Begin deze maand trok een groep zwaarbewapende mannen door het dorp ten zuiden van Nijmegen. Er werd geschoten bij het huis van Jan G., die wordt beschuldigd van drugshandel. Een 51-jarige beveiliger kwam daarbij om het leven.

In de zaak werden tientallen verdachten opgepakt, van wie er 33 in de afgelopen weken vastzaten. Veertien verdachten moesten gisteren verschijnen bij de raadkamer, die dus besloot om hen nog langer vast te houden. Vandaag en morgen verschijnen nog meer verdachten voor de raadkamer.

Crimineel verleden

De groep bestaat uit verdachten met verschillende nationaliteiten, waaronder de Franse, Belgische en Algerijnse. Zij worden als groep verdacht van moord of doodslag op de beveiliger. Ook worden ze verdacht van poging tot moord op twee politiemensen en de voorbereidingen voor moord, doodslag, gijzeling, vrijheidsberoving en het bezit van vuurwapens.

Een deel van hen kwam al eerder in aanraking met justitie, schreef het AD onlangs. Zo zou een aantal verdachten betrokken zijn bij ontvoeringen, vuurwapengeweld en oplichting.

Eerst het weer: vandaag wisselen zon, wolken en buien elkaar af. De temperatuur loopt op naar 17 tot 19 graden en er waait een stevige westenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

De familie van Ben Saunders heeft bevestigd dat de zanger is overleden. Bij een recreatieplas ten zuiden van Arnhem werd gisteren het lichaam van een man gevonden. Er waren al vermoedens dat het om Saunders ging. Hoe hij om het leven is gekomen, is niet bekendgemaakt. De politie liet eerder wel weten dat een misdrijf is uitgesloten. Saunders is 43 jaar geworden.

"Mijn lieve kleine broertje is overleden. Ik heb nog nooit zo'n pijn ervaren als ik nu voel", schrijft broer Dean Saunders op Instagram. "Wat een vreselijke dag voor ons allemaal. Wij moeten hiermee leren leven en ik hoop dat hier respectvol mee wordt omgegaan. Ben had een prachtig gezin en een familie die heel veel van hem houdt. Dat zal ik ook voor altijd blijven doen. Ben zit in mijn hart en daar blijft hij voor altijd."

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Op concerten staat de muziek soms erg hard. Dan knalt het wel lekker uit de speakers, maar dat kan op lange termijn tot gehoorschade leiden. Reden voor een bijzonder optreden in Amsterdam van de zanger Blaudzun: een zacht concert:

Fijne dag!

"Mijn lieve kleine broertje is overleden. Ik heb nog nooit zo'n pijn ervaren als ik nu voel", schrijft broer Dean Saunders op Instagram. "Wat een vreselijke dag voor ons allemaal. Wij moeten hiermee leren leven en ik hoop dat hier respectvol mee wordt omgegaan. Ben had een prachtig gezin en een familie die heel veel van hem houdt. Dat zal ik ook voor altijd blijven doen. Ben zit in mijn hart en daar blijft hij voor altijd."

Platencontract

De in Londen geboren Saunders brak in 2011 door bij het grote publiek in het allereerste seizoen van The Voice of Holland. Met zijn uitvoering van Use Somebody van Kings of Leon wist Saunders tijdens de eerste paar seconden van blind auditions direct drie coaches voor zich te winnen. Uiteindelijk won hij de talentenjacht, waarna hij een platencontract kreeg.

Voormalig The Voice-coach Marco Borsato reageert op Instagram op het overlijden van de zanger met een foto waarop zij samen op het podium staan. Ook deelde hij een fragment waarin Saunders zijn nummer Dochters zingt. "Lieve, bijzondere man. Mijn hart huilt! Ik kan geen woorden vinden voor de leegte die je achterlaat."

Saunders grootste hit was het nummer Kill For A Broken Heart. Hij nam twee albums op, You Thought You Knew Me by Now (2011) en Heart & Soul (2012).

