Sinds 2018 wordt Buckingham Palace opgeknapt, zodat er ook in de toekomst gasten en toeristen ontvangen kunnen worden. Sinds 2020 woont er niemand meer. In maart van dat jaar verruilde koningin Elizabeth Buckingham Palace voor Windsor Castle. Charles en Camilla wonen nu in Clarence House, vlak bij Buckingham Palace, en zullen daar blijven wonen.

Dat betekent dat er een eind komt aan een periode van bijna twee eeuwen waarin Buckingham Palace de hoofdwoning was van de Britse vorst.

Belastingaangifte

Tegelijkertijd is ook bekendgemaakt hoeveel belasting koning Charles in de periode 2024-2025 heeft betaald. Het gaat om een bedrag van 12,9 miljoen pond, omgerekend bijna 15 miljoen euro. Daarmee komt Charles in de top 100 te staan van Britten die de meeste belasting betalen.

Charles is de eerste koning die dat openbaart. Het Britse koningshuis hoopt zo meer transparantie uit te stralen. Volgens de wet is de Britse koning niet verplicht om inkomstenbelasting of vermogenswinstbelasting te betalen. Charles heeft dit, net als zijn moeder na 1993, vrijwillig gedaan. Tot nu toe was alleen nooit duidelijk hoe hoog dat bedrag was.

In 2026/2027 krijgt Charles een bedrag van 137,9 miljoen pond, omgerekend ruim 160 miljoen euro, om zijn personeel, koninklijke paleizen en reizen mee te bekostigen.

In een verklaring zegt het Britse koningshuis dat de stap past in een ontwikkeling naar meer openheid en het afleggen van verantwoording. "Simpel gezegd, we blijven moderniseren en ons ontwikkelen."

Er wordt benadrukt dat Charles het besluit tot openheid over zijn financiën zelf heeft genomen. Toen hij nog kroonprins was, maakte hij zijn belastinggegevens ook al openbaar. Er was wel druk vanuit de Britse politiek tot meer openheid, na de affaire rond Charles' broer, prins Andrew.

Britse vorsten zijn niet verplicht om inkomstenbelasting, erfbelasting of vermogensbelasting te betalen. Charles doet dat vrijwillig, en deed dat ook al voordat hij in 2022 zijn moeder, koningin Elizabeth, als staatshoofd opvolgde. Elizabeth zelf betaalde ook belasting.

Privélandgoederen

Veel van het inkomen van de koning komt uit het beheer van landgoederen. Zo levert de exploitatie van het Duchy of Lancaster hem ruim 20 miljoen euro per jaar op. Dat is een reeks uitgestrekte privélandgoederen van bij elkaar 18.000 hectare, verspreid over Engeland en Wales. Het omvat onder meer landbouwgrond, historische gebouwen en commerciële panden.

Het Duchy of Lancaster is opgericht in 1265 en heeft als doel om de Britse koning van een onafhankelijke bron van inkomsten te voorzien, los van de politiek.

Naast zijn persoonlijke financiële gegevens worden donderdag ook details bekendgemaakt over de Sovereign Grant. Dat is de jaarlijkse financiële vergoeding van de Britse overheid aan het staatshoofd voor zijn officiële taken en voor het onderhoud van de koninklijke paleizen. Vorig jaar was dat bedrag een kleine 120 miljoen euro.

De koning zat de volledige wedstrijd naast FIFA-baas Gianni Infantino, die vorig jaar de controversiële FIFA-Vredesprijs in het leven riep en die zelf uitreikte aan Donald Trump, de president van de Verenigde Staten.

Als koning Willem-Alexander wordt gevraagd wat hij ervan vindt dat fans tegengehouden worden aan de grens en een scheidsrechter wordt teruggestuurd, reageert hij helder. "Ik weet dat men bij het IOC anders met zulke situaties omgaat dan de FIFA en ik hoop dat die organisatie hiervan kan leren richting de Olympische Spelen van Los Angeles zodat er dan op een goede manier mee omgegaan wordt." Willem-Alexander was van 1998 tot 2013 IOC-lid.

"Verder ben ik hier op uitnodiging van de FIFA en als Infantino dan aanwezig is, zit je naast de gastheer."

Ook naar wedstrijd Curaçao

Voor de koning was het verder een bijzondere wedstrijd. "Ik heb wel een paar keer een defibrillator gezocht, want deze wedstrijd was niet altijd goed voor mijn hart. Maar ik kan niet anders zeggen dan dat ik hiervan heb genoten. Ontzettend mooi om Nederland aan te moedigen op zo'n mooi moment."

Het koninklijk echtpaar en prinses Ariane reisden na deze wedstrijd door van Houston (Texas) naar Kansas City (Missouri) om de wedstrijd van Curaçao tegen Ecuador te bezoeken. Op de tribune zagen ze hoe Curaçao een historisch gelijkspel uit het vuur sleepte: 0-0.

Na afloop meldde de koning zich in de kleedkamer van Curaçao, waar hij het gelijkspel vierde door te dansen met de spelers.

De 52-jarige echtgenote van kroonprins Haakon, de troonopvolger van Noorwegen, lijdt sinds 2018 aan longfibrose. Bij die chronische aandoening ontstaat littekenweefsel in de longen, waardoor het lichaam minder zuurstof kan opnemen.

Begin deze maand maakte het Universitair Ziekenhuis van Oslo bekend dat Mette-Marit op de wachtlijst was geplaatst voor een longtransplantatie. Haar gezondheid was volgens artsen de afgelopen tijd sterk achteruitgegaan. Zonder ingreep zou haar levensverwachting waarschijnlijk nog ongeveer een jaar zijn geweest.

"Net als alle patiënten die onlangs een transplantatie hebben ondergaan, zal de kroonprinses de komende weken in het ziekenhuis blijven", zegt professor Are Holm van het Universitair Ziekenhuis van Oslo in een verklaring die door het koningshuis is verspreid.

Vandaag begint dat driedaagse staatsbezoek van Naruhito en keizerin Masako. Op de eerste dag leggen zij een krans bij het Nationaal Monument op de Dam, waar Nederland zijn oorlogsslachtoffers herdenkt. Ook de Nederlanders die stierven door Japans oorlogsgeweld.

426 jaar betrekkingen

De relatie tussen Nederland en Japan begon al in 1600, toen het schip De Liefde de kust van Japan bereikte. Eeuwenlang mochten de Nederlanders als enige westerse mogendheid in het land zijn. Daardoor werd Nederland voor Japan een venster op Europa. Westerse kennis stond er zelfs bekend als rangaku: Hollandse studies.

