De Roy van Zuydewijn zei eerder geen vertrouwen te hebben in de manier waarop Videoland met de feiten omgaat. Hij verwees daarbij naar de serie Máxima, waarvan onlangs een derde seizoen is aangekondigd. Mabel & Margarita is een spin-off van Máxima.

"Een korte blik op wat deze producent eerder aan een miljoenenpubliek in zijn televisieseries heeft voorgeschoteld als zijnde accuraat en de waarheid, onderstreept de bedrieglijke tendens die waarneembaar is", zei De Roy van Zuydewijn eerder.

Vrijheid van meningsuiting

In de zaak moest de rechtbank oordelen welk belang zwaarder woog: het recht van vrijheid van meningsuiting van RTL en Videoland of het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer of privacy van De Roy van Zuydewijn. Hiermee wordt bedoeld dat hij niet zomaar mag worden blootgesteld aan vergaande beschadiging van zijn reputatie.

De rechter bepaalde dat de wens van De Roy van Zuydewijn om vóór publicatie inzage in het scenario te krijgen een vorm van censuur is. Normaal wordt pas achteraf beoordeeld of een uitzending onrechtmatig is. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan vooraf worden ingegrepen, bijvoorbeeld bij dreigende onherstelbare schade. Maar dat speelt hier niet, aldus de rechter.

Dat de Roy van Zuydewijn eerdere slechte ervaringen heeft met media en fouten wil voorkomen, zei de rechtbank te begrijpen. Toch weegt dit niet zwaarder dan de vrijheid van meningsuiting van RTL en Videoland en het principe dat publicaties pas achteraf worden getoetst.

Tijdens de avond zat Sir David Attenborough naast prins William. De kroonprins prees Attenborough om zijn verdiensten. "Het is een zeldzaam voorrecht om een eeuw van leven te vieren," zei William, "maar het is nog zeldzamer wanneer die persoon de manier waarop we naar ons enige thuis kijken, planeet Aarde, heeft veranderd."

Tijdens de verjaardagsshow werden een reeks videoboodschappen vertoond van acteurs onder wie Judi Dench, Kate Winslet en Leonardo DiCaprio. Ook muzikale sterren zoals Nile Rodgers en Hans Zimmer spraken in een video vol lof over Attenborough.

Maar de opvallendste videoboodschap kwam van koning Charles. In de video van vier minuten schrijft de Britse vorst een verjaardagskaart aan Attenborough, die met hulp van verschillende dieren bij hem werd bezorgd. Een van de hoofdrolspelers is Moley, de hond van koningin Camilla.

Kijk hieronder naar de videoboodschap van koning Charles:

Charles zegt in de video dat hij en Attenborough elkaar al ruim zestig jaar kennen. "Ik geloof zelfs dat we elkaar voor het eerst ontmoetten in 1958, bijna tien jaar voor het tijdperk van de kleurentelevisie, en natuurlijk hebben onze wegen elkaar sindsdien vele malen gekruist." De koning bedankte Attenborough voor zijn werk en wenste hem namens het Britse volk een gelukkige verjaardag.

Nadat het filmpje in de Royal Albert Hall was vertoond, hield Attenborough de brief van de koning omhoog en kreeg hij een staande ovatie.

Tegen het einde van het concert kondigde de BBC aan dat sir David binnenkort de voice-over zal verzorgen voor een nieuwe natuurdocumentaireserie, Blue Planet III.

De verdachte zou in het bezit zijn geweest van twee bijlen met daarin gekerfd de woorden Alexia, Mossad en Sieg Heil. Ook zou hij een handgeschreven tekst hebben gehad met de woorden Amalia, Alexia en Bloedbad.

Hoe concreet het plan voor een aanslag was, is niet duidelijk. Ook is nog niets duidelijk over zijn motief. Mogelijk wordt daar maandag meer over bekend.

Het OM in Den Haag wil nog weinig kwijt over de verdachte. Wel zegt een woordvoerder tegen de NOS dat het om een "kwetsbaar" persoon gaat. De advocaat van de verdachte laat weten dat de verdediging heeft gekozen geen nadere informatie te delen met de media.

Eerder bedreigd

Amalia kreeg eerder met bedreigingen te maken. Daardoor kon zij in 2022 niet op kamers gaan wonen in Amsterdam. Tijdens een bezoek aan Sint-Maarten in 2023 vertelde de kroonprinses dat ze het erg moeilijk had en het normale leven miste.

Later werd bekend dat ze vanwege de dreiging ruim een jaar in Madrid heeft gewoond en gestudeerd, waar ze meer bewegingsvrijheid had. Volgens bronnen kon Amalia door maatregelen weer in Nederland wonen en studeren. Wat die maatregelen zijn geweest, is niet bekend bij de NOS.

Amalia zei in 2023 dat ze het erg moeilijk had door de bedreigingen:

Zo lag in de gracht een skûtsje, een traditioneel schip waarvan de koning een zeil hees. De prinsen Constantijn en Maurits gingen fierljeppen. In hun pak waagden zij de sprong met de polsstok en kwamen in het zand terecht. "Het zag er niet uit als een winnaarssprong", zei Maurits, "maar wie niet waagt, die niet wint". Ook werd het Fries kaatsspel gedemonstreerd.

Bekijk de sprong van de prinsen:

De koning was in 1986 ook in Dokkum, toen hij als 18-jarige kroonprins onder de naam W.A. van Buren meedeed aan de Elfstedentocht. "Toen was het ook een groot feest, maar mijn prioriteit was toen om hier snel om te draaien", zei de 59-jarige koning. "Maar nu zou ik hier niet meer weg willen." Hij bedankte de Dokkummers in het Fries.

Stempelposten

En net als bij de Elfstedentocht moest de familie langs stempelposten. Ze kwamen onder anderen oog in oog te staan met oud-turner Epke Zonderland en Cambuur-trainer Henk de Jong, die de eerste post bemanden.

De familie was gekleed in de kleuren van de Dokkumse vlag: Willem-Alexander droeg een blauw pak, prinses Ariane een witte broek en top, prinsessen Amalia en Alexia waren in het rood gekleed en koningin Máxima in een gele jurk.

Zoals ieder jaar was het druk langs de route. De koning en de andere leden van het koninklijk huis schudden handen van het publiek en gingen met hen op de foto. Ook deed de familie een quiz met vragen over Friesland. Zo kwam uit een vraag naar voren dat 3 procent van de Friezen niet trots is om Fries te zijn. "En dat is 3 procent te veel", grapte de koning.

Klein protest

Langs de route was een klein protest te zien. Een groep republikeinen hield borden vast met daarop "Willem de laatste". De betogers hadden ook een grote dinosaurus van 10 meter hoog langs de route willen opstellen, omdat het koningshuis volgens hen tot het verleden behoort, maar dat wilde de gemeente niet. In een kort geding kreeg Dokkum gelijk van de rechter, dus stond de dinosaurus bij een rotonde buiten het centrum.

De route ging verder onder meer langs een ijsbaan waar de koning en zijn gevolg onder anderen ontmoetingen hadden met olympisch medaillewinnaar Marijke Groenewoud en Henk Angenent, de laatste winnaar van de Elfstedentocht.

De drijvende ijsbaan was op het water gelegd op de plek waar de koning voorbijkwam toen hij meedeed aan de Elfstedentocht. De koning schaatste met Máxima een aantal rondjes en ook hun dochter Ariane, die iets onwenniger op de schaatsen stond ("het is even geleden", verontschuldigde ze zich), kwam het ijs op.

Daarna werd onder meer kort gegeten en ging de familie in gesprek met een aantal maatschappelijke organisaties.

TU Delft

De dag werd afgesloten op een podium waar de koning de organisatoren en de inwoners van Dokkum en Friesland bedankte met de woorden "Tige tank" (veel dank).

De familie stond ook de NOS te woord. Prinses Ariane maakte bekend dat ze volgend jaar Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek gaat studeren aan de TU Delft. De prinses heeft momenteel een tussenjaar. "Ik ben heel blij dat ik toegelaten ben. Dat is een enorme kans."

Het is geen geheim dat Trump een fascinatie heeft voor de pomp and ceremony van de Britse monarchie. Starmer dacht hier handig gebruik van te maken en zette Charles in als diplomatieke joker. Hij had er nadrukkelijk voor gekozen om confrontaties met de Amerikaanse president zoveel mogelijk te vermijden. Starmer hoopte met vleierij de banden met het Witte Huis warm te houden.