Terwijl het muzikale succes van Saunders na 2013 wegebde, kwam hij meerdere keren in contact met justitie. In 2015 werd Ben Saunders opgepakt voor het mishandelen van een verkeersregelaar in Hoorn. Hij kreeg 180 uur taakstraf en moest een schadevergoeding betalen.

Nog geen week later kreeg hij van de rechter te horen dat hij de schade moest vergoeden van een vernieling bij een café in Landsmeer. Saunders bleef ook lid van de verboden motorclub Satudarah.

Ook zijn broer Dean Saunders werd eerder veroordeeld tot acht maanden gevangenisstraf wegens brandstichting, mishandeling en wapenbezit. Dean werd bekend als winnaar van muziekprogramma Popstars in 2011, een dag nadat zijn broer Ben The Voice had gewonnen.

Tattooshop

In 2023 deed Ben Saunders nog mee met het SBS-talentenjacht Avastars, dat na een seizoen stopte na lage kijkcijfers. Onlangs verhuisde hij naar een woonwagenkamp in Arnhem. In die stad opende hij eerder een tattooshop.

"De rust en de liefde hebben mij naar Arnhem gebracht", zei Saunders volgens Omroep Gelderland. "Ze hebben mij ook echt geadopteerd hier, zo voelt het echt. De mensen zijn heel relaxed, heel gemoedelijk."

Beelden van de auditie van Ben Saunders voor The Voice of Holland:

Van Velthuizen geeft aan dat nog altijd niet bekend is wie de daders zijn, ondanks aanwijzingen dat boerenactivisten verantwoordelijk zijn. Ook betwijfelt ze of de daders op de camerabeelden te zien zijn. "We hebben met name camera's op overwegen om suïcide te beperken en om de verkeersveiligheid te regelen. En juist op de plekken van de sabotage staan niet zoveel camera's."

Meer geld nodig

"Blijkbaar gebeurt dit en we zullen ons hiertegen moeten wapenen." Eind vorig jaar kwam al een rapport uit waarin werd geconcludeerd dat minstens 600 miljoen euro nodig is om het spoor beter bestand te maken tegen onder meer sabotage. Van Velthuizen doet dan ook een oproep aan het kabinet om dat geld beschikbaar te stellen.

Volgens de ProRail-baas functioneerde de treinbeveiliging dinsdag wel naar behoren. "We hebben een heel goed treinbeveiligingssysteem. Als er iets op het spoor ligt, dan gaat dat signaal naar onze verkeersleidingsposten."

Op bijna 35 plekken sprongen seinen op rood, omdat het systeem de verstoring detecteerde. "Maar als er wel iets op dat spoor ligt en het verstoort niet, omdat het wel neergelegd is maar niet aangesloten, dan werkt ook die treinbeveiliging niet." Dat ging mis in Steenwijk.

Van Velthuizen houdt daarom een dubbel gevoel over aan de dag. "Ik denk dat de mensen van ProRail ontzettend professioneel hebben gewerkt. Dus ik was echt onder de indruk. Maar er is, denk ik ook wel frustratie dat mensen aan 'ons spoor' komen. Voor een machinist is dat heel spannend als er iets op het spoor ligt. Want die ziet dat aankomen en die wil natuurlijk ook niks liever dan zijn hele trein veilig naar de overkant brengen."

05.30 uur

Vanochtend vroeg ontdekt spoorbeheerder ProRail meerdere storingen in Midden- en Oost-Nederland. Er blijken buizen en kabels op het spoor te zijn neergelegd.

10.00 uur

Op zeker 35 plekken veroorzaken de voorwerpen storingen en op veel plekken raakt het treinverkeer ontregeld. Bij Steenwijk rijdt een trein op het sabotagemateriaal in. Dat heeft geen gevolgen omdat de trein al was gewaarschuwd, en dus niet op volle snelheid reed.