Ook tussen de vorstenhuizen bestaan warme banden. Prinses Beatrix bezocht Japan in 1963; als koningin ging zij in 1991 opnieuw. Keizer Hirohito kwam in 1971 naar Nederland en zijn zoon keizer Akihito en keizerin Michiko brachten in 2000 een staatsbezoek aan Nederland. Naruhito en Masako waren toen ook aanwezig en kwamen vervolgens in 2006 zelf naar Nederland voor een privébezoek. In 2014 brachten Willem-Alexander en Máxima een staatsbezoek aan Japan.

Slachtoffers van Japans geweld

Deze lange geschiedenis kent ook zwarte bladzijden. Japan bezette voormalig Nederlands-Indië van 1942 tot 1945. Tienduizenden mensen belandden in interneringskampen. Militairen werden krijgsgevangen gemaakt en vaak als dwangarbeider ingezet. Dat ging gepaard met honger, ziekte, geweld en vernederingen. Duizenden militairen en 19.000 Nederlanders burgers kwamen om het leven. Ook werden vrouwen tot seksuele slavernij gedwongen. Voor veel families in de Indische gemeenschap blijft dit een groot trauma.

Naruhito koos in aanloop naar het staatsbezoek daarom zorgvuldig zijn woorden. In Nederland wil hij stilstaan bij mensen die "tot op de dag van vandaag pijn uit die tijd met zich meedragen". Ook zei hij "nederig van de geschiedenis" te leren en "het wederzijds begrip te verdiepen en een geest van vrede te bewaren".

Programma eerste dag staatsbezoek

Het staatsbezoek begint in de ochtend met een kranslegging bij het Nationaal Monument op de Dam. 's Middags brengen de koning en de keizer een bezoek aan kennisinstituut Deltares en de dag wordt afgesloten met een staatsbanket in het Paleis op de Dam.

Volgens historicus Ethan Mark komen de woorden van de keizer oprecht over, maar vormen ze geen excuses. "Sinds de naoorlogse grondwet van 1947 heeft de keizer ook geen politieke macht meer." Hij is "symbool van de staat". Voor officiële handelingen, zoals nationale excuses, is goedkeuring van het kabinet nodig.

"Dat komt voort uit de Amerikaanse bezetting na de oorlog", zegt Mark. Hirohito mocht op de troon blijven, uit angst dat Japan anders moeilijk bestuurbaar zou worden. "Door de schuld van alle oorlogsmisdaden bij zijn adviseurs te leggen, werd hij ook gevrijwaard van verantwoordelijkheid. Tegelijk betekent het dat de keizer nu niet meer vrijuit kan spreken."

En volgens Mark is de politiek het grootste probleem in de Japanse omgang met het oorlogsverleden. Tegen het buitenland spreekt Japan vaak verzoenend, met nadruk op vrede en geleerde lessen. Maar in eigen land bedienen conservatieve politici geregeld een achterban die vindt dat Japan genoeg excuses heeft gemaakt. "Ze paaien radicaal-rechts", concludeert Mark.

Daarnaast kreeg Høiby een contactverbod opgelegd tegenover een van zijn slachtoffers, dit verbod geldt twee jaar lang. Ook is de Noor veroordeeld voor drugsbezit en rijden zonder rijbewijs. Høiby, die niet aanwezig was bij het vonnis, stond onder meer terecht voor vier verkrachtingen, drugshandel, mishandelingen en het schenden van een contactverbod.

Het Openbaar Ministerie, dat zeven jaar en zeven maanden had geëist, beraadt zich nog over een mogelijk hoger beroep. De advocaten van de zoon van Mette-Marit hebben laten weten dat hij het vonnis zeker zal aanvechten. "Hij is ervan overtuigd dat hij volkomen onschuldig is aan de verkrachtingsaanklachten en Nora Haukland op geen enkele manier heeft misbruikt."

Bekende influencer mishandeld

Haukland is een in Noorwegen bekende influencer met wie Høiby een relatie had. Zij verklaarde tijdens het proces jarenlang door hem te zijn mishandeld, zowel fysiek als mentaal. De rechtbank vindt dat het huiselijk geweld tegen haar bewezen is. De rechtbank zegt hierover "dat het slachtoffer leefde in een regime dat gekenmerkt werd door voortdurende onveiligheid en angst voor geweld".

Tijdens het zeven wekende durende proces heeft Høiby alle verkrachtingen waarvan hij werd verdacht consequent ontkend. Volgens hem was er alleen sprake van vrijwillige seks. De rechtbank vond echter voldoende bewijs was dat de Noor in twee gevallen seks had met vrouwen terwijl zij sliepen. Die verkrachtingen filmde hij met zijn telefoon. Deze beelden vormden een belangrijke bron van bewijs tegen Høiby.

Volgens de rechter was op de door Høiby gemaakte beelden te zien dat de vrouwen zich niet konden verzetten. Over één van de verkrachtingen zei de rechter: "Er zijn geen geluiden of bewegingen die erop wijzen dat ze wakker is." Ook wezen de beelden uit dat de slachtoffers de ogen dicht hadden, in een slaaphouding lagen en niet reageerden op fysieke aanrakingen.

Verkracht in koninklijke residentie

Volgens de krant Aftenposten barstte het enige aanwezige slachtoffer in de rechtszaal in tranen uit toen het vonnis werd voorgelezen. De rechter zei dat hij voldoende bewijs zag dat de zoon van de kroonprinses haar had verkracht in haar slaapkamer en in Skaugum, de officiële residentie van de kroonprins Haakon.

De advocaat van deze vrouw zegt over het vonnis: "We wisten niet wat de uitspraak zou zijn. En het was natuurlijk emotioneel overweldigend voor haar om daar in de rechtszaal te zitten en de uitspraak te horen. Maar ze is vanzelfsprekend blij met de uitkomst." Ook zegt hij dat de vrouwen hopen "dat het vonnis definitief een punt achter de zaak zet".

Volgens de aanklager kampt Høiby, die het vonnis meekreeg via een videoverbinding vanuit de gevangenis, met agressieproblemen. Als hij alcohol of drugs ophad, kon hij makkelijk de controle verliezen, zo zei het OM. Hij zou dan volledig door het lint gaan, schreeuwen, met mobiele telefoons gooien, gaten in de muur slaan en ook nog eens wurgen, slaan en spugen. Hij zat sinds 2 februari in voorarrest.

Geen officieel lid

De in 1997 geboren Høiby is een zoon van kroonprinses Mette-Marit uit een eerdere relatie met de omstreden advertentieverkoper Morten Borg. Die zat in het verleden een gevangenisstraf uit voor drugshandel en andere drugsgerelateerde geweldsmisdrijven.