Kort na Trumps inauguratie, begin vorig jaar, kwam Starmer al op bezoek in het Witte Huis met een brief van de koning. Dat was een uitnodiging aan de president voor een staatsbezoek, Trumps tweede aan het VK. Dat bezoek vond plaats in september, waarbij de president logeerde bij de koning op Windsor Castle. Trump kwam hierop met een tegenuitnodiging voor een staatsbezoek van Charles aan de VS.

Slijmdiplomatie

Met zijn slijmdiplomatie naar Ruttiaans voorbeeld probeerde Starmer de Amerikaanse president te committeren aan de NAVO, de strijd in Oekraïne en goede handelsbetrekkingen. Aanvankelijk leek deze tactiek vruchten af te werpen. Het Verenigd Koninkrijk sloot een relatief gunstige handelsdeal met de Amerikanen en de Britse premier leek een amicale band op te bouwen met de man in het Witte Huis.

Maar de laatste maanden blijkt dat er grenzen zitten aan die benadering. De Amerikanen hielden zich niet aan de afspraken van de handelsdeal. Trump lag op ramkoers met Downing Street in zijn pogingen om Groenland in te lijven. De oorlog in het Midden-Oosten deed de relatie verder verslechteren.

De Britten weigerden aanvankelijk toestemming te geven voor het gebruik van hun militaire bases voor een aanval op Iran. Later kwam er alsnog toestemming, maar daar waren wel allerlei beperkingen aan verbonden. Zo mocht de Amerikaanse luchtmacht de Britse bases alleen gebruiken voor "defensieve acties". Carte blanche kreeg het Witte Huis nooit.

Dit leidde tot grote woede bij Trump. Hij haalde steeds harder uit naar Keir Starmer (zie kader). De Britse premier op zijn beurt begon zich steeds feller af te zetten tegen het Witte Huis. Op een gegeven moment zei Starmer dat "hij het helemaal had gehad" met de sterk gestegen energiekosten voor Britse huishoudens die het gevolg waren "van de acties van Poetin en Trump".

De herhaaldelijke beledigingen van Trump

Wat aanvankelijk nog leek op een diplomatieke meesterzet, is nu dus uitgegroeid tot een potentieel mijnveld voor Starmer. Waar het bezoek van koning Willem-Alexander aan het Witte Huis grotendeels achter gesloten deuren plaatsvond, voltrekt het Britse staatsbezoek zich in de volle schijnwerpers. Charles wordt getrakteerd op een groots staatsbanket en een garden party bij het Witte Huis. De climax is een toespraak van de koning voor het Amerikaanse Congres.

'Grote kans op blamage'

Trump zei afgelopen week in een interview met de BBC dat het bezoek van de koning zijn relatie met het VK kan herstellen. Maar politicoloog Anand Menon, hoogleraar aan King's College London, ziet nog heel wat beren op de weg. "Het is onmogelijk om Trump in bedwang te houden. Hij zal zich ongetwijfeld beleefd opstellen naar de koning. Maar een losse opmerking in de trant van 'jullie premier is niet zo cool als de koning' is al snel gemaakt. De kans op een blamage is groot."

Ed Davey, de leider van de oppositiepartij Liberaal Democraten, had Starmer opgeroepen het staatsbezoek te schrappen. "Trump is een illegale en verwoestende oorlog begonnen in het Midden-Oosten die de energieprijzen omhoogduwt voor Britse huishoudens. Het staatsbezoek van onze koning kan je beschouwen als een enorme diplomatieke overwinning voor president Trump. We zouden die niet moeten gunnen aan iemand die ons herhaaldelijk beledigt en ons land beschadigt."

Maar het was onmogelijk voor Downing Street om het hele staatsbezoek terug te draaien. Ook al is de relatie tussen Trump en Starmer in rap tempo verslechterd, er staat voor de Britten simpelweg te veel op het spel. "De Britse staat is zo afhankelijk van Amerika voor haar veiligheid", zegt Menon daarover. "Voor de Britten is een wereld zonder de special relationship ondenkbaar."

En hoe kijkt Charles aan tegen het staatsbezoek? Naar verluidt zou de koning not amused zijn dat hij als een diplomatieke pion wordt ingezet om Trump te paaien. Maar zoals gebruikelijk blijven de koninklijke kaken stijf op elkaar. Zoals wel vaker bij controverses geldt altijd het motto van de Windsors: never complain, never explain.

Veiligheidsmaatregelen rond het staatsbezoek

Vanwege de mislukte aanslag tijdens het Correspondents' Dinner in Washington van afgelopen weekend is er in het Verenigd Koninkrijk extra aandacht voor de veiligheid van het Britse koningspaar tijdens hun bezoek aan de VS.

De secretaris-generaal van premier Starmer zei dat de regering en het paleis voorafgaand aan de reis nauw hebben samengewerkt met Amerikaanse functionarissen. "Vandaag vinden er verdere gesprekken plaats, in aanloop naar volgende week", zei hij tegen de BBC.

Volgens schaduwminister Philp van Binnenlandse Zaken moet het bezoek "absoluut doorgaan", omdat geweld de diplomatieke betrekkingen en de normale gang van zaken in de politiek niet mag belemmeren.

Het voorzichtige herstel van het vertrouwen in koning Willem-Alexander, dat vorig jaar werd ingezet, zet zich dit jaar voort. Ruim de helft van de Nederlanders (54 procent) heeft vertrouwen in de koning. Met name bij jongeren tussen de 18 en 34 jaar is een stijging te zien. De tevredenheid over de manier waarop Willem-Alexander zijn koningschap invult is gestegen van 47 naar 53 procent.

Waardering is er vooral voor zijn menselijkheid en betrokkenheid en voor de manier waarop de koning een verbindende rol speelt in de samenleving. Een ruime meerderheid vindt ook dat Willem-Alexander een goede ambassadeur is voor Nederland.

Nederlanders geven de koning net als vorig jaar een 6,9 als rapportcijfer. Koningin Máxima en prinses Amalia scoren net als in 2025 iets hoger dan de koning.

Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker: 

"We leven in een tijd vol spanning en conflict op het wereldtoneel. Veel mensen voelen zich machteloos en zoeken juist houvast in alle onzekerheid. Het imago van de koning gedijt daarbij, want hij staat symbool voor stabiliteit en eenheid. Velen zien hem als een verbinder in roerige tijden.

Ze moedigen het dan ook aan dat de koning zijn rol pakt als vertegenwoordiger van Nederland in het buitenland. In het oog springt de overnachting bij president Trump in het Witte Huis. Of dat nou zo'n goed idee was, daar zijn Nederlanders wel verdeeld over. Voorstanders noemen dat het belangrijk is om - ook op lange termijn - de Verenigde Staten te vriend te houden. Tegenstanders wijzen vooral op de uitstraling van zo'n bezoek. Zo lijkt het alsof ze staan achter alles wat Trump doet, zeggen ze."

Over de vraag of het gepast is of een lid van het Koninklijk Huis deze zomer naar het WK voetbal in de VS gaat, gezien de politieke situatie daar, zijn de meningen verdeeld. De grootste groep (41 procent) ziet dat niet als doorslaggevend bezwaar, 29 procent is er tegen.

Kritiek op kosten

De steun voor de monarchie blijft stabiel. Net als vorig jaar geven zes op de tien de voorkeur aan de monarchie boven een republiek met een gekozen president.

Kritiek is er op de kosten van de monarchie: de helft van de Nederlanders (49 procent) vindt die te hoog. Vooral jongeren zijn kritisch, bijna 60 procent vindt het koningshuis te duur.

Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker: 

"Het leven is voor iedereen duurder geworden en veel mensen hebben moeite om rond te komen. Door de oorlog in Iran is het voor veel Nederlanders slikken aan de pomp. Tegelijkertijd zien vooral jongeren hun kansen op een woning somber in. Dat alles laat zich maar moeilijk rijmen met de begroting van de koning, waarop niet wordt ingeleverd. Integendeel: die stijgt dit jaar tot ruim boven de 60 miljoen euro.

Juist wanneer het koningshuis terughoudend is met de uitgaven levert dat waardering op. Dat zagen we toen prinses Amalia besloot om in eerste instantie af te zien van haar toelage.