Halverwege de ochtend heeft ProRail het spoor op verschillende locaties gecontroleerd en op zeker 27 plaatsen materiaal verwijderd.

12.00 uur

Rond het middaguur steken boerenactivisten op verschillende plekken in het land voorwerpen in brand, onder meer trekkerbanden, hooibalen en pallets.

Er ontstaan brandjes bij onder andere de A2 bij Breukelen, de A28 bij Putten en Dwingeloo en de A7 bij Scheemda.

De activistische boerenorganisatie Farmers Defence Force had eerder al aangekondigd dat rond 12.00 uur acties zouden plaatsvinden om te protesteren tegen het stikstofbeleid van het kabinet.

Later wordt bevestigd dat boerenactivisten achter de branden zitten.

16.30 uur

Aan het einde van de middag spreekt premier Jetten zich uit tegen de sabotageacties op het spoor en de branden langs de snelweg. Volgens hem gingen die alle perken te buiten en leverden ze gevaarlijke situaties op.

De politie arresteert zeven mensen vanwege brandstichting bij de A2 bij Breukelen. De hooibalen die waren aangestoken veroorzaakten veel rook. Daardoor kwam de verkeersveiligheid in gevaar, aldus een politiewoordvoerder.

De personen zijn tussen de 25 en 70 jaar oud en komen uit de gemeente Stichtse Vecht, waar Breukelen onderdeel van is.

18.00 uur

Er zijn aanwijzingen dat boerenactivisten achter de sabotage op het spoor zitten, blijkt uit gesprekken die de NOS voerde met boeren en boerenorganisaties in het land.

Bronnen in agrarische kringen bevestigen dat de afgelopen dagen in online groepen is gesproken over vergaande acties op Prinsjesdag.

Als dat zo is, hebben ze met deze actie hun eigen glazen ingegooid, zegt hoogleraar terrorisme en politiek geweld Bart Schuurman. Hij verwacht dat het Openbaar Ministerie hoge straffen zal eisen tegen de daders.

Boerenprotestgroep Agractie zegt niets van de sabotageactie te weten. Ook actiegroep Farmers Defence Force zegt niet betrokken te zijn.

Aan het begin van de avond wordt opnieuw een metalen staaf op het spoor aangetroffen tussen Holten en Rijssen in Overijssel. De staaf wordt verwijderd en overhandigd aan de politie.

Een woordvoerder van de NS laat weten dat het treinverkeer hier rond 19.00 uur weer is opgestart.

19.00 uur

Later op de avond verzamelen demonstranten zich met trekkers bij het arrestantencomplex in Houten. Volgens de aanwezige persfotograaf vroegen ze om de vrijlating van de personen die zijn gearresteerd bij de A2.

Op beelden is te zien dat de demonstranten met de politie in gesprek zijn. Farmers Defence Force riep eerder op om ook in de avond te blijven protesteren.

22.00 uur

Er wordt opnieuw een staaf gevonden op het spoor bij Teuge, tussen Apeldoorn en Deventer. De spoorbeheerder gaat uit van een nieuwe sabotageactie. Het treinverkeer tussen Deventer en Apeldoorn lag tijdelijk stil.

Aankomende nacht en morgenochtend is ProRail extra alert met cameratoezicht en surveillance, laat een woordvoerder weten aan de NOS.

De acties van vannacht gaan een aanklacht voor vandalisme ver voorbij, verwacht de hoogleraar aan de Universiteit Leiden. "Ik verwacht dat het Openbaar Ministerie (OM) hoog zal inzetten. De daders hebben het risico genomen dat er doden of gewonden konden vallen, al was dat misschien niet hun bedoeling."

Als er volgens het OM sprake is van overtreding van artikel 164, 'opzettelijke gevaarzetting trein- en luchtverkeer', staan daar forse straffen op, tot maximaal 15 jaar cel. Als de rechter oordeelt dat er sprake is van een terroristisch oogmerk, kan die strafmaat nog verder oplopen.