Nadat Mette-Marit in 2001 trouwde met kroonprins Haakon, groeide Høiby op binnen de koninklijke familie zonder er officieel lid van te zijn. Haakon en Mette-Marit kregen samen twee kinderen.

Høiby had vorige week nog een tijdelijke vrijlating aangevraagd zodat hij bij zijn zieke moeder kon zijn, maar dat verzoek werd afgewezen. Mette-Marit heeft een chronische, ongeneeslijke longziekte en wacht op een longtransplantatie. Ze staat hiervoor op een wachtlijst. Kort na het vonnis vroeg zijn advocaat vandaag wederom om Høiby vrij te laten zodat hij zijn moeder kan bezoeken.

Ze raakte destijds buiten bewustzijn nadat ze onwel was geworden tijdens een hondentraining voor het Thaise leger, waar ze de rang van generaal had. In het ziekenhuis bleek ze hartproblemen te hebben door een bacteriële infectie. Later verslechterde haar conditie.

Volgens een regeringsmededeling overleed Bajrakitiyabha gisteren aan complicaties: een buikinfectie, hartritmestoornissen en bloedstollingsproblemen. Buiten bij het ziekenhuis zijn aanhangers van het koningshuis bijeengekomen om te rouwen.

Diplomaat en jurist

Bajrakitiyabha was een van de meest zichtbare leden van het Thaise koningshuis: ze maakte naast haar koninklijke taken ook naam als diplomaat en jurist. Hoewel ze het oudste kind was van de koning, die in 2016 zijn vader Bhumibol opvolgde, werd ze niet beschouwd als belangrijkste kandidaat voor de troonopvolging, omdat ze vrouw was.

Na een studie rechten in de VS ging ze aan de slag als aanklager in Thailand. Tussen 2012 en 2014 was ze ambassadeur voor haar land in Oostenrijk. Ook zette ze zich voor de VN in voor de bestrijding van drugs.

Bajrakitiyabha, ook bekend als prinses Pa, maakte zich hard voor de verbetering van de positie van vrouwelijke gevangenen in Thailand. Ze pleitte voor betere levensomstandigheden en steunde rehabilitatieprogramma's voor vrouwen die waren vrijgekomen.

Lang werd gedacht dat de ervaren Bajrakitiyabha een rol achter de schermen zou spelen als de 73-jarige koning zou komen te overlijden. Ze zou dan zijn beoogd opvolger, haar 21-jarige halfbroer prins Dipangkorn Rasmijoti, hebben kunnen bijstaan. Hij is de jongste van de zeven koningskinderen bij drie verschillende vrouwen. De Thaise koning mag zelf een opvolger aanwijzen.

Premier Anutin Charnvirakul zegt dat dood van Bajrakitiyabha "leidt tot onmetelijke rouw in het hart van de gehele natie". Volgens hem was ze "de trots van Thailand", met een "morele nalatenschap die volgende Thaise generaties zal leiden". Er is een periode van vijftien dagen nationale rouw afgekondigd.

Het is het tweede verlies voor de koning in een jaar: in oktober verloor hij zijn moeder Sirikit op 93-jarige leeftijd.

De rechtbank oordeelde maandag nog dat Høiby, die vervolgd wordt voor mishandeling en zware zedenmisdrijven, zijn cel wel mocht verlaten. Het Noorse Openbaar Ministerie ging daarna in beroep en het hof oordeelt nu dat het risico te groot is dat Høiby, als hij wordt vrijgelaten, nieuwe strafbare feiten pleegt.

De advocaten van Høiby zijn "heel, heel erg teleurgesteld". Een van hen, Ellen Holager Andenæs, zegt tegen de Noorse omroep NRK dat ze de beslissing bijna onbegrijpelijk vindt. Høiby overweegt volgens haar nu om de uitspraak aan te vechten bij het Noorse Hooggerechtshof.

Gezondheid verslechterd

De zoon van de prinses zit ruim vier maanden in voorarrest. Hij werd begin februari opgepakt, vlak voor een groot proces tegen hem van start ging. Hij werd toen opnieuw aangeklaagd voor nieuwe strafbare feiten tegen een ex-vriendin. Eerdere pogingen om tijdelijk vrij te komen mislukten ook.

Zijn moeder lijdt aan de chronische, ongeneeslijke ziekte longfibrose en wacht op een longtransplantatie. Vorige week werd Mette-Marit op de wachtlijst geplaatst. Volgens Noorse media is een voorwaarde hiervoor dat een patiënt maximaal nog een jaar te leven heeft zonder een nieuwe long. De vrouw van kroonprins Haakon gebruikt nu dagelijks een zuurstofconcentrator.

Omdat haar gezondheid recentelijk is verslechterd, keerde hun dochter prinses Ingrid Alexandra terug naar huis vanuit Australië, waar ze studeert. Haakon onderbrak een reis naar Japan om bij zijn zieke vrouw te zijn.

Uitspraak op handen

De uitspraak in het proces tegen Høiby volgt waarschijnlijk volgende week maandag al. De oudste zoon van de kroonprinses wordt beschuldigd van 40 misdrijven, waaronder mishandeling en het verkrachten van vier vrouwen terwijl ze sliepen.

Het Openbaar Ministerie heeft een gevangenisstraf geëist van zeven jaar en zeven maanden. Het proces tegen hem, evenals het schandaal rond Mette-Marits vriendschap met zedendelinquent Jeffrey Epstein, waren de afgelopen maanden een last voor de kroonprinses, bovenop haar ziekte.

De rechtbank vond het begin deze week "buitenproportioneel ingrijpend" om Høiby vast te blijven houden en oordeelde dat de kans op recidive klein is. Mette Marits zoon verklaarde daar zelf over dat hij op dit moment geen moeilijkheden wil veroorzaken: "Het gezin bevindt zich in zo'n situatie dat ik nooit iets zou doen om die te verergeren. Dat is voor mij volstrekt ondenkbaar", zei hij.

In de hele maand mei kwamen er in Noorwegen per dag gemiddeld zeventig orgaandonoren bij. Nadat het Noorse hof naar buiten had gebracht dat de chronische longziekte van Mette-Marit was verergerd en dat zij dringend een nieuwe long nodig heeft, zijn deze aantallen enorm toegenomen. Donderdag meldden zich al driehonderd donoren, vrijdag waren dat er zelfs bijna 2200.

'Waanzinnige aantallen'

"Dit zijn werkelijk waanzinnige aantallen, zoals we die zelden eerder hebben gezien", aldus de woordvoerder. "Het is vergelijkbaar met wat we in december zagen." Toen meldde het koningshuis dat Mette-Marit waarschijnlijk een longtransplantatie nodig zou hebben. Vrijdag werd duidelijk dat dit daadwerkelijk zo is.