Voor uitspattingen zoals een vakantie in coronatijd of een vakantievilla in Mozambique geldt het tegenovergestelde. Hoewel dit soort misstappen zich al een tijd niet meer hebben voorgedaan, blijven ze bij velen wel in het geheugen hangen."

De meerderheid van de Nederlanders heeft een positieve indruk van prinses Amalia, die wordt gezien als intelligente, serieuze en professionele troonopvolger. Een grotere groep dan vorig jaar is kritisch over het feit dat Amalia gebruikmaakt van het onkostendeel (1,6 miljoen euro) van haar jaarlijkse toelage. 26 procent vindt dat niet terecht, tegenover 21 procent vorig jaar. Vooral jongeren zijn hier kritisch over.

Dat koningin Máxima en prinses Amalia het afgelopen jaar actief zijn geworden bij defensie kan rekenen op de steun van bijna 60 procent. Koningin Máxima heeft zich aangemeld als reservist bij de landmacht en Amalia volgt een opleiding bij het Defensity-college.

Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker:

"De persoonlijke inzet van de koningin en de kroonprinses voor defensie oogst lof. Het toont hun maatschappelijke betrokkenheid en het geeft een signaal af dat ze bereid zijn om in tijden van crisis hun steentje bij te dragen. Slechts een kleine groep ziet het vooral als een pr-stunt voor defensie. Hoe dan ook zullen ze er bij defensie niet minder blij om zijn. Daar wordt al gesproken van het 'Amalia-effect'. De interesse voor defensie onder jongeren is sinds haar aanmelding flink toegenomen."

"Het is eigenlijk een politiek meesterwerk", zegt kunsthistoricus Razvan-Iulian Rusu, die er jarenlang onderzoek naar deed. "Willem III gebruikte de grote trap als een visueel diplomatiek statement."

"Zo'n trap en de hele entourage zijn een visitekaartje", vult conservator Hanna Klarenbeek van het paleismuseum aan. "Alle bezoekers kwamen die trap op als ze Willem in zijn appartementen ontmoetten. Het is daarmee onderdeel van de vorstelijke ontvangst en het bereidt je voor op degene die je straks gaat zien."

Leider van wereldformaat

Heersers kozen daarbij vaak voor mythologische allegorieën en illustere overwinningen uit het verleden, maar Willem week daarvan af. Hier geen goden of generaals, maar figuren die hoogwaardigheidsbekleders uit een ver vorstendom zouden kunnen zijn, met hun tulbanden en mediterrane achtergrond.

De voor die tijd exotische gestalten moesten benadrukken dat de invloed van Willem tot ver over zijn grenzen reikte. Als Nederlands stadhouder en Britse koning (door zijn huwelijk met koningin Mary) was hij al een leider van wereldformaat, de goede (handels)banden met het Ottomaanse Rijk versterkten dat nog eens.

"We hebben nu natuurlijk te maken met geopolitiek, maar dat was in de 17de eeuw niet anders", vat Klarenbeek het samen.

Ontwerper Daniël Marot had de kunst afgekeken op Versailles, het paleis van Willems aartsrivaal Lodewijk XIV. Op de tentoonstelling is een maquette te zien van de inmiddels afgebroken Ambassadeurstrap uit dat paleis, die ook bedoeld was om bezoekers te imponeren.

Verschil is dat waar de Franse Zonnekoning voor zijn meerdere eer en glorie allerlei buitenlanders liet afbeelden, Willem voor slechts één volk koos, de Ottomanen. Een bewuste afweging, stelt Rusu.

De goede banden met Constantinopel moesten de keizer Leopold I van het Heilige Roomse Rijk overtuigen dat die het beter met Willem tegen de Fransen kon opnemen dan zijn Grote Turkse Oorlog voort te zetten.

Rusu: "Het was een politiek schaakspel. Als neutrale macht wilde Willem bemiddelen tussen de keizer en de sultan. Niet alleen uit goede wil, maar ook omdat hij de steun van Leopold nodig had. Als de keizer oorlog voerde op twee fronten, speelde dat Lodewijk XIV in de kaart. Eigenbelang dus."

Weggeplamuurd

Doorslaggevend in die machinaties was de diplomatiekunst overigens niet. "Alleen met een muurschildering win je geen oorlog", lacht Rusu. "De politieke manoeuvre die Willem voor ogen had, lukte uiteindelijk niet."

Leopold en hij sloten juist eerst vrede met Lodewijk, waarna enkele jaren later ook de Grote Turkse Oorlog afliep. "Willem werd uiteindelijk door Lodewijk XIV erkend als koning van Engeland. Dus hoewel zijn diplomatiek subtiele manier niet slaagde, kreeg Willem uiteindelijk wel zijn zin."

Doordat het politieke spelletje daarmee uitgespeeld was, raakte de betekenis van de muurschildering steeds verder in de vergetelheid. Toen die ook nog begon af te bladderen, besloot Lodewijk Napoleon tijdens de Franse bezetting, begin 19e eeuw, het trapportaal maar helemaal wit te plamuren. Het kwam pas een kleine eeuw later weer tevoorschijn toen koningin Wilhelmina het paleis in oude stijl terugbracht.

Omdat de oorspronkelijke wandschildering sterk was aangetast besloten de restauratoren tot een reconstructie op doek. Het is met 550 vierkante meter het op een na grootste schilderij van ons land, na Panorama Mesdag. De nieuwe tentoonstelling is ook de start van de restauratie daarvan, onder het oog van het publiek.

Op het menu stonden geen hamburgers en Franse frietjes, maar spinaziesoep met coquilles en noordzeetong met prei en asperges. Volgens RTL Nieuws werd daarbij cola light geschonken, favoriet van de Amerikaanse president. Het toetje was volgens De Telegraaf Neapolitan Baked Alaska, een ijstaart met vanille, aardbei en chocola. Het diner werd genuttigd in de zogeheten Red Room van de presidentiële ambtswoning.

Eerder die dag werd Trump gefotografeerd terwijl hij tassen van het fastfoodrestaurant in ontvangst nam, maar dat bleek een publiciteitsstunt voor aandacht over een maatregel waardoor fooien van de belasting aftrekbaar zijn.

Het diner duurde ruim anderhalf uur langer dan verwacht. Nadien sprak premier Jetten van "een open en eerlijk gesprek" met de Amerikaanse president. Hij sprak met Trump over het Nederlandse standpunt over de oorlog in Iran.

"Er kon van alles ter sprake komen, ook de dingen waar je het over oneens bent", zei de premier. "Maar wel vanuit de overtuiging om uiteindelijk samen sterker te staan op het gebied van veiligheid en economie."

Eerder op de dag waren Willem-Alexander en Máxima in Philadelphia in de staat Pennsylvania. Daar werden ze ontvangen door Josh Shapiro, de Democratische gouverneur.

Koningspaar in Florida

Het koninklijk paar heeft ook overnacht in het Witte Huis. Het werkbezoek is niet onomstreden. Tegenstanders vinden het ongepast vanwege de oorlog in het Midden-Oosten, de vijandige houding van Trump richting Europa en de agressieve retoriek van de president. Het bezoek volgt op het bezoek van Trump aan de NAVO-top vorig jaar in Den Haag. Toen logeerde hij in paleis Huis ten Bosch en daarop nodigde hij Willem-Alexander en Máxima uit.

Vanochtend reisde het koninklijk paar naar Florida. Daar sluiten ook minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat bij aan. Morgen gaan ze naar Miami, waar het paar een rondleiding krijgt bij een tentoonstelling over migratie en de rol van die stad als toevluchtsoord.

Bekijk hier een korte impressie van het bezoek van het koninklijk paar aan het Witte Huis:

Jetten sprak na afloop van een open en constructief gesprek. Ze spraken onder meer over de oorlog in het Midden-Oosten, over de NAVO en over de handelsbelangen tussen Nederland en de VS.

Zo verliep het bezoek van de Nederlandse delegatie:

Het bezoek volgt op de overnachting van Trump vorig jaar tijdens de NAVO-top in paleis Huis ten Bosch. De Amerikaanse president nodigde toen het koningspaar uit.