Grens overschreden

Zeker is dat deze manier van actievoeren niet veel meer met het demonstratierecht te maken heeft, zegt Ira Helsloot, emeritus hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

"Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heel duidelijk afgebakend. Als je ernstige hinder veroorzaakt, weegt dat zwaarder dan het recht op demonstreren. Massaal op straat lopen mag, de snelweg blokkeren, zoals Extinction Rebellion deed, of met tractoren langzaam rijden op de snelweg, mag niet."

Gewelddadig actievoeren komt in Nederland de laatste jaren niet heel vaak voor. In de jaren 80 was dat anders. Toen was er bijvoorbeeld terreurorganisatie RaRa, die veel materiële schade veroorzaakte.

De laatste tijd waren er in Duitsland aanvallen op energievoorzieningen, mogelijk door vanuit Rusland aangestuurde daders, maar ook door klimaatactivist Daniel V., die vorige week na een klopjacht werd opgepakt bij de Nederlandse grens.

Maar buizen op het spoor bevestigen waar treinen op botsen en seinen door op rood gaan, gaat een stap verder, zegt Schuurman.

"Zelfs al waren ze niet bewust uit op doden of gewonden, dan namen ze wel het risico dat er treinen zouden ontsporen of op elkaar zouden botsen, of dat er iets anders zou gebeuren wat ze niet hadden voorzien. Mogelijk is er gedacht na de acties op de snelwegen dat ze alles konden doen, dat er toch niet wordt opgetreden."

Torenhoge claim

Als de daders echt slachtoffers wilden vermijden, hadden ze vooraf moeten waarschuwen. "Nu hebben ze midden in de nacht buizen op het spoor bevestigd en het risico voor lief genomen."

Schuurman acht de kans groot dat politie en justitie er met camerabeelden en getuigen in zullen slagen verdachten op te sporen. "En dan verwacht ik dat hen stevige aanklachten staan te wachten."

Zelfs al draait het niet op jarenlange celstraffen uit, een torenhoge claim kunnen eventuele veroordeelde spoorsaboteurs sowieso verwachten. "De schade is enorm", weet Helsloot. "Dit is een paar miljoen aan kostenderving voor de spoorwegen. Die kan de NS verhalen op de daders."

Daarnaast zullen ze met dit soort acties hun doel niet bereiken, stelt Schuurman. "Ze hebben hun eigen glazen ingegooid. Wie denkt nog dat dit een goed idee is? Wie heeft hier nog sympathie voor? Dit is een actie waar ze heel veel spijt van gaan krijgen."

Een van deze bronnen zegt dat in een lokale 'trekkergroep' ook de sabotage van het spoor is besproken. Het ging onder meer over hoe buizen aan het spoor vastgemaakt moesten worden. In deze groep zouden radicale boeren zitten en sympathisanten met een afkeer van het beleid van de overheid.

In andere online groepen met veel boeren ging vandaag een foto rond van metalen buizen die op het spoor zijn aangebracht. Door wie precies en waar de foto is gemaakt, blijft vooralsnog onduidelijk. Volgens ProRail zijn er vandaag 35 storingen geweest doordat voorwerpen op de rails zijn gelegd. De actie is niet opgeëist.

Verschillende acties

Boerenprotestgroep Agractie zegt niets van de sabotageactie te weten. Ook actiegroep Farmers Defence Force zegt niet betrokken te zijn, al sluit voorman Mark van den Oever niet uit dat individuele boeren verantwoordelijk zijn. Volgens hem waren er vandaag "wilde acties" te verwachten.

Vanmiddag werden langs snelwegen en provinciale wegen ook onder meer hooibalen in brand gestoken. De oproep daartoe kwam wel van actievoerende boeren.