Ook de site van de Stiftelsen Organdonasjon (Stichting Orgaandonatie) werd de afgelopen dagen veel vaker bezocht, 38 keer vaker dan op een normale dag in mei. De stichting houdt zich vooral bezig met voorlichting over en het stimuleren van orgaandonatie na overlijden.

Krijgt de kroonprinses niet op tijd een transplantatielong, dan heeft zij waarschijnlijk nog maar één of twee jaar te leven. Mette-Marit lijdt aan longfibrose. Bij deze ziekte raakt het longweefsel beschadigd door de vorming van littekens, waardoor de longen stug worden en steeds minder goed zuurstof kunnen opnemen. In afwachting van de operatie heeft de kroonprinses haar werkzaamheden neergelegd.

Even uit de gevangenis

Noorse media melden dat Mette-Marits zoon Marius Borg Høiby waarschijnlijk enkele uren de gevangenis mag verlaten om zijn moeder te bezoeken. Hij zou dan begeleid worden door gevangenispersoneel.

Høiby zit sinds februari in voorlopige hechtenis en staat terecht voor vele misdrijven, waaronder een aantal verkrachtingen. Op 15 juni wordt duidelijk hoe hoog zijn straf zal zijn. Er is ruim zeven jaar gevangenisstraf tegen hem geëist.

Mette-Marit kreeg in 2018 de diagnose longfibrose, waarbij littekenweefsel in de longen ontstaat. De opbouw van dat weefsel maakt het moeilijk voor de longen om zuurstof op te nemen.

Volgens het paleis is de chronische longziekte van de kroonprinses verergerd. Na uitgebreide medische onderzoeken is besloten haar op te nemen op de lijst van patiënten die in aanmerking komen voor een longtransplantatie zodra er een geschikte donor beschikbaar is.

Vorig jaar meldde het koningshuis al dat Mette-Marit waarschijnlijk een longtransplantatie nodig zou hebben.

Zolang zij wacht op een operatie kan de kroonprinses haar officiële taken niet of slechts beperkt uitvoeren. Dat heeft ook gevolgen voor de agenda van kroonprins Haakon en voor de kinderen van het echtpaar.

Het Noorse hof meldt dat meerdere geplande publieke verplichtingen worden aangepast of uitgesteld. Zo wordt onder meer het geplande zilveren huwelijksjubileum van kroonprins Haakon en Mette-Marit uitgesteld. Ook gaat Mette-Marit niet mee op een eerder gepland bezoek aan een provincie in Noorwegen.

Agenda aangepast

Ook kroonprins Haakon zal zijn agenda aanpassen om meer bij zijn vrouw te kunnen zijn. Hij zal onder andere langere reizen binnen Noorwegen en naar het buitenland voor en na de operatie beperken. Ook is hij niet aanwezig bij de viering van het 50-jarig huwelijksjubileum van de Zweedse koning Carl Gustaf en koningin Silvia in Stockholm.

Prinses Ingrid Alexandra keert terug naar Noorwegen om dichter bij haar familie te zijn. Zij gaat het komende semester studeren aan de Universiteit van Oslo. Prins Sverre Magnus begint naar verwachting dit najaar aan een studie in Europa en keert terug naar Noorwegen wanneer dat nodig is.

Hoofdpijndossier

Mette-Marit kwam begin februari onder vuur te liggen omdat e-mailwisselingen tussen haar en Epstein opdoken in stukken die de Amerikaanse justitie vrijgaf. Daaruit bleek dat ze geregeld contact had met Epstein, zelfs nadat hij in 2008 was veroordeeld voor het dwingen van vrouwen tot prostitutie. Ze zei in een tv-interview spijt te hebben dat ze mensen niet heeft gewaarschuwd voor Epstein.

Ook de zaak van haar zoon Høiby is een hoofdpijndossier voor het Noorse koningshuis. Hij staat terecht voor 38 misdrijven, waaronder het verkrachten van vier vrouwen. Tegen hem is ruim 7,5 jaar celstraf geëist.

Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Britse rekenkamer NAO. De instantie deed voor het eerst in twintig jaar onderzoek naar de huisvesting van leden van de koninklijke familie.

Andrew huurde Royal Lodge van het Crown Estate, de organisatie die een groot deel van de bezittingen van de Britse monarchie beheert. Volgens het rapport mocht hij drie woningen op het terrein onderverhuren. Dat deed hij tot april van dit jaar.

Hoeveel huurinkomsten dat opleverde, wordt niet vermeld. Volgens bronnen rond Buckingham Palace werden de woningen verhuurd aan medewerkers of oud-medewerkers en waren de inkomsten bedoeld om de kosten van het beheer te dekken. De opbrengsten kwamen terecht bij Andrew en niet bij het Crown Estate.

Het rapport benadrukt dat er geen aanwijzingen zijn voor onrechtmatig handelen door Andrew.

Koning betaalt huur

Hoewel Andrew Mountbatten-Windsor eerder dit jaar Royal Lodge verliet en verhuisde naar Sandringham in Norfolk, loopt zijn huurcontract voor de woning nog tot oktober 2026.

Toen hij de woning in gebruik nam, betaalde hij volgens het rapport 7,5 miljoen pond voor herstel- en renovatiewerkzaamheden. Daarom hoefde hij daarna geen maandelijkse huur meer te betalen.

De rekenkamer onderzocht in totaal twaalf woningen die werden gebruikt door Andrew, zijn familie en medewerkers. Uit het onderzoek blijkt verder dat de koning de huur betaalt van woningen die Andrews dochters Beatrice en Eugenie gebruiken in respectievelijk St James's Palace en Kensington Palace, twee koninklijke paleizen in Londen.

Meer openheid

De prinsessen zijn geen werkende leden van het koningshuis. De huur wordt betaald uit het privévermogen van de koning. Volgens Buckingham Palace dekken die betalingen de kosten van de woningen, zodat er geen extra beroep wordt gedaan op publieke middelen. Hoeveel huur er wordt betaald, wordt niet in het rapport vermeld.

De bevindingen van de rekenkamer worden later besproken door de parlementaire commissie die toezicht houdt op overheidsuitgaven. Buckingham Palace zegt dat het onderzoek past bij de wens om meer openheid te geven over het gebruik van koninklijke woningen.

Misbruik positie

De voormalige prins werd eerder dit jaar gearresteerd na beschuldigingen dat hij als speciaal gezant overheidsrapporten met de omstreden Amerikaanse miljardair en zedendelinquent Jeffrey Epstein had gedeeld. Door zijn betrokkenheid bij schandalen rondom Epstein raakte hij vorig jaar al zijn koninklijke titels kwijt, waardoor hij tegenwoordig door het leven gaat als Andrew Mountbatten-Windsor.