Voor het diner hield de koning een toespraak bij een netwerkreceptie in de Chamber of Commerce. Daarin benadrukte hij het belang van partners. Volgens hem is Nederland "zo'n sterke en betrouwbare partner" en zijn die "goud waard in een onvoorspelbare wereld waarin op het scherpst van de snede wordt gestreden om macht en invloed".

Willem-Alexander sprak ook over de NAVO, het militair bondgenootschap dat afgelopen tijd fel bekritiseerd is door Trump. De president dreigde zelfs met een vertrek uit de NAVO omdat de bondgenoten hem in de Iran-oorlog niet genoeg zouden steunen.

"Als NAVO-bondgenoten beschermen we onze vrije samenlevingen tegen gewetenloze agressors als Rusland. Al meer dan 75 jaar", sprak Willem-Alexander. Volgens de koning "koesteren democratische landen vrijheid en houden we elkaar scherp". Ook vindt hij dat vrienden "respectvol met elkaar van mening" mogen verschillen.

Het koninklijk paar begon vandaag aan een driedaags Amerikaans werkbezoek. Ze waren in Philadelphia in de staat Pennsylvania, waar ze werden ontvangen door de Democratische gouverneur Josh Shapiro.

In Independence Hall, waar de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring werd aangenomen, hield Willem-Alexander een toespraak waarin hij de historische band tussen Nederland en de Verenigde Staten benadrukte. Op 4 juli viert de VS zijn 250-jarige bestaan.

Het diner komt op een moment dat de Verenigde Staten in conflict zijn met Iran. Trump, die niet bekendstaat om zijn diplomatieke taal, dreigde onder meer Iran als "beschaving te vernietigen", wat hem nationaal en internationaal op kritiek kwam te staan.

Het kabinet noemde de timing van het bezoek eerst "ongemakkelijk", maar zegt ook dat het diner een kans is om in gesprek te gaan met de Amerikaanse president. Premier Jetten wil onder meer de oorlog tegen Iran, Oekraïne en het plan van het Amerikaanse Congres om chipfabrikant ASML verdere exportbeperkingen op te leggen ter sprake brengen.

Na het bezoek aan Trump gaat de reis verder naar Florida, waar minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat ook zullen aansluiten.

Het koninklijk paar dineert na een drukke dag. Vandaag begonnen Willem-Alexander en Máxima hun driedaagse Amerikaanse werkbezoek in Philadelphia in de staat Pennsylvania, waar ze werden ontvangen door de Democratische gouverneur Josh Shapiro.

In Independence Hall, waar de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring werd aangenomen, hield Willem-Alexander een toespraak waarin hij de historische band tussen Nederland en de Verenigde Staten benadrukte. Op 4 juli viert de VS zijn 250-jarige bestaan.

De koning noemde samenwerking met de Verenigde Staten de beste garantie voor een "goede toekomst" en onderstreepte het belang van de trans-Atlantische relatie. Ook verwees Willem-Alexander naar de vroege steun van Nederland aan de Amerikaanse onafhankelijkheid en benadrukte hij de belangrijke rol van Amerika binnen de NAVO. President Trump heeft begin deze maand nog gedreigd de VS uit de NAVO terug te trekken; hij noemde het bondgenootschap een papieren tijger omdat het onvoldoende te hulp zou zijn geschoten zijn de Iran-oorlog.

Na een rondleiding langs historische plekken in Philadelphia, een school en een bezoek aan het stadion van de Philadelphia Eagles, reisde het koningspaar door naar Washington D.C..

Bij het diner met Trump in het Witte Huis is straks ook premier Jetten aanwezig. Het kabinet gaf eerder al toe dat de timing voor het bezoek "ongemakkelijk" is, maar vond de waarde van zo'n bezoek opwegen tegen de nadelen.

Het bezoek ligt extra onder een vergrootglas wegens recente uitlatingen van Trump, waarin hij onder meer dreigde "een hele beschaving uit te roeien". Ook vandaag haalde de president weer het nieuws, door hard uit te halen naar paus Leo, nadat die de Amerikaanse aanvallen in Iran had veroordeeld.

Vervolgens plaatste Trump een door AI gegenereerde afbeelding van zichzelf, afgebeeld als een Jezus-achtige figuur, op zijn Truth Social-kanaal, wat tot een nieuwe stortvloed aan kritiek leidde. Hij verwijderde de afbeelding later.

's Middags reageerde Trump op de ophef, terwijl hij twee tassen met een bestelling van McDonald's in ontvangst nam. Hij zei de symboliek van de afbeelding niet te hebben begrepen en dat hij dacht dat hij niet als Jezus, maar als arts was afgebeeld. Volgens Trump ging het om een afbeelding van hem als "dokter", iemand die mensen "beter maakt".

Het moment met de McDonald's-bezorging was in scène gezet om aandacht te vestigen op een maatregel van Trump waardoor fooien aftrekbaar zijn van de belasting. "Kijk nou dan", zei Trump, waarna hij zijn blik richtte op een groepje verslaggevers. "Dit ziet er helemaal niet gespeeld uit, toch?"

Het Witte Huis spreekt van een privébezoek, waardoor journalisten geen vragen mogen stellen. Wel is er gelegenheid om beelden te maken van de ontmoeting.

Na het bezoek aan Trump gaat de reis verder naar Florida, waar minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat ook zullen aansluiten.

De verwachtingen bij Willem-Alexander zijn in ieder geval hooggespannen. "Het wordt een fantastische avond", zei hij tegenover verslaggevers na zijn bezoek aan een middelbare school in Philadelphia.

Door Trumps grillige optreden, de oorlog in het Midden-Oosten en de crisis binnen de NAVO is er veel discussie of het bezoek wel gepast is. Ook andere landen kampen met deze worsteling.

In Duitsland weten ze dat Trump een afzegging niet licht opvat. In 2020 weigerde bondskanselier Angela Merkel naar Washington te komen voor een G7-top, midden in de coronapandemie. "Trump was woedend", zegt journalist Holger Stark, die een boek schreef over de Amerikaans-Duitse relatie.

"Ze hadden een telefoongesprek dat ongeveer twintig minuten duurde. En midden in dat gesprek hing hij gewoon op. Een paar minuten later belde zijn nationale veiligheidsadviseur de Duitse bondskanselarij met de vraag: hoe kunnen we dit herstellen? Maar eigenlijk is het nooit echt meer goedgekomen."

Conclusie: "Als je Trump afwijst, moet je voorbereid zijn op wraak. Want Donald Trump vergeet niet en vergeeft niet." Toen Trump het Nederlandse koningspaar een uitnodiging stuurde, zal premier Jetten dus vermoedelijk gedacht hebben: om de betrekkingen stabiel te houden in deze geopolitiek spannende tijden, is het maar beter niet te weigeren.

Veel partijen in de Tweede Kamer delen die mening. "We zien allemaal de risico's die ermee samenhangen", zegt Kati Piri (Pro). "Tegelijkertijd snap ik: als zo'n uitnodiging staat, wordt het een enorme rel als dat je het afzegt."

Een verschil met de periode dat Merkel bondskanselier was, is dat veel mensen Trump tegenwoordig als veel gevaarlijker beschouwen, of zelfs als oorlogsmisdadiger. Vorige week dreigde Trump nog "een hele beschaving uit te roeien".

Een deel van de linkse partijen noemt het Nederlandse bezoek aan hem daarom ongepast. "We moeten niet hebben dat Trump de koning en koningin kan gebruiken om zijn imago op te poetsen, om de kritiek op hem te doen verstommen", zegt Partij voor de Dieren-leider Esther Ouwehand.

'Doodsbang' voor mediamoment

De Britse koning staat binnenkort voor hetzelfde dilemma. Koning Charles gaat ook naar Washington, eind deze maand. Dat bezoek ligt minstens zo gevoelig als het Nederlandse. "De relatie tussen de VS en het VK is nogal gespannen op dit moment", zegt Anand Menon, politicoloog aan het King's College London.

Trump liet zich recent "nogal lomp" uit over premier Keir Starmer. "Helaas is hij geen Winston Churchill", zei Trump.

Menon: "De koning op zo'n soort diplomatieke missie sturen is ook een manier om te proberen de situatie te kalmeren. Ik kan me voorstellen dat er op dit moment veel mensen rond de premier stiekem doodsbang zijn voor het vooruitzicht van publieke optredens waarbij koning Charles en president Trump samen de media te woord staan. De president kan zomaar iets geks zeggen."

