in vergelijking met een jaar geleden. Volgens Van 't Noordende is dit te danken aan de economische groei in de VS. Die wordt voornamelijk veroorzaakt door de grote investeringen in de AI-sector.

Datacenters komen als paddenstoelen uit de grond en de bouw is bij uitstek iets dat door uitzendkrachten wordt gedaan.

In alle sectoren neemt ook de vraag naar uitzendkrachten met brede AI-kennis toe. "De scenario's van onze tech-guru's Sam Altman en Elon Musk, dat iedereen straks thuis zit zonder baan, wil ik rustig naar het Rijk der Fabelen verwijzen", zegt Van 't Noordende.

"In de acht jaar dat ik hier werk, heb ik niet zo'n grote stijging meegemaakt", zegt DSW-directeur Aad de Groot. DSW maakt traditiegetrouw als eerste zorgverzekeraar de nieuwe tarieven bekend. Andere zorgverzekeraars zitten doorgaans in de buurt van deze nieuwe prijs.

Hoewel het in euro's om de grootste stijging gaat, is het procentueel geen record. In 2011 ging de premie met 10 procent omhoog. Volgend jaar stijgt die met 9,3 procent.

Dat de stijging dit keer zo groot is heeft verschillende redenen. Voor dit jaar kon de premie gelijk blijven door een financiële meevaller, maar de zorgkosten zijn gestegen en de zorgverzekeraar moet ook rekening houden met volgend jaar. "Eigenlijk zien we dus in deze stijging twee jaar zorgkosten in één", aldus De Groot.

Ook hogere loonkosten en ziekenhuizen met een hogere energierekening drijven de kosten op, evenals de groeiende groep mensen die zorg nodig heeft. "De vergrijzing leidt tot een hogere vraag naar zorg en ook het aantal kankerdiagnoses stijgt de komende jaren", zegt De Groot.

De zorgverzekeraar pleit voor het promoten van een gezondere levensstijl. "Een groot deel van die diagnoses kan voorkomen worden als we inzetten op gezonder eten, minder alcohol en minder roken."

De verhoging van DSW komt hoger uit dan de 12,50 euro per maand die het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) had ingeschat. Dat komt volgens de verzekeraar doordat er wordt gekort op het landelijk budget dat door VWS beschikbaar is gesteld voor met name de geestelijke gezondheidszorg (ggz), de ziekenhuiszorg en voor wijkverpleging.

"Het ministerie heeft de korting niet meegenomen in die berekening", zegt De Groot. "Het is denk ik een eerste bezuiniging op de zorgkosten. Daarmee betaalt het Rijk minder, maar de individuele premiebetaler meer."

Waar ligt de pijn?

De stijging van de zorgpremie wordt niet helemaal opgevangen door de hogere zorgtoeslag van volgend jaar die veel mensen ontvangen. Die stijgt met 11 euro per maand minder hard dan de premie.

Vooral voor mensen die net boven de zorgtoeslagnorm uitkomen, is de stijging een behoorlijke tegenvaller. "Die mensen krijgen geen zorgtoeslag, maar moeten inmiddels wel een hoog bedrag maandelijks betalen", zegt De Groot. "Die voelen deze stijging nog het meeste."

De groep mensen die hun zorgverzekering niet meer kunnen betalen, neemt daardoor ook verder toe, blijkt uit cijfers van het CAK. Als iemand langer dan een half jaar zijn of haar zorgpremie niet heeft betaald, meldt de zorgverzekeraar dat bij het CAK.

Onbetaalbaar

Iemand met een betaalachterstand blijft dan wel verzekerd, maar betaalt een hogere zorgpremie aan het CAK. Wil een verzekerde weer de normale zorgpremie betalen, dan is een betalingsregeling met de verzekeraar nodig.

Uit cijfers blijkt dat er op dit moment 200.000 mensen zijn met een betalingsachterstand bij het CAK. In 2022 waren dat er nog 172.000.

Dat is geen verrassing voor DSW. "We zien een steeds grotere groep mensen die moeite hebben met het betalen van hun premie", aldus De Groot. Hij ziet ook dat meer mensen hun eigen risico in termijnen betalen, omdat het anders niet lukt. "Het is een pijnlijke verhoging, maar wij zijn genoodzaakt dit te doen."