Wat voorbeelden van bijzondere voorwerpen waar ernstige twijfels over bestaan of ze wel rechtvaardig zijn verkregen voor de particuliere collectie van het Huis Oranje-Nassau, de privécollectie van het Koninklijk Huis.

Een onafhankelijke commissie heeft de herkomst bestudeerd van ruim duizend objecten met een koloniale oorsprong in de collectie. Na jarenlang onderzoek constateren de onderzoekers dat een klein deel van de collectie mogelijk niet rechtmatig is verkregen. Of en hoe deze stukken ook worden teruggegeven is nog maar de vraag.

Alle stukken werden overigens ooit cadeau gegeven, maar dat gebeurde lang niet altijd uit vrije wil. Mogelijk zijn ze buitgemaakt bij rooftochten of militaire plunderingen in de voormalige koloniën. Volgens de commissie speelden de koloniale verhoudingen een rol bij het verkrijgen van deze voorwerpen. De meeste voorwerpen zijn oorspronkelijk afkomstig uit Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden.

Roofkunst Sri Lanka

De commissie adviseert nu om de onderzoeksresultaten zo snel mogelijk online te zetten. Dat openbare register moet de plek vormen waar vertegenwoordigers uit de landen van herkomst aan de bel kunnen trekken om een gesprek te starten over wat er met de omstreden voorwerpen moet gebeuren.

En dat is nog niet zo eenvoudig als het klinkt. Soms claimen meerdere landen of erfgenamen een object. Ook is het niet altijd vanzelfsprekend dat de herkomstlanden de historische objecten veilig kunnen bewaren en er vervolgens ook voor kiezen om het in het openbaar tentoon te stellen.

Na enkele aanbevelingen in 2023 gaf de Nederlandse Staat voor het eerst op grote schaal roofkunst van koloniale herkomst terug. Dat gebeurde op verzoek van Indonesië en Sri Lanka. Ook daar ging een proces van jaren aan vooraf. Inmiddels wordt de lijst steeds langer. Vorige week nog gaf Nederland twee eeuwenoude historische ringen terug aan India.

Inmiddels zijn we ruim drie jaar verder sinds de aankondiging van het onderzoek naar de herkomst van koloniale objecten in de Koninklijke Verzamelingen. Dat er oorspronkelijk anderhalf jaar voor uitgetrokken werd, zegt veel over de omvang en complexiteit van de opdracht die de onderzoekers kregen van de stichting die de Koninklijke Verzamelingen beheert.

Onderzoek naar rol koloniale geschiedenis

Aan het hoofd van die stichting: koningin Máxima. Zij zegt alle aanbevelingen van de commissie te onderschrijven. "Het onderzoek moet een passende bijdrage leveren aan de zorgvuldige omgang met koloniale collecties en het herstel van historisch onrecht," zo schrijft de Rijksvoorlichtingsdienst.

En hier blijft het voorlopig niet bij. Koning Willem-Alexander heeft ook opdracht gegeven om onafhankelijk onderzoek te doen naar de rol van zijn eigen familie in de koloniale geschiedenis. De resultaten van dat onderzoek worden dit najaar verwacht.

De verdenking "wangedrag in een openbaar ambt" is een brede en ingewikkelde beschuldiging, zegt de politie, die verder gaat dan alleen de verdenking dat Andrew vertrouwelijke informatie zou hebben gedeeld met Jeffrey Epstein.

Plaatsvervangend hoofdcommissaris Oliver Wright is bang dat belangrijke getuigen zich nog niet hebben gemeld, omdat zij mogelijk denken dat het politieonderzoek zich alleen richt op de jarenlange vriendschap tussen Andrew en de Amerikaanse miljardair en veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Rondleiding op Buckingham Palace

"Wangedrag in een openbaar ambt is een misdrijf dat verschillende vormen kan aannemen", benadrukt hij. Naast de Epstein-connectie onderzoekt de politie mogelijke gevallen van corruptie, seksueel misbruik en machtsmisbruik. Het onderzoek beperkt zich dus niet tot overtredingen waarvan alleen de Britse staat de dupe is. "We moedigen daarom iedereen met informatie aan om contact met ons op te nemen."

Er is al gesproken met diverse getuigen, zegt Wright. Dat heeft de politie een "aanzienlijke hoeveelheid informatie" opgeleverd.

Zo staat de politie in contact met de advocaat van een vrouw die in de Verenigde Staten woont. Die beweert dat de vrouw in 2010 door Epstein naar een residentie van Andrew is gestuurd om daar seks met hem te hebben. De volgende dag kreeg zij vervolgens een rondleiding op Buckingham Palace, schrijft de BBC. Zij zou toen in de twintig zijn geweest. De vrouw heeft nog geen aangifte gedaan.

Juist door de omvang en complexiteit van alle verdenkingen verwachten de autoriteiten dat het onderzoek nog veel tijd zal kosten. Britse media melden dat op zijn vroegst volgend jaar een beslissing zal worden genomen over het indienen van een aanklacht tegen de broer van koning Charles, die eind vorig jaar al zijn titels kwijtraakte en tegenwoordig door het leven gaat als Andrew Mountbatten-Windsor.

Enorme vergissing

Andrew is al lange tijd in opspraak: hij wordt ervan verdacht dat hij als speciaal handelsgezant vertrouwelijke informatie heeft doorgespeeld aan zijn vriend Epstein, die in 2019 in de cel een eind aan zijn leven maakte. De Amerikaanse Virginia Giuffre beschuldigde Andrew al eerder van seksueel misbruik, zij beëindigde haar leven vorig jaar.

Andrew ontkent alle beschuldigingen consequent. Zijn vriendschap met Epstein noemt hij "een enorme vergissing". Ook ontkent hij dat hij zichzelf heeft bevoordeeld in zijn lobbyfunctie als Brits handelsgezant in de jaren 2001 tot 2011.

Voorkeur voor ontwikkelde landen

Gisteren bracht de Britse regering documenten naar buiten waaruit blijkt dat wijlen koningin Elizabeth II zich in 2000 actief heeft bemoeid met de benoeming van haar zoon tot speciaal gezant voor het Verenigd Koninkrijk. Hoewel hij niet de kwalificaties had en op voorhand niet is gescreend, reisde hij jarenlang de wereld over om te lobbyen voor het Britse bedrijfsleven.