Pokerface

Het bezoek van het Nederlandse koningspaar is zo mogelijk een nog groter diplomatiek mijnenveld. Willem-Alexander en Máxima slapen namelijk in het Witte Huis, Charles niet.

"Ze zullen willen proberen het risico op gezichtsverlies te minimaliseren", zegt Stark. "Bereid wat slimme zinnetjes voor waar de president geen aanstoot aan kan nemen. Hou voet bij stuk."

Menon: "Je moet gewoon beleefd glimlachen en niet reageren. Ik zou tegen het Nederlandse koningspaar zeggen: train uw pokerface."

Niet voor niets kiest de huidige Duitse bondskanselier Friedrich Merz voor een "neutrale" houding ten opzichte van Trump, zegt Stark. "Hij spreekt zich in het openbaar absoluut niet uit tegen Trump. Hij wil voorkomen dat hij een confrontatie veroorzaakt tegenover de president. Het idee daarachter is: als je tot hem door wilt dringen, kan dat alleen als hij geen druk voelt om zich te laten gelden."

Dat de Oranjes mogen logeren in het Witte Huis, maakt dat dit niet zomaar een bezoek is. Het is een zeldzaamheid dat vorsten of regeringsleiders daar mogen logeren. Tel daarbij op de zeer tumultueuze periode waarin het bezoek zich afspeelt. Vorige week dreigde Trump nog "een hele beschaving uit te roeien". Ook roepen de Amerikanen steeds luider dat ze overwegen het NAVO-bondgenootschap op te blazen.

Met dat in het achterhoofd wordt het bij de uiterst onvoorspelbare Trump op eieren lopen voor de koning. De uitnodiging afslaan of op zoek gaan naar een andere plek om te overnachten was echter diplomatiek gezien ondenkbaar.

Tegenuitnodiging

Nadat Trump vorig jaar mocht blijven slapen op Paleis Huis ten Bosch tijdens de NAVO-top volgde onmiddellijk een tegenuitnodiging. Vanwege de economische banden tussen de landen en omdat de VS een belangrijke bondgenoot is binnen de NAVO, is dit niet afgeslagen. Er is voor gekozen de visite bij Trump in te plannen rond dit werkbezoek aan Pennsylvania en Florida.

De reis naar die staten past in een reeks eerdere bezoeken aan de VS. Zo ging het koninklijk paar in 2024 naar New York en Georgia. Twee jaar daarvoor ging Máxima naar Texas en Californië, Willem-Alexander kon niet mee vanwege ziekte.

Toen Trump bij het koningspaar mocht logeren, vond hij dat geweldig:

De reis begint dus in Philadelphia. Het programma daar staat vooral in het teken van het 250-jarige bestaan van de VS. Het koningspaar wordt ontvangen door de gouverneur van Pennsylvania en gaat naar Independence Hall, waar in 1776 de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring werd aangenomen en ondertekend.

Daarbij is er ook een bijzondere link met Nederland. De manier waarop Nederland in 1581 brak met de koning van Spanje met het Plakkaat van Verlatinghe vormde twee eeuwen later een grote inspiratie voor de Amerikanen, zegt directeur Ian Kenny van het John Adams Instituut.

"Dit was een soort blauwdruk voor hen. Nederlanders vonden dat de Spaanse koning niet meer zorgde voor hun rechten. En 200 jaar later hadden de Amerikanen vergelijkbare gedachten en ideeën en schreven een onafhankelijkheidsverklaring tegen de Britten, die toen de macht hadden over Amerika."

Maandagavond aankomst Witte Huis

's Middags zijn er onder meer gesprekken met het bedrijfsleven. Daarna vertrekt het koningspaar naar Washington. Vele ogen zullen gericht zijn op maandagavond, als Willem-Alexander en Máxima hun entree maken bij president Trump.

In Washington komt ook premier Rob Jetten erbij. Hij schuift op verzoek van de Nederlandse delegatie aan bij het diner in het Witte Huis met Donald en Melania Trump.

Jetten liet onlangs weten de ontmoeting te zien als een unieke kans om met Trump van gedachten te wisselen over onder meer de oorlog in Iran. "Juist tijdens dit bezoek kun je daar ook met elkaar over spreken. Dat gaat makkelijker face-to-face dan in korte telefoongesprekken met de andere kant van de oceaan", zei de premier. Volgens hem staan ook veel andere thema's op de agenda, onder meer op het gebied van economische samenwerking.

Toch lijkt het Witte Huis dit vooral te zien als een privébezoek. Dat betekent dat er geen mogelijkheid is voor journalisten om vragen te stellen. Wel is er een moment ingepland om kort beelden te maken van de ontmoeting.

Na de ontvangst en het diner volgt - zonder Jetten - die veelbesproken overnachting in de Lincoln Bedroom. De laatste Nederlander die daar sliep was Jaap de Hoop Scheffer. Hij kwam als secretaris-generaal van de NAVO logeren op uitnodiging van president Bush. Later deze maand komen ook de Britse koning Charles en koningin Camilla op bezoek, maar zij slapen in het Blair House, het presidentiële gastenverblijf tegenover het Witte Huis.

Aandacht voor het Caribisch gebied

Dinsdag vliegt het koningspaar na het ontbijt naar Miami in Florida. Dat deel van het bezoek staat ook in het teken van de sterke banden met het Caribisch deel van het Koninkrijk. Zo is de VS de belangrijkste handelspartner van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. In Miami gaat het koningspaar ook in gesprek met studenten van verschillende universiteiten in Florida.

Woensdag is het afsluitende gesprek met de pers. Daarbij zal de koning ongetwijfeld worden gevraagd waarom hij op de uitnodiging van Trump is ingegaan en hoe het bezoek is verlopen.

"Mijn hart is zwaar en mijn gedachten zijn somber", zegt koningin Mary. "Mijn geliefde vader is overleden. Maar ik weet dat, wanneer het verdriet afneemt, de herinneringen zullen oplichten."

John Donaldson, geboren in Schotland, was professor in de toegepaste wiskunde. In 1963 verhuisde hij naar de andere kant van de wereld, waar hij en zijn vrouw vier kinderen kregen, van wie Mary in 1972 de laatste was.

Mary leerde de toenmalige Deense kroonprins Frederik van Denemarken kennen in Sydney tijdens de Olympische Spelen van 2000. Ze trouwden vier jaar later. Toen in 2024 de toenmalige koningin Margrethe II na 52 jaar afstand deed van de troon werd haar oudste zoon Frederik koning van Denemarken.

Koningin Mary bezocht haar vader vorige maand nog, "toen zij samen meerdere mooie en waardevolle momenten hebben doorgebracht." Er is online een condoleanceregister geopend voor Denen die een bericht willen achterlaten.

De minister van Defensie Yesilgöz verving op de persconferentie Jetten, die al is vertrokken naar de Verenigde Staten. Ze wilde niet zeggen of er in het kabinet discussie is geweest over het koninklijk bezoek. "Ik denk dat iedereen het ongemak ziet van de afgelopen weken", was haar diplomatieke antwoord. "Het gaat niet heel goed in de wereld."

Het driedaagse bezoek van het koninklijk paar aan de Verenigde Staten en vooral de uitnodiging van Trump aan de Nederlandse koning en zijn vrouw om te komen logeren leidt tot discussie. Een overnachting in het Witte Huis komt zelden voor, ook voormalig koningin Beatrix heeft er nooit geslapen.

Uit de koker van Trump

Had de koning dit ongebruikelijke verzoek niet beter kunnen afslaan, gezien de oorlog in het Midden-Oosten en de vijandige houding van Trump tegenover Europa? De logeerpartij komt uit de koker van Trump, die zich in juni zo welkom voelde bij zijn overnachting op paleis Huis ten Bosch tijdens de Haagse NAVO-top.

Premier Jetten, die alleen voor het diner is uitgenodigd, kreeg er de afgelopen weken vragen over en hij verdedigde het bezoek én de logeerpartij. Hij benadrukte dat de reis van het koningspaar al langer gepland was, dat er een "breder programma" was met kennismakingsbezoeken aan andere Amerikaanse staten en dat er ook Nederlandse bedrijven meereizen. "Er speelt wel heel veel meer dan alleen deze oorlog", aldus Jetten begin april.