De komende weken moeten ook andere zorgverzekeraars de premies bekendmaken. De deadline daarvoor is 12 november.

Er zijn meerdere redenen waarom het niet is gelukt onder de grens te blijven. De afgelopen jaren had minder olie, steenkool en aardgas verbrand moeten worden, want de broeikasgassen die daarbij vrijkomen warmen de aarde op.

In de praktijk gebeurde het tegenoverstelde. "De uitstoot is blijven stijgen en we hebben weer een aantal jaar verloren", zegt Michel den Elzen, onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving en de Vrije Universiteit, die meewerkte aan het VN-rapport.

Gewijzigde plannen

Het klimaatdoel valt ook niet meer te halen doordat verschillende landen minder deden dan werd verwacht. Zo schrapten de Verenigde Staten onder president Trump vrijwel al hun klimaatbeleid en bleken nieuwe klimaatplannen van andere landen maar mondjesmaat de uitstoot te drukken.

Bijna alle landen spraken tien jaar geleden in Parijs af de opwarming ruim onder de 2 graden Celsius te houden, en liever nog onder de 1,5 graad. De afgelopen jaren verwachtten steeds minder experts dat dit laatste nog haalbaar was.

Dit najaar erkennen ook de Verenigde Naties dat de wereld door de 1,5 graad zal schieten. Dat schreven ze in september en nu opnieuw in het jaarlijkse rapport over de voortgang van de aanpak van klimaatverandering. In november praten landen hierover op de klimaattop in de Turkse stad Antalya.

Tijdelijk overschrijding?

Het hoogst haalbare, stelt de VN, is nu om de overschrijding zo beperkt en kort mogelijk te maken. Daar zijn ingrijpende stappen voor nodig. Het gaat niet alleen om het gebruiken van minder steenkool, aardgas en olie, want zelfs als mensen stoppen met die uitstoot zitten er al meer broeikasgassen in de lucht dan voorheen. Die zou je deels uit de lucht moeten halen om de aarde af te koelen, zodat de opwarming weer onder de 1,5 graad komt.

"Dat kan met technologie om CO2 op te slaan of ook door meer herbebossing", zegt Den Elzen. Technisch is dat mogelijk, maar dat zou op een zeer grote schaal moeten. Je zou enorm veel land moeten beplanten of er zijn enorme aantallen 'CO2-stofzuigers' nodig. Het is de vraag of hier draagvlak, ruimte en geld voor is te vinden.

Hoezo 1,5 graad?

Een groep eilanden in de Stille Oceaan lanceerde in 2009 op de klimaattop in Kopenhagen het doel om de opwarming van de aarde onder de 1,5 graad Celsius te houden. Een sterke zeespiegelstijging is een bedreiging voor het voortbestaan voor deze laaggelegen landen; ze wilden daarom meer actie tegen klimaatverandering.

De top in Kopenhagen werd een mislukking. Maar zes jaar later spraken bijna alle landen in Parijs toch af de opwarming ruim onder de 2 graden Celsius en liever onder de 1,5 graad te houden. Ook toen klonken twijfels over de haalbaarheid.

De top in Parijs vroeg om een onderzoek naar het verschil in gevolgen tussen 1,5 en 2 graden opwarming. Drie jaar later publiceerde klimaatpanel IPCC de uitkomst. Hieruit bleek dat er flinke verschillen zijn.

Zo blijft bij 1,5 graad opwarming bijvoorbeeld een deel van de koraalriffen behouden, terwijl ze bij meer opwarming vrijwel geheel verdwijnen. Ook beperkt een stijging onder de 1,5 graad de zeespiegelstijging en de kans op extreme hitte die ook gevaarlijk voor mensen kan zijn.

Ook voor het beperkt houden van de overschrijding dringt de tijd. "De kans bestaat dat we ook van deze scenario's afscheid moeten nemen", zegt onderzoeker Den Elzen. Als de uitstoot de komende jaren stijgt of hoog blijft, dan gaat de wereldwijde opwarming verder. "Het is nu of nooit."