Hij gaf bij zijn aanstelling aan een voorkeur te hebben voor zakentripjes naar "vooral meer ontwikkelde landen". Door de vele vluchten die hij maakte, luidt een van zijn bijnamen Airmiles Andy.

De verdenking dat hij vertrouwelijke informatie heeft gelekt naar Epstein leidde in februari tot zijn geruchtmakende arrestatie. Hij zat uiteindelijk twaalf uur vast.

De vertrouwelijke documenten over de benoeming van Andrew zijn vrijgegeven nadat het Lagerhuis dit in februari had geëist. Deskundigen noemen de vrijgegeven documenten "explosief en mogelijk zeer schadelijk". De 31 pagina's bevatten vele e-mails, sms- en WhatsApp-berichten tussen overheidsfunctionarissen.

Het hoofd van de Britse handelsorganisatie British Trade International schreef in februari 2000 in een memo aan de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken: "De koningin hecht er grote waarde aan dat de hertog van York een prominente rol speelt bij het behartigen van de nationale belangen."

Voorkeur voor ontwikkelde landen

Koningin Elizabeth zou op de benoeming van haar zoon hebben aangedrongen omdat er geen ander lid van de koninklijke familie beschikbaar was en "de hertog van York zijn rol vanzelfsprekend zou vinden". Een ander lid van de koninklijke familie nam afscheid van de functie en Andrew zou juist op zoek zijn naar een nieuwe baan omdat zijn actieve rol binnen de marine afliep.

Andrew bekleedde deze functie uiteindelijk van 2001 tot 2011. Hij reisde namens het Verenigd Koninkrijk de wereld rond om handelsrelaties te onderhouden en aan te gaan met andere landen. De voormalige prins zou bij zijn aanstelling de voorkeur hebben uitgesproken om als gezant "vooral meer ontwikkelde landen te bezoeken".

Hij kreeg door deze lobbyfunctie toegang tot belangrijke contacten binnen de overheid en het bedrijfsleven wereldwijd. Uiteindelijk moest Andrew in 2011 aftreden: hij werd ervan verdacht dubieuze contacten te onderhouden met leidinggevende figuren in Libië en Azerbeidzjan, schrijven Britse media. Hij werd toen al vanwege zijn gretigheid voor wereldreizen Airmiles Andy genoemd in de Britse pers.

Geen screening

De voormalige prins werd eerder dit jaar gearresteerd na beschuldigingen dat hij als speciaal gezant overheidsrapporten met de omstreden Amerikaanse miljardair en zedendelinquent Jeffrey Epstein had gedeeld. Door zijn betrokkenheid bij schandalen rondom Epstein raakte ex-prins Andrew vorig jaar al zijn koninklijke titels kwijt, tegenwoordig gaat hij door het leven als Andrew Mountbatten-Windsor.

Volgens minister Chris Bryant van Handel is uit de vrijgegeven documenten niet gebleken dat ex-prins Andrew is gescreend voordat hij werd aangesteld. In een schriftelijke verklaring schrijft hij: "Er is ook geen bewijs dat dit is overwogen". Dat was volgens hem niet vreemd: Andrew volgde een familielid op en daarmee was zijn benoeming een voortzetting van betrokkenheid van de koninklijke familie bij het bevorderen van de internationale handel, aldus Bryant.

Als speciaal gezant opereerde Andrew niet als prins, maar als burger en daarom moest hij zich aan de wetten en regels van de Britse ambtenarij houden. Hij kan hierdoor als burger voor de rechter gedaagd worden. Volgens minister Bryant werkt de Britse regering "volledig mee" met de politie in hun onderzoek naar Andrew.

De sessie was dit jaar in een openbaar park en dat leidde soms tot hilariteit. Zo liep er een schoolklas langs die begon te juichen. De Oranjes zwaaien vrolijk terug naar de kinderen.

Dit jaar ontbraken de honden van de familie, onder wie toypoedel Mambo. Het speelse hondje stal meerdere keren de show bij fotomomenten van de Oranjes, niet in de laatste plaats toen hij begon te plassen.

Zorgen om asieldemonstraties

Koning Willem-Alexander sprak tegen de pers zijn zorgen uit over de demonstraties tegen azc's en noodopvanglocaties waarbij geweld is gebruikt, zoals in Loosdrecht. Demonstreren is een goed recht", benadrukte hij, "maar dat doe je met je stem, niet met geweld. We moeten weer normaal met elkaar omgaan."

De opvang van vluchtelingen en statushouders heeft de aandacht van het echtpaar, schetste de koning. Ze bezochten daarom recent meerdere azc's en organisaties die zich inspannen voor mensen die daar tijdelijk wonen.

'We moeten gewoon weer normaal met elkaar omgaan', zei de koning.

Koningin Máxima kreeg de vraag hoe ze terugkijkt op de 25 jaar dat ze officieel Nederlander is en hoe Nederlands ze zich inmiddels voelt. Máxima kreeg het Nederlanderschap op haar verjaardag, 17 mei 2001.

Ze omschreef die kwart eeuw als een periode met "enorm veel vreugde", waarbij ze dankbaar is voor de "drie Nederlandse kinderen" die ze heeft gekregen. Ze erkende ook dat zelfs haar Spaans wat minder wordt.

Aan het eind van de vragensessie was er een opvallend moment: prinses Alexia werd door RTL Boulevard gevraagd naar haar liefdesleven. Ze werd recent gefotografeerd met zanger Antoon. De prinses zei: "Ik weet wie ik ben, wie mijn vrienden zijn. En meer kan ik daar niet echt over vertellen."

Daarop greep koningin Máxima in en stelde dat het privé is.

Mix van beide

De prinsessen kregen de vraag welke eigenschappen ze van hun ouders hadden overgenomen. Dat bleek een lastige vraag om te beantwoorden.

Ze waren "een mix van beide", benadrukte prinses Amalia. "Natuurlijk neem je wat mee, hier en daar." Prinses Alexia zei haar ouders vooral in het algemeen als voorbeeld te zien, prinses Ariane vertelde dat ze tijdens hun opvoeding zijn aangemoedigd hun eigen sterke eigenschappen verder te ontwikkelen.

Daarna schoot koningin Máxima opnieuw te hulp en grapte ze dat de prinsessen niet alleen van hun ouders leerden, maar dat het andersom ook zo is.

Nog enkele foto's:

De Roy van Zuydewijn zei eerder geen vertrouwen te hebben in de manier waarop Videoland met de feiten omgaat. Hij verwees daarbij naar de serie Máxima, waarvan onlangs een derde seizoen is aangekondigd. Mabel & Margarita is een spin-off van Máxima.