De meeste politieke partijen, zoals D66, VVD, PVV en CDA, staan achter het bezoek. Ondanks alle politieke spanningen zijn de Verenigde Staten een belangrijke bondgenoot en moet Nederland er mede voor zorgen dat de Amerikanen in de NAVO blijven, vinden zij.

Zelfs de kritische oppositiepartij GroenLinks-PvdA kan zich vinden in het enige tijd geleden afgesproken bezoek. En, zegt GL-PvdA-Kamerlid Piri duidelijk: het bezoek is moeilijk af te zeggen. "We zijn een weg ingeslagen waaruit het moeilijk teruglopen is." Alleen oppositiepartijen Denk en de Partij voor de Dieren willen dat Willem-Alexander en Máxima en Jetten thuisblijven.

Partij voor de Dieren-leider Ouwehand eiste afgelopen dinsdag dat Jetten het bezoek afzegde. "Terwijl Trump dreigt om de hele Iraanse beschaving te vernietigen, gaan onze premier én de koning én de koningin op staatsbezoek om zoete broodjes te bakken met deze levensgevaarlijke autocraat", aldus Ouwehand.

Dinsdag was het achter de schermen bij ambtenaren best spannend of het koninklijk bezoek met goed fatsoen wel kon doorgaan. Trump had gedreigd de Iraanse beschaving te gronde te richten als Iran niet zou instemmen met de Amerikaanse eisen voor een einde van de oorlog. Inmiddels is een staakt-het-vuren afgesproken en is de reis daarmee minder risicovol geworden, is het idee.

Gesloten deuren

Het kabinet wil vooral de voordelen van het bezoek benadrukken, wordt duidelijk uit de antwoorden van Yesilgöz vandaag. Het woord "waardevol" nam ze meermaals in de mond, net als de "gesloten deuren die open gaan". Nederland heeft een kans om aan tafel te zitten met Trump en hem duidelijk te maken dat Nederland echt zijn best doet, zoals door bij te dragen aan de veiligheid van de straat van Hormuz. "Ik denk dat het een belangrijke boodschap is dat we concreet een planning maken."

Voor ongemakkelijke of pijnlijke situaties vreest Yesilgöz niet. Dat Trump na afloop op zijn sociale media zijn mening zal geven over het etentje is voorzien. "Dat is geen risico. Dat gaat gewoon gebeuren."

De drie drones werden daar op 22 november gezien, valt te lezen in een overdracht die in het stuk wordt aangehaald. "KMAR en politie hebben de drones ook daadwerkelijk gezien. KMAR is er mee aan de slag gegaan." KMAR staat voor Koninklijke Marechaussee.

"We hebben er onderzoek naar gedaan, maar daar is niets uitgekomen", zegt een woordvoerder. "Er is ook niemand voor aangehouden."

Vliegvelden

In datzelfde weekend vlogen er op meer plekken drones, onder meer boven de militaire vliegvelden van Eindhoven en Volkel. Die laatste incidenten werden toentertijd door Defensie zelf naar buiten gebracht.

Die drone-incidenten veroorzaakten onrust, omdat er gedacht werd aan mogelijk dreiging uit Rusland. Dat is nooit duidelijk geworden. Probleem is volgens experts dat iedereen een drone kan gebruiken.

15 miljard euro

Bij Lage Vuursche ligt Kasteel Drakensteyn, waar prinses Beatrix woont. In Huis ter Heide zit het Landelijk Tactisch Commando van de Koninklijke Marechaussee, dat operaties door het hele land aanstuurt.

Daarnaast zit in Huis ter Heide een zwaar beveiligde kluis van De Nederlandsche Bank (DNB). Daar liggen voorraden bankbiljetten, munten en goudstaven. Bij elkaar zijn die zeker 15 miljard euro waard.

De woordvoerder van de marechaussee laat weten dat het risico van onbekende drones "de doorlopende aandacht" heeft. "We proberen verbanden te leggen, wat zit hier achter?"

Staatssecretaris Boswijk van Defensie spreekt van "een punt van zorg", maar benadrukt ook dat onduidelijk is van wie de drones waren en waarom ze daar vlogen. "Het kunnen bij wijze van spreken particulieren zijn geweest."

Volgens de CDA-staatssecretaris onderstrepen dit soort incidenten de urgentie om maatregelen te treffen tegen drone-dreiging. Boswijk denkt daarbij vooral aan betere detectiemethoden, want het opsporen van drones gaat nu lastig.

De Roy van Zuydewijn, die niet aanwezig was bij de zitting, wil het script zien om zo te beoordelen of hij in de serie "door het slijk wordt gehaald". Zijn advocaat zei dat de ondernemer dit wil voorkomen "voor het kwaad is geschied".

Vorige week zei De Roy van Zuydewijn geen vertrouwen te hebben in de manier waarop Videoland met de feiten omgaat. Hij verwees daarbij naar de serie Máxima, waarvan onlangs een derde seizoen is aangekondigd. "Een korte blik op wat deze producent eerder aan een miljoenenpubliek in zijn televisieseries heeft voorgeschoteld als zijnde accuraat en de waarheid, onderstreept de bedrieglijke tendens die waarneembaar is."

Afgeluisterd en geschaduwd

Mabel & Margarita is een spin-off van de populaire serie Máxima uit 2024 en gaat over de periode dat de twee vrouwen hun toekomstige partners ontmoetten. Mabel Wisse Smit trad in 2004 in het huwelijk met prins Friso, de tweede zoon van prinses Beatrix. Margarita, dochter van prinses Irene, was van 2001 tot 2006 getrouwd met Edwin de Roy van Zuydewijn.

Dat laatste huwelijk was veelbesproken. Het koppel stelde in 2003 in een serie artikelen in opinieblad HP/De Tijd dat ze werden afgeluisterd en geschaduwd in opdracht van de koninklijke familie, die Margarita's partner niet zou hebben geaccepteerd. Ook zou de familie De Roy van Zuydewijn op zakelijk vlak hebben tegengewerkt.

Later dat jaar beschuldigde Margarita het koningshuis op de nationale televisie van afluisterpraktijken. Toenmalig premier Balkenende gaf daarop na meerdere ontkenningen toe dat de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorloper van de AIVD, zich "vanzelfsprekend" in De Roy van Zuydewijn had verdiept.

'Mezelf kwijtgeraakt'

Drie jaar na de 'kwestie-Margarita' scheidde het echtpaar. Die scheiding verliep rommelig en was voer voor nieuwe berichtgeving over het stel. Zo verdwenen er persoonlijke stukken van Margarita, waaronder scheidingsdocumenten.

Nadien legde de prinses het bij met haar familie, terwijl De Roy van Zuydewijn zaken bleef aanspannen tegen de Oranjes.

In een interview in tijdschrift Linda vertelde Margarita later dat ze veel mensen heeft gekwetst door achter haar ex-partner te blijven staan. "Ik was mezelf goed kwijtgeraakt in die relatie. Ik was afhankelijk en ontzettend bang voor wat er zou gebeuren als ik hem zou loslaten."

Preventieve censuur

Volgens de advocaat van RTL en Videoland wil De Roy van Zuydewijn met de inzage "in feite op de stoel van de makers gaan zitten."

Met het verzoek wil De Roy van Zuydewijn volgens RTL in feite "preventieve censuur op een nog in ontwikkeling zijnde dramaserie" toepassen. Ook stelde de advocaat dat dit een "springplankje" is voor een verbod op de serie en dat makers de artistieke vrijheid hebben om een serie te maken zonder ingrijpen van buitenaf.

De rechter doet 13 mei uitspraak.

Het Koninklijk Paleis betreurt de beelden en heeft laten weten dat er maatregelen zijn genomen om de beelden te laten verwijderen.

Op een foto is Elisabeth te zien met prins Georg van Liechtenstein. Het lijkt of ze een stel zijn. Ook is er een video waarin ze champagne drinkend poseert bij een zonsondergang boven zee. Een video waarin ze in een korte broek en laag uitgesneden topje danst in een gevangenis heeft tot grote verontwaardiging geleid, schrijft de Vlaamse omroep VRT.