Door boeren en boerenorganisaties wordt over het algemeen afkeurend gereageerd op het plaatsen van buizen op het spoor en het veroorzaken van storingen bij spoorwegovergangen. Zij vinden sabotage te ver gaan als actiemiddel. Al durft niet iedereen vrijuit te spreken, uit angst voor reacties van anderen uit de sector.

Land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland laat weten dat vandaag grenzen zijn overschreden. "Sabotage heeft niets te maken met het demonstratierecht", zegt een woordvoerder. "Wie hierachter zit, moet zich ernstig afvragen welk belang hiermee gediend is."

'Levensgevaarlijk'

De politie wil niet ingaan op de vraag wie er verantwoordelijk lijkt voor de sabotage op het spoor. Bronnen melden aan de NOS dat betrokkenheid van boeren of hun sympathisanten zeker een scenario is dat wordt onderzocht.

ProRail zegt niet te weten wat het doel is van de "gecoördineerde actie" op het spoor. "Maar dat het levensgevaarlijk is, is zeker", zegt een woordvoerder. "Gelukkig hebben onze systemen goed gewerkt waardoor geen sprake is geweest van ongelukken."

Wel reed bij Steenwijk een trein tegen een voorwerp op de rails. De trein was al gewaarschuwd en reed niet op volle snelheid.

ProRail zegt vannacht en morgenochtend extra alert te zijn met cameratoezicht en surveillances.

De man is als fitness-influencer actief op TikTok. De steekpartij vond eind augustus plaats tijdens een van zijn livestreams. Hij stond toen te filmen op de De Ruijterkade, aan de IJ-zijde van station Amsterdam Centraal.

Mes

Op de beelden was te zien dat de man een aantal keer "niet aanraken" zegt. "Ik ben niet bang voor zes, zeven mannen", zegt hij vervolgens. En dan: "ze gaan allemaal vallen". Het lijkt erop dat de tiktokker op een gegeven moment een mes in zijn hand heeft.

Vier mannen raakten bij het incident gewond. Drie van hen, onder wie de tiktokker, werden naar het ziekenhuis gebracht. Zij konden diezelfde of de volgende dag weer naar huis.

Het onderzoek naar de steekpartij gaat door, benadrukt het Openbaar Ministerie.

Volgens de politie gaat het om een groep die vuurwerk vanuit Duitsland naar Nederland heeft geïmporteerd. In samenwerking met de Duitse politie kreeg ze de transporten in beeld.

Eind augustus kon bij het Brabantse Schaijk een lading van 1200 kilo vuurwerk worden onderschept. Een 22-jarige verdachte uit Oss werd daarbij aangehouden.

Meer vuurwerk onderschept

Zaterdag wist de politie ook bij Arnhem, Heijen en Ulft vuurwerktransporten te onderscheppen. Daarbij zijn in totaal 2600 kilo vuurwerk, 30.000 euro aan contant geld en verschillende gegevensdragers in beslag genomen.

Zeven verdachten van 31 tot 60 jaar zijn opgepakt. Ze komen uit Oss, Raalte, Olst, Wesepe, Silvolde en Ruurlo. Eén heeft geen vaste woon- of verblijfplaats. Drie van hen zitten nog vast.

De politie meldt dat de mannen vooral handelden in zogenoemd F4-vuurwerk, de zwaarste categorie. Het was voor consumenten al niet toegestaan om deze explosieven in bezit te hebben, ook vóór het vuurwerkverbod.

Op veel plekken in het midden, oosten en noorden van Nederland rijden nog minder treinen. De oorzaak zijn sabotageacties, wie erachter zit, is nog onduidelijk. Op zeker dertig plekken zijn spullen op de rails gevonden. Er zijn nu ook acties gaande langs de wegen, daar staan hooibalen in brand. Het is niet duidelijk of de sabotage van het spoor iets te maken heeft met de boerenacties. Prorail-CEO Mirjam van Velthuizen schuift aan in de studio.