Groeiende technieken

Om onder de 2 graden Celsius opwarming te blijven, moeten landen de komende jaren alle zeilen bijzetten. Met het huidige beleid ligt de wereld op koers voor meer opwarming. Veel landen beloofden hun uitstoot terug te brengen naar nul, maar concrete plannen over hoe dit moet gebeuren, ontbreken vaak.

Opvallend genoeg zijn wind- en zonne-energie sneller gegroeid dan de onderzoekers hadden verwacht. Net als andere technologieën, zoals elektrische auto's en batterijen, die bij gebruik geen CO2 uitstoten. "Dat gaat inderdaad sneller dan verwacht", zegt Den Elzen. Maar het is tot dusver niet genoeg om het gebruik van olie, steenkool en gas te doen dalen.

Bekijk in deze video hoe 'Nederlandse' CO2 in Noorwegen ondergronds wordt gestopt:

EBN was twee maanden geleden door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat gevraagd om te helpen de gasvoorraad aan te vullen. Normaal wordt dit door commerciële energiebedrijven gedaan in de zomer, als de gasprijs laag is. Maar door de oorlog in het Midden-Oosten waren de gasprijzen naar recordhoogte gestegen.

Nederland wilde de gasvoorraad deze winter voor 80 procent gevuld hebben. Maar in augustus bleek dit met een vulgraad van 45 procent niet meer haalbaar. Daarom werd het doel verlaagd naar de eis van 64 procent die de Europese Unie lidstaten oplegt.

Vermoedelijk gaat het verder vullen van de opslagen nog wel door. De Gasunie meldt vandaag dat de voorraad al is doorgestegen naar 65,5 procent.

Voor de overname was goedkeuring van de ACM nodig, omdat onderzocht moest worden of Videoland niet te groot zou worden. Dat is niet het geval, oordeelde de ACM. Voor kijkers en adverteerders zouden er geen nadelen zijn, vooral omdat Videoland op dit moment met name films, series en programma's uitzendt.

Ook zijn de sportrechten die overgaan tijdelijk van aard, stelt de ACM. Viaplay Nederland mocht tot en met 2029 de Formule 1 in Nederland uitzenden. Als dit contract afloopt kunnen andere zenders proberen de licentie over te nemen.

Niet te groot

Het Scandinavische Viaplay zit al jaren in grote financiële problemen. Om die reden trekt het zich uit heel veel landen terug.

Videoland was altijd onderdeel van RTL Nederland. Ruim een jaar geleden kreeg uitgever DPG toestemming van de ACM om RTL over te nemen. Het uit België afkomstige DPG geeft in Nederland kranten uit zoals het AD, de Volkskrant, Trouw, Het Parool en verschillende regionale kranten.

De ACM verwacht niet dat DPG met de sportrechten en abonnees van Viaplay nu te groot wordt op de advertentiemarkt. Het aantal kijkers en adverteerders bij Viaplay was volgens de ACM niet groot genoeg.

"De kosten die voortvloeien uit een wettelijke verplichting kunnen niet bij het bedrijf worden neergelegd. Deze onzekerheid legt een onacceptabele druk op het postbedrijf en onze medewerkers. Bovendien tast het de concurrentiekracht en investeringsruimte van PostNL als geheel aan", zegt Maurice Unck, directeur post bij PostNL.

Het postbedrijf roept het kabinet daarnaast ook op om de nieuwe Postwet snel in te voeren. Deze wet ligt sinds 2020 bij de Tweede Kamer. Op dit moment moet PostNL zich aan regels houden uit 2009. De postmarkt is sindsdien heel erg veranderd. Zo is volgens PostNL de hoeveelheid post de afgelopen 20 jaar met 70 procent afgenomen.

Eerdere verzoeken zijn afgewezen

Het is niet de eerste keer dat PostNL geld vraagt aan het kabinet. Ook voor dit jaar en vorig jaar heeft het bedrijf subsidieaanvragen gedaan. Het vorige kabinet heeft dit verzoek altijd afgewezen en er loopt op dit moment nog een juridische procedure voor deze aanvragen. PostNL stelt dat het in 2025, 2026 en 2027 in totaal 148 miljoen kwijt is doordat het bedrijf zich nog aan de verouderde regels moet houden.