Elizabeth in plaats van Elisabeth

Ook staan er foto's op die wel echt lijken te zijn, niet alleen van de prinses maar ook van andere leden van de koninklijke familie. De foto's en video's verschijnen sinds enkele maanden. Het nepprofiel, dat zich voordoet als het officiële account van de prinses, schrijft de naam Elisabeth als Elizabeth en heeft zo'n 28.000 volgers.

Een foto met prins Georg verscheen in september al op het Instagramaccount Royal Monarchies, maar werd door het Liechtensteinse hof afgedaan als vervalst. De foto zou zijn gemaakt tijdens een vakantie in Griekenland. Onmiddellijk doken er geruchten op over een mogelijke relatie. De foto bleek gemaakt met AI.

Grok

Begin dit jaar kwam platform X onder vuur vanwege het op grote schaal genereren van seksuele deepfakes van vrouwen en minderjarigen via AI-chatbot Grok. Vorige week week werd de 'uitkleedfunctie' van Grok verboden in Nederland.

Het pikantste onderdeel van dit bezoek - een overnachting in het Witte Huis bij president Trump - werd door de Rijksvoorlichtingsdienst niet eens in het officiële persbericht gezet. Toch was het bezoek nauwelijks aangekondigd of er circuleerde al een petitie tegen. Ondertekenaars vinden het bezoek, gezien de oorlog in het Midden-Oosten en de vijandige houding van Trump richting Europa, ongepast.

Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans begrijpt dat ongemakkelijke gevoel, maar noemt het bezoek wel logisch. "Vorig jaar moest Trump gunstig worden gestemd in verband met de NAVO-top in Nederland. Toen is er een charmeoffensief gestart. Dan krijg je een uitnodiging terug."

Zo'n uitnodiging afslaan kan leiden tot een diplomatieke rel, legt Voermans uit. ''Het Witte Huis ontsteekt dan in woede. Nederland en de EU kunnen daar dan last van krijgen. We moeten Trump uitzitten want de VS blijft een belangrijke bondgenoot. Het is wel ingewikkeld, dansen op het slappe koord."

In het kielzog van de koning reist ook premier Jetten af naar het Witte Huis. Hij schuift aan bij een privédiner bij president Trump en zijn vrouw Melania, samen met koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Volgens de Amerikaanse ambassadeur Joseph Popolo onderstreept dit de goede band tussen de twee landen.

Een privédiner én overnachting in het Witte Huis komen zelden voor, zegt oud-ambassadeur Henne Schuwer, die van 2015 tot 2019 in Washington zat. "Dat is heel bijzonder. Voormalig koningin Beatrix heeft daar bijvoorbeeld nooit geslapen. Gasten verblijven in de Lincoln Bedroom, dat is de officiële logeerkamer. De laatste Nederlander die daar sliep, was oud-NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer."

De aanwezigheid van Jetten is ook diplomatiek gezien handig, zegt Schuwer. "Je wilt als nieuwe premier een moment hebben met zo'n president. Ook al is dit natuurlijk een heel bijzondere man, om het maar zachtjes uit te drukken. Maar je moet toch een bepaalde band met zo iemand opbouwen. En om dat dus te doen aan de hand van een koninklijke bezoek is heel verstandig. Je komt elkaar natuurlijk wel eens tegen bij een NAVO-top ofzo, maar dat is altijd in een groter gezelschap."

Politieke reacties

Bij D66 klinkt vooral een pragmatische toon. Fractievoorzitter Jan Paternotte benadrukt dat het kabinet moet kijken naar het Nederlands en Europees belang. Amerika is volgens hem veranderd, maar blijft een belangrijke bondgenoot. Over de overnachting in het Witte Huis is hij niet afwijzend: dat is volgens hem een diplomatieke afweging die het koningspaar zelf maakt, met instemming van het kabinet.

Ook het CDA steunt het bezoek. Het ingaan op een uitnodiging van een bondgenoot past volgens het CDA binnen goed diplomatiek gebruik. Ontmoetingen op hoog niveau kunnen bijdragen aan vertrouwen en stabiliteit, zeker in een tijd van geopolitieke spanningen.

De VVD noemt de Verenigde Staten een belangrijke partner en vindt het logisch dat het koningspaar de uitnodiging accepteert.

Vanuit de PVV klinkt uitgesproken steun voor de Amerikaanse president. Daar wordt gehoopt dat de koning zich tijdens het bezoek positief uitlaat over de internationale rol van Trump.

De NOS heeft ook de politieke partijen GroenLinks-PvdA (Pro) en SP gevraagd naar het bezoek, maar nog geen reactie gekregen.

Vaak duurt het jaren voordat een Nederlandse premier wordt uitgenodigd voor een persoonlijk bezoek en dan is dat meestal kort, weet oud-ambassadeur Schuwer. "Er zijn altijd tientallen mensen voor jou. Dat Jetten nu al, kort na zijn aantreden, bij de president binnenkomt, is uitzonderlijk. En dat hij van deze gelegenheid gebruiktmaakt, kan ik me heel goed voorstellen."

Vorige week ontstond er in Washington tijdens een bezoek van de premier van Japan nog een pijnlijk moment toen Trump een grap maakte over het Japanse bombardement op Pearl Harbor in 1941, waardoor de VS betrokken raakte bij de Tweede Wereldoorlog.

Eerder ontaardde een bezoek van de Oekraïense president Zelensky in een knallende ruzie. Toch maakt Schuwer zich over dit bezoek geen zorgen. "De aanwezigheid van Willem-Alexander en Máxima werkt als een soort bescherming. Trump vindt het natuurlijk mooi als de koning en koningin langskomen. Ik verwacht niet dat hij hen zal bruuskeren."

Bij het bezoek aan Nederland, tijdens de NAVO-top vorig jaar, leek Trump het prima te kunnen vinden met het koninklijk paar:

Van Agt was minister van Justitie toen midden jaren 70 een groep Molukse jongeren na jaren van protest overging op gewelddadige acties. Ze wilden aandacht vragen voor de positie van Molukkers, die meer dan twintig jaar na hun 'tijdelijke' aankomst in Nederland nog altijd niet terug konden naar een onafhankelijke staat op de Molukken.

Onder leiding van Van Agt maakte het leger in 1977 een einde aan de gijzeling op een basisschool in Bovensmilde en de treinkaping bij De Punt. Daarbij kwamen zes kapers en twee gegijzelden om het leven.

Molukkers in Nederland

De Molukken zijn een grote eilandengroep in het oosten van Indonesië. In de koloniale tijd hoorden de eilanden bij Nederlands-Indië. Als Indonesië in 1945 de onafhankelijkheid uitroept, begint een bloedige oorlog. Molukse beroepsmilitairen vechten mee in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) tegen Indonesië.

In 1949 geeft Nederland de strijd op en ontstaat er een conflict over de Molukse militairen. Zij willen terug naar de Molukken, maar dat wil de Indonesische regering niet. Begin 1951 besluit Nederland om ze met hun gezin naar Nederland te brengen, voor een half jaar, is de bedoeling.

De 12.500 Molukkers verwachtten dat Nederland zal helpen bij hun terugkeer, maar dat gebeurt niet. De militairen worden in plaats daarvan ontslagen en de meesten kunnen uiteindelijk nooit meer terug naar hun thuisland.

De ontvangst van de brief door de koning en de strekking van de inhoud zijn bevestigd door de RVD. De NOS heeft de brief zelf niet kunnen inzien.

Ontmoeting met Molukkers

Van Agt schreef de brief in 2021 naar aanleiding van een ontmoeting met drie personen uit de Molukse gemeenschap. Een van hen, Antis Maryanan, had Van Agt uitgenodigd. Maryanan is geboren aan boord van het schip dat zijn ouders naar Nederland bracht. Hij was benieuwd wat Van Agt jaren later zou vinden van hoe de Molukkers in Nederland zijn behandeld.

"Het was een goede ontmoeting", zegt Maryanan. "Het ging ons niet om de kapingen, wij wilden vooral zijn kijk horen over hoe de Nederlandse regering vanaf de aankomst met Molukkers is omgegaan. Het bleek dat Van Agt later in zijn leven meer had geleerd over die geschiedenis en daardoor ook meer begrip had gekregen voor onze situatie." Later liet Van Agt aan Maryanan weten dat hij een brief aan de koning had gestuurd.