"Een korte blik op wat deze producent eerder aan een miljoenenpubliek in zijn televisieseries heeft voorgeschoteld als zijnde accuraat en de waarheid, onderstreept de bedrieglijke tendens die waarneembaar is", zei De Roy van Zuydewijn eerder.

Vrijheid van meningsuiting

In de zaak moest de rechtbank oordelen welk belang zwaarder woog: het recht van vrijheid van meningsuiting van RTL en Videoland of het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer of privacy van De Roy van Zuydewijn. Hiermee wordt bedoeld dat hij niet zomaar mag worden blootgesteld aan vergaande beschadiging van zijn reputatie.

De rechter bepaalde dat de wens van De Roy van Zuydewijn om vóór publicatie inzage in het scenario te krijgen een vorm van censuur is. Normaal wordt pas achteraf beoordeeld of een uitzending onrechtmatig is. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan vooraf worden ingegrepen, bijvoorbeeld bij dreigende onherstelbare schade. Maar dat speelt hier niet, aldus de rechter.

Dat de Roy van Zuydewijn eerdere slechte ervaringen heeft met media en fouten wil voorkomen, zei de rechtbank te begrijpen. Toch weegt dit niet zwaarder dan de vrijheid van meningsuiting van RTL en Videoland en het principe dat publicaties pas achteraf worden getoetst.

Tijdens de avond zat Sir David Attenborough naast prins William. De kroonprins prees Attenborough om zijn verdiensten. "Het is een zeldzaam voorrecht om een eeuw van leven te vieren," zei William, "maar het is nog zeldzamer wanneer die persoon de manier waarop we naar ons enige thuis kijken, planeet Aarde, heeft veranderd."

Tijdens de verjaardagsshow werden een reeks videoboodschappen vertoond van acteurs onder wie Judi Dench, Kate Winslet en Leonardo DiCaprio. Ook muzikale sterren zoals Nile Rodgers en Hans Zimmer spraken in een video vol lof over Attenborough.

Maar de opvallendste videoboodschap kwam van koning Charles. In de video van vier minuten schrijft de Britse vorst een verjaardagskaart aan Attenborough, die met hulp van verschillende dieren bij hem werd bezorgd. Een van de hoofdrolspelers is Moley, de hond van koningin Camilla.

Kijk hieronder naar de videoboodschap van koning Charles:

Charles zegt in de video dat hij en Attenborough elkaar al ruim zestig jaar kennen. "Ik geloof zelfs dat we elkaar voor het eerst ontmoetten in 1958, bijna tien jaar voor het tijdperk van de kleurentelevisie, en natuurlijk hebben onze wegen elkaar sindsdien vele malen gekruist." De koning bedankte Attenborough voor zijn werk en wenste hem namens het Britse volk een gelukkige verjaardag.

Nadat het filmpje in de Royal Albert Hall was vertoond, hield Attenborough de brief van de koning omhoog en kreeg hij een staande ovatie.

Tegen het einde van het concert kondigde de BBC aan dat sir David binnenkort de voice-over zal verzorgen voor een nieuwe natuurdocumentaireserie, Blue Planet III.

De verdachte zou in het bezit zijn geweest van twee bijlen met daarin gekerfd de woorden Alexia, Mossad en Sieg Heil. Ook zou hij een handgeschreven tekst hebben gehad met de woorden Amalia, Alexia en Bloedbad.

Hoe concreet het plan voor een aanslag was, is niet duidelijk. Ook is nog niets duidelijk over zijn motief. Mogelijk wordt daar maandag meer over bekend.

Het OM in Den Haag wil nog weinig kwijt over de verdachte. Wel zegt een woordvoerder tegen de NOS dat het om een "kwetsbaar" persoon gaat. De advocaat van de verdachte laat weten dat de verdediging heeft gekozen geen nadere informatie te delen met de media.

Eerder bedreigd

Amalia kreeg eerder met bedreigingen te maken. Daardoor kon zij in 2022 niet op kamers gaan wonen in Amsterdam. Tijdens een bezoek aan Sint-Maarten in 2023 vertelde de kroonprinses dat ze het erg moeilijk had en het normale leven miste.

Later werd bekend dat ze vanwege de dreiging ruim een jaar in Madrid heeft gewoond en gestudeerd, waar ze meer bewegingsvrijheid had. Volgens bronnen kon Amalia door maatregelen weer in Nederland wonen en studeren. Wat die maatregelen zijn geweest, is niet bekend bij de NOS.

Amalia zei in 2023 dat ze het erg moeilijk had door de bedreigingen:

Zo lag in de gracht een skûtsje, een traditioneel schip waarvan de koning een zeil hees. De prinsen Constantijn en Maurits gingen fierljeppen. In hun pak waagden zij de sprong met de polsstok en kwamen in het zand terecht. "Het zag er niet uit als een winnaarssprong", zei Maurits, "maar wie niet waagt, die niet wint". Ook werd het Fries kaatsspel gedemonstreerd.

Bekijk de sprong van de prinsen:

De koning was in 1986 ook in Dokkum, toen hij als 18-jarige kroonprins onder de naam W.A. van Buren meedeed aan de Elfstedentocht. "Toen was het ook een groot feest, maar mijn prioriteit was toen om hier snel om te draaien", zei de 59-jarige koning. "Maar nu zou ik hier niet meer weg willen." Hij bedankte de Dokkummers in het Fries.

Stempelposten

En net als bij de Elfstedentocht moest de familie langs stempelposten. Ze kwamen onder anderen oog in oog te staan met oud-turner Epke Zonderland en Cambuur-trainer Henk de Jong, die de eerste post bemanden.

De familie was gekleed in de kleuren van de Dokkumse vlag: Willem-Alexander droeg een blauw pak, prinses Ariane een witte broek en top, prinsessen Amalia en Alexia waren in het rood gekleed en koningin Máxima in een gele jurk.

Zoals ieder jaar was het druk langs de route. De koning en de andere leden van het koninklijk huis schudden handen van het publiek en gingen met hen op de foto. Ook deed de familie een quiz met vragen over Friesland. Zo kwam uit een vraag naar voren dat 3 procent van de Friezen niet trots is om Fries te zijn. "En dat is 3 procent te veel", grapte de koning.

Klein protest

Langs de route was een klein protest te zien. Een groep republikeinen hield borden vast met daarop "Willem de laatste". De betogers hadden ook een grote dinosaurus van 10 meter hoog langs de route willen opstellen, omdat het koningshuis volgens hen tot het verleden behoort, maar dat wilde de gemeente niet. In een kort geding kreeg Dokkum gelijk van de rechter, dus stond de dinosaurus bij een rotonde buiten het centrum.