Afgelopen juli paste PostNL de bezorgtijd van post al aan. Sindsdien wordt brievenpost binnen twee dagen bezorgd en niet binnen één dag. Als de nieuwe Postwet wordt ingevoerd dan mag het postbedrijf maximaal drie dagen doen over bezorging van brieven en kaarten.

PostNL wil nog verder afschalen en in de toekomst ook op zaterdag geen post meer bezorgen.

De populariteit van Zabka is op meerdere vlakken tekenend voor de bloeiende Poolse economie. Het laat zien dat de consument in Polen steeds meer geld heeft én dat het land steeds aantrekkelijker wordt voor buitenlandse investeerders. Zo wil het Canadese Alimentation Couche-Tard de winkelketen voor ongeveer 7,5 miljard euro overnemen. De overname wordt naar verwachting in december afgerond.

Ja, een Zabka-winkel is wat duurder dan een reguliere supermarkt. "Maar je wint er tijd mee", zegt Rafal. Hij is stylist, onderweg naar werk en heeft net koffie gehaald bij een buurtsuper in het centrum van Warschau. "Ik heb er ook een in mijn flatgebouw, daar doe ik elke dag boodschappen."

Groeikampioen van Europa

In Nederland kennen we misschien vergelijkbare winkels, zoals Hema of Albert Heijn to Go. Maar Zabka komt naar verhouding tien keer vaker voor. Volgens het bedrijf woont inmiddels de helft van de 37 miljoen Polen binnen 500 meter van een Zabka.

Polen is de 'groeikampioen van Europa', concludeert econoom Marcin Piatkowski. Hij is verbonden aan de Kozminski-universiteit van Warschau. "Polen is ingrijpend veranderd van een slecht presterende, failliete communistische economie, waar geen worst in de winkels te vinden was, naar een land waar investeren in consumptiegoederen de juiste keuze is", zegt hij tegen de NOS.

De Poolse economie groeide al stevig, maar na de toetreding tot de EU in 2004 ging het nog sneller. De Europese markt bood veel kansen voor een land met hoge productiecapaciteit. Ook EU-subsidies droegen bij aan de economische ontwikkeling, onder meer met de financiering van de aanleg van snelwegen.

De transformatie van Polen zie en voel je overal terug. In Warschau wordt de ene na de andere wolkenkrabber gebouwd. Sinds 2022 staat in de Poolse hoofdstad zelfs het hoogste gebouw van de Europese Unie: de Varso Tower, die inclusief spits 310 meter hoog is.

Economische groei

De economische groei van Polen ligt al jaren boven het Europese gemiddelde. Dit jaar groeit de economie naar verwachting met 3,4 procent, aanzienlijk harder dan Nederland (1,5 procent) en het EU-gemiddelde van 1,4 procent.

Polen zijn relatief goed opgeleid, willen lange uren werken, maar nog altijd is arbeid in veel sectoren de helft goedkoper dan in Nederland, stelt Piatkowski. "Maar ze willen wel net zo rijk worden als Nederlanders." Bovendien is de Poolse economie sterk gediversifieerd en dus niet afhankelijk van één sector. Dat maakt het land minder kwetsbaar voor problemen in afzonderlijke bedrijfstakken, zoals de auto-industrie, die het momenteel moeilijk heeft.

Zabka is zeker niet het enige Poolse bedrijf dat buitenlandse interesse wekt. InPost, groot geworden met kluisjes voor pakketjes, is overgenomen door een groot consortium waarin de Amerikaanse pakketbezorger Fedex een grote rol speelt. Het toont volgens econoom Piatkowski dat Polen een stevige plek heeft veroverd op de economische kaart van de wereld. "Mensen beseffen dat Polen een betrouwbare en veilige plek is om te investeren."

Toch staat Polen ook voor grote economische uitdagingen. Een torenhoog begrotingstekort dat de regering maar niet onder controle krijgt, is er een. Daarnaast kampen ze ook in Polen met krapte op de arbeidsmarkt. Ook zorgen stijgende lonen ervoor dat Polen geleidelijk minder goed kan concurreren.