Na de ontmoeting zei Van Agt tegen NRC dat er "groot onrecht is bedreven aan de Molukkers" en dat excuses op z'n plaats zouden zijn. Nu blijkt dat Van Agt dus ook een persoonlijk verzoek schreef aan koning Willem-Alexander om excuses te maken. Deze excuses zijn tot nu toe niet gekomen.

'Heel pijnlijk'

Antis Maryanan: "Mijn vader is direct na aankomst ontslagen als KNIL-militair, dat was voor hem heel pijnlijk. Er is nog achterstallig pensioen, dat is nooit hersteld. Excuses hiervoor zouden op zijn plaats zijn. En juist door de koning, want onze ouders waren heel koningsgezind."

Zijn nicht Rachelle Houtman ziet het anders: "Juist doordat het al zo lang uitblijft, hoeft het van mij niet meer. Ik wil niet meer wachten op erkenning van anderen, maar gewoon zorgen dat we onszelf erkennen." Wel ligt er volgens Houtman ook een verantwoordelijkheid bij de regering. "Bijvoorbeeld dat er aandacht is voor dit deel van de geschiedenis in het onderwijs en dat ze helpen met het behoud van de Molukse wijken."

In deze video zie je meer over de geschiedenis van Molukkers in Nederland. Daarin vertellen ook Antis Maryanan en zijn nicht Rachelle Houtman over hun persoonlijke ervaringen:

Het is vandaag 75 jaar geleden dat het eerste schip met Molukse gezinnen aankwam in de haven van Rotterdam. Op veel plekken wordt daarbij stilgestaan.

Tentoonstelling en monument

In Museum Maluku opent de tentoonstelling In Eigen Woorden. Bezoekers kunnen hun eigen herinneringen en verhalen delen door teksten op foto's te schrijven. Rachelle Houtman werkt bij Museum Sophiahof, waar Museum Maluku is gevestigd. "De verhalen en herinneringen van mensen geven meer context, waardoor de foto's meer tot leven komen."

Ook in Het Noordbrabants Museum en in Herinneringscentrum Kamp Westerbork is aandacht voor de geschiedenis tussen Nederland en de Molukken. Een deel van de Molukse gezinnen werd na aankomst opgevangen in voormalig doorgangskamp Westerbork.

Daarnaast komt deze zomer een nationaal monument op de Lloydkade in Rotterdam. Dat is de plek waar de eerste schepen met Molukse gezinnen aankwamen.

In het gesprek gaat ze, bijgestaan door haar man kroonprins Haakon, voor het eerst uitgebreid in op haar band met de veroordeelde zedendelinquent. Ze zegt dat ze door hem is "gemanipuleerd en bedrogen. Ze noemt hem "een slecht mens", maar zegt nooit bewijs te hebben gezien van seksueel misbruik.

Ze zegt in het bij vlagen geëmotioneerde interview wel de verantwoordelijkheid te nemen "dat ik zijn achtergrond niet zorgvuldiger heb gecontroleerd". "Natuurlijk had ik hem liever niet ontmoet."

Kijk hier een fragment waarin ze zegt dat ze gemanipuleerd werd:

Mette-Marit kwam begin februari onder vuur te liggen omdat e-mailwisselingen tussen haar en Epstein opdoken in stukken die de Amerikaanse justitie vrijgaf. Daaruit bleek dat ze geregeld contact had met Epstein, zelfs nadat hij in 2008 was veroordeeld voor het dwingen van vrouwen tot prostitutie.

De prinses leerde Epstein kennen in 2011 via gemeenschappelijke vrienden, die net als zij werkten voor goede doelen die erop gericht waren om kwetsbare meisjes en vrouwen in ontwikkelingslanden te helpen. Zij vertrouwde deze mensen, en ging er daarom vanuit dat Epstein ook te vertrouwen was.

Epstein werd in 2019 aangeklaagd voor 'sekshandel' van minderjarige meisjes, maar werd voordat de rechtszaak van start ging dood gevonden in zijn cel.

E-mails

Wie haar aan hem heeft voorgesteld, wil ze niet zeggen. "Het is mijn eigen verantwoordelijkheid dat ik niet genoeg onderzoek naar Epstein heb gedaan", erkent ze.

In een e-mail uit 2011 valt te lezen dat ze de toen al eens veroordeelde Epstein had opgezocht op internet "en dat zag er niet goed uit", met daarachter een smiley. Als ze had geweten dat hij een zedendelinquent was, had ze daar naar eigen zeggen geen smiley achter gezet, zegt ze nu. Ze zegt dat het contact te lang geleden is om te weten wat ze wel over hem ontdekt had.

Hun mails waren volgens haar "vriendschappelijk van aard". Mette-Marit wilde in het interview met de Noorse omroep niet ingaan op de inhoud van de e-mails, "om te voorkomen dat mensen gekwetst worden". Zo weigert ze in te gaan op haar kwalificatie over een "saaie bruiloft". Dat was ten tijde van het koninklijke huwelijk in Luxemburg, dat zij samen met haar man in 2012 bijwoonde.

Mette-Marit noemt het gênant dat deze privémails nu openbaar zijn geworden.

Høiby

Niet alleen Mette-Marit ligt onder vuur, ook de zaak van haar zoon Høiby is een hoofdpijndossier voor het Noorse koningshuis. Hij staat terecht voor 38 misdrijven, waaronder het verkrachten van vier vrouwen. Tegen hem werd woensdag ruim 7,5 jaar celstraf geëist. Het interview vond plaats na de laatste dag van het proces, een vonnis wordt in juni verwacht.

In het interview werd niet gesproken over een e-mail uit 2012, waarin Høiby besproken wordt. De prinses vraagt aan Epstein of het ongepast is als "een moeder twee naakte vrouwen met een surfplank voorstelt als telefoonbeginscherm van haar 15-jarige zoon". Die e-mail stuurde ze vanaf haar officiële mailaccount.

Onveilig gevoel

De prinses zegt in het interview wel dat ze in het huis van Epstein is geweest. Ze beweert dat zij zich daar onveilig voelde, hoewel ze zegt nooit iets meegemaakt te hebben wat wijst op het grootschalige misbruik van de veroordeelde zedendelinquent. "Iedereen die ik met Epstein heb gezien, was volwassen."

Wel heeft de prinses in het Amerikaanse Palm Beach met Epstein "iets meegemaakt", waardoor zich onveilig voelde. Daar wil ze niets over kwijt, maar ze zegt wel toen haar man kroonprins Haakon te hebben gebeld. Haakon zegt dat hij zich dat telefoontje herinnert, en dat hem toen duidelijk werd dat zijn vrouw daar niet meer wilde zijn.

Haar man wist van het contact en zegt Epstein zelf ook te hebben ontmoet tijdens een vakantie. Omdat het een privécontact was heeft Mette-Marit andere leden van het Noorse koningshuis en ministeries er niet over ingelicht.

'Slecht mens'

Mette-Marit verbrak het contact toen ze zich realiseerde dat Epstein een slecht mens was. Omdat hij haar "manipuleerde", heeft het lang geduurd voordat ze inzag dat er dingen gebeurden die niet in de haak waren, beweert ze. Volgens haar heeft ze langer dan nodig contact met hem onderhouden omdat ze een gemeenschappelijke vriend hadden.

Ze wist niet dat Epstein een "misbruiker" was, "maar ik had genoeg begrepen om te denken dat hij een slecht mens was met wie mensen geen contact moesten hebben", kijkt ze terug. "Dus ik heb er spijt van dat ik het niet aan meer mensen heb verteld. Dat had ik wel moeten doen."

Hoe het NRK-interview met Mette-Marit tot stand kwam

Toen begin februari duidelijk werd dat e-mails van prinses Mette-Marit voorkomen in de Epstein-documenten heeft de Noorse omroep NRK een interviewverzoek ingediend bij het Noorse koningshuis. Na aandringen van de omroep stemde Mette-Marit in met het interview, dat gisteren plaatsvond.

Omdat de prinses lijdt aan een longaandoening, kon het interview maximaal 20 minuten duren. De omroep heeft daarom vragen afgestemd op de duur van het gesprek.

De NRK benadrukt dat de omroep zelf heeft bepaald welke vragen werden gesteld. Ook is de uitwerking van het interview niet voor publicatie ingezien door het Noorse koningshuis of ministeries. De omroep heeft een transcriptie van het gesprek ook onder verschillende binnenlandse en Europese media verspreid.