De route ging verder onder meer langs een ijsbaan waar de koning en zijn gevolg onder anderen ontmoetingen hadden met olympisch medaillewinnaar Marijke Groenewoud en Henk Angenent, de laatste winnaar van de Elfstedentocht.

De drijvende ijsbaan was op het water gelegd op de plek waar de koning voorbijkwam toen hij meedeed aan de Elfstedentocht. De koning schaatste met Máxima een aantal rondjes en ook hun dochter Ariane, die iets onwenniger op de schaatsen stond ("het is even geleden", verontschuldigde ze zich), kwam het ijs op.

Daarna werd onder meer kort gegeten en ging de familie in gesprek met een aantal maatschappelijke organisaties.

TU Delft

De dag werd afgesloten op een podium waar de koning de organisatoren en de inwoners van Dokkum en Friesland bedankte met de woorden "Tige tank" (veel dank).

De familie stond ook de NOS te woord. Prinses Ariane maakte bekend dat ze volgend jaar Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek gaat studeren aan de TU Delft. De prinses heeft momenteel een tussenjaar. "Ik ben heel blij dat ik toegelaten ben. Dat is een enorme kans."

Het is geen geheim dat Trump een fascinatie heeft voor de pomp and ceremony van de Britse monarchie. Starmer dacht hier handig gebruik van te maken en zette Charles in als diplomatieke joker. Hij had er nadrukkelijk voor gekozen om confrontaties met de Amerikaanse president zoveel mogelijk te vermijden. Starmer hoopte met vleierij de banden met het Witte Huis warm te houden.

Kort na Trumps inauguratie, begin vorig jaar, kwam Starmer al op bezoek in het Witte Huis met een brief van de koning. Dat was een uitnodiging aan de president voor een staatsbezoek, Trumps tweede aan het VK. Dat bezoek vond plaats in september, waarbij de president logeerde bij de koning op Windsor Castle. Trump kwam hierop met een tegenuitnodiging voor een staatsbezoek van Charles aan de VS.

Slijmdiplomatie

Met zijn slijmdiplomatie naar Ruttiaans voorbeeld probeerde Starmer de Amerikaanse president te committeren aan de NAVO, de strijd in Oekraïne en goede handelsbetrekkingen. Aanvankelijk leek deze tactiek vruchten af te werpen. Het Verenigd Koninkrijk sloot een relatief gunstige handelsdeal met de Amerikanen en de Britse premier leek een amicale band op te bouwen met de man in het Witte Huis.

Maar de laatste maanden blijkt dat er grenzen zitten aan die benadering. De Amerikanen hielden zich niet aan de afspraken van de handelsdeal. Trump lag op ramkoers met Downing Street in zijn pogingen om Groenland in te lijven. De oorlog in het Midden-Oosten deed de relatie verder verslechteren.

De Britten weigerden aanvankelijk toestemming te geven voor het gebruik van hun militaire bases voor een aanval op Iran. Later kwam er alsnog toestemming, maar daar waren wel allerlei beperkingen aan verbonden. Zo mocht de Amerikaanse luchtmacht de Britse bases alleen gebruiken voor "defensieve acties". Carte blanche kreeg het Witte Huis nooit.

Dit leidde tot grote woede bij Trump. Hij haalde steeds harder uit naar Keir Starmer (zie kader). De Britse premier op zijn beurt begon zich steeds feller af te zetten tegen het Witte Huis. Op een gegeven moment zei Starmer dat "hij het helemaal had gehad" met de sterk gestegen energiekosten voor Britse huishoudens die het gevolg waren "van de acties van Poetin en Trump".

De herhaaldelijke beledigingen van Trump

Wat aanvankelijk nog leek op een diplomatieke meesterzet, is nu dus uitgegroeid tot een potentieel mijnveld voor Starmer. Waar het bezoek van koning Willem-Alexander aan het Witte Huis grotendeels achter gesloten deuren plaatsvond, voltrekt het Britse staatsbezoek zich in de volle schijnwerpers. Charles wordt getrakteerd op een groots staatsbanket en een garden party bij het Witte Huis. De climax is een toespraak van de koning voor het Amerikaanse Congres.

'Grote kans op blamage'

Trump zei afgelopen week in een interview met de BBC dat het bezoek van de koning zijn relatie met het VK kan herstellen. Maar politicoloog Anand Menon, hoogleraar aan King's College London, ziet nog heel wat beren op de weg. "Het is onmogelijk om Trump in bedwang te houden. Hij zal zich ongetwijfeld beleefd opstellen naar de koning. Maar een losse opmerking in de trant van 'jullie premier is niet zo cool als de koning' is al snel gemaakt. De kans op een blamage is groot."

Ed Davey, de leider van de oppositiepartij Liberaal Democraten, had Starmer opgeroepen het staatsbezoek te schrappen. "Trump is een illegale en verwoestende oorlog begonnen in het Midden-Oosten die de energieprijzen omhoogduwt voor Britse huishoudens. Het staatsbezoek van onze koning kan je beschouwen als een enorme diplomatieke overwinning voor president Trump. We zouden die niet moeten gunnen aan iemand die ons herhaaldelijk beledigt en ons land beschadigt."

Maar het was onmogelijk voor Downing Street om het hele staatsbezoek terug te draaien. Ook al is de relatie tussen Trump en Starmer in rap tempo verslechterd, er staat voor de Britten simpelweg te veel op het spel. "De Britse staat is zo afhankelijk van Amerika voor haar veiligheid", zegt Menon daarover. "Voor de Britten is een wereld zonder de special relationship ondenkbaar."

En hoe kijkt Charles aan tegen het staatsbezoek? Naar verluidt zou de koning not amused zijn dat hij als een diplomatieke pion wordt ingezet om Trump te paaien. Maar zoals gebruikelijk blijven de koninklijke kaken stijf op elkaar. Zoals wel vaker bij controverses geldt altijd het motto van de Windsors: never complain, never explain.

Veiligheidsmaatregelen rond het staatsbezoek

Vanwege de mislukte aanslag tijdens het Correspondents' Dinner in Washington van afgelopen weekend is er in het Verenigd Koninkrijk extra aandacht voor de veiligheid van het Britse koningspaar tijdens hun bezoek aan de VS.

De secretaris-generaal van premier Starmer zei dat de regering en het paleis voorafgaand aan de reis nauw hebben samengewerkt met Amerikaanse functionarissen. "Vandaag vinden er verdere gesprekken plaats, in aanloop naar volgende week", zei hij tegen de BBC.

Volgens schaduwminister Philp van Binnenlandse Zaken moet het bezoek "absoluut doorgaan", omdat geweld de diplomatieke betrekkingen en de normale gang van zaken in de politiek niet mag belemmeren.