Maar voorlopig is de verwachting dat de groei zal doorgaan. Ook internationaal groeit het aanzien van Polen. In december is het land als gast uitgenodigd voor de G20-top in Miami, waar de leiders van de grootste economieën ter wereld bijeenkomen.

Piotr (40) komt met een pet op de Zabka uitlopen. Hij heeft net een telefoonkaart en een reep gekocht die in de aanbieding was. Ja, dat begrotingstekort is wel iets zorgelijks. Maar verder is Piotr positief over de toekomst van zijn land.

Warschau is volgens hem onherkenbaar vergeleken met de jaren negentig. "Als iemand toen was vertrokken en nu zou terugkomen, dan zou hij aangenaam verrast zijn", concludeert hij. "Want de vooruitgang is duidelijk te zien."

ING wil sinds de Russische invasie in Oekraïne geen klanten meer hebben die aan Rusland gelieerd zijn, zoals Gazprom.

Na de invasie werden talloze Russische bedrijven op Europese sanctielijst geplaatst. Hoewel Gazprom daar niet op staat, vormt het bedrijf wel een risico voor ING, stelt de bank. Er zouden sanctie- en witwasrisico's zijn en ook is de bank beducht voor reputatieschade. Daarom zegde ING de zakenrelatie eind 2023 op.

Gazprom legde zich daar niet bij neer omdat het geen andere Europese bankrekening heeft. Zonder zo'n rekening kan Gazprom bijvoorbeeld geen belasting betalen voor of loon uitbetalen aan Europese werknemers.

Russische bankactiviteiten

De bank wilde het energiebedrijf tegemoet komen door de opzegging uit te stellen, zodat het ergens anders een bankrekening kon openen. Maar op 1 oktober dit jaar was het geduld van ING op en wilde het overgaan op contractverbreking.

Het Russische bedrijf stapte naar de rechter om de beëindiging te laten verbieden. Het lukt Gazprom naar eigen zeggen namelijk niet een alternatief vinden. Daar gaat de rechter in mee. Bovendien zijn er geen concrete bewijzen voor risico's op witwassen, stelt de rechter.

Andersom lukt het ING niet om van zijn Russische bankactiviteiten af te komen. Het bedrijf had vorig jaar een koper gevonden voor ING Rusland, maar het lukt de Russische koper niet om goedkeuring van de lokale autoriteiten te krijgen voor de deal.

De politie en het Openbaar Ministerie hadden het bedrijf vorige week al via een openbare oproep opgeroepen om over te gaan tot aangifte. Dit was nodig "om succesvol te kunnen opsporen en vervolgen." Zover kwam het toen niet. Waarom het bedrijf er nu wel voor kiest om aangifte te doen is niet duidelijk.

In de verklaring meldt het bedrijf dat het na het ontdekken van de verdachte activiteiten cyberexperts inschakelde voor onderzoek. Het koos ervoor om "bepaalde systemen" uit de lucht te halen. Hierdoor waren de site en app van Albert Heijn, maar ook van andere Ahold-merken als Etos en Gall & Gall, onbereikbaar.

Ook andere merken in Europa en de Verenigde Staten werden getroffen.

Het onderzoek loopt nog

De thuisbezorging kwam eveneens stil te liggen. De verwachting is nog altijd dat deze aanstaande vrijdag wordt hervat. De site en app van Albert Heijn zijn inmiddels weer bereikbaar. Het interne onderzoek naar de cyberaanval loopt nog, het bedrijf stelt dat het tot dusver geen aanwijzingen heeft dat er gevoelige klant-, medewerkers- of partnergegevens zijn gestolen.

Ahold Delhaize had binnen 24 uur na het ontdekken van de aanval melding gemaakt bij het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). Dat is het overheidsinstituut dat valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid en zich bezighoudt met digitale veiligheid. Het doen van zo'n melding is wettelijk verplicht voor bedrijven die onder de Cyberbeveiligingswet vallen, die sinds augustus van kracht is.

Volgens Ahold Delhaize-topman Frans Muller was het offline halen van de systemen de juiste beslissing.