Prinsjesdag met Klaver en Stoffer in de studio

We blikken terug op Prinsjesdag. Een unieke editie, omdat de koning voor het eerst een troonrede las met kabinetsplannen waar nog geen politieke steun voor is in de Tweede Kamer. Oppositieleiders Jesse Klaver (PRO) en Chris Stoffer (SGP) schuiven aan in de studio. We bespreken de plannen van het kabinet met econoom Mathijs Bouman en we schakelen met politiek duider Arjan Noorlander in Den Haag.

De winnaar van het eerste seizoen van tv-talentenjacht The Voice of Holland is sinds vanochtend vermist. Later verspreidde de politie een Burgernetbericht met een signalement dat overeenkomt met Saunders: 'een 43-jarige man met baard en diverse tatoeages'.

Misdrijf uitgesloten

Er is een zoektocht begonnen waarbij onder meer honden, duikers en een politiehelikopter zijn ingezet. Rond 13.20 uur is een lichaam gevonden. Het is nog niet officieel bevestigd dat het om de zanger gaat. De politie meldt dat uit onderzoek blijkt dat een misdrijf is uitgesloten.

Bij het recreatiegebied de Rijkerswoerdse Plassen zijn vrienden en familie van de zanger samengekomen, meldt een videocorrespondent ter plaatse.

Ben Saunders groeide op in Hoorn, als zoon van Engelse ouders. Hij brak in 2011 door, toen hij het eerste seizoen van de talentenjacht The Voice of Holland won. Een dag later won zijn broer Dean ook een talentenshow op de Nederlandse televisie, het derde seizoen van Popstars.

Terwijl het muzikale succes wegebde, kwam Saunders meerdere malen in aanraking met justitie. In 2015 werd hij opgepakt voor het mishandelen van een verkeersregelaar in Hoorn. Hij kreeg 180 uur taakstraf en moest een schadevergoeding betalen.

Nog geen week later kreeg hij van de rechter te horen dat hij de schade moest vergoeden van een vernieling bij een café in Landsmeer in 2014. Saunders bleef ook lid van de verboden motorclub Satudarah.

Onlangs verhuisde hij naar een woonwagenkamp in Arnhem. In die stad opende hij eerder een tattooshop.

Beelden van de auditie van Ben Saunders voor The Voice of Holland:

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Leo Stevens is emeritus hoogleraar belastingrecht, voormalig kroonlid van de SER én de bedenker van Box 3. Hij blikt in de podcast terug hoe hij op het toen baanbrekende idee kwam en waarom deze constructie destijds nodig was. Wel waarschuwde hij direct al dat het een tijdelijke oplossing was. "Ik heb meermaals gewaarschuwd: dit loopt fout."

Hoe kan het dat zijn toen revolutionaire idee is uitgemond in een peperdure en politieke impasse? En heeft hij misschien een oplossing? "Ik heb inderdaad een alternatief bedacht, een compromis tussen enerzijds de vermogensaanwasbelasting en anderzijds de vermogenswinstbelasting."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie en audioresearch: IJsbrand Terpstra en Olaf Hartjens

Eindredactie: Rosanne Sies

Op beelden van Rijkswaterstaat is te zien dat het verkeer bij Breukelen door de rook wordt gehinderd. "Waar nodig zullen we rijstroken of complete rijbanen afsluiten", zegt Rijkswaterstaat.

De brandweer moest op meerdere plaatsen brandjes blussen:

Het gaat om acties van boerenactivisten. Die hebben in hun strijd tegen het stikstofbeleid van het kabinet vaker voor deze vorm van protest gekozen. Voor vandaag hebben radicale boerenleiders hun achterban opgeroepen opnieuw in actie te komen.

Oproepen tot boerenprotest

"Laat zien dat we het er niet mee eens zijn", zei een woordvoerder van de actiegroep Farmers Defence Force (FDF) gisteren op X. "Ga je lokaal verzamelen, ga morgen in actie. Want als we dit stilletjes over ons heen laten komen, is het gebeurd met de sector."

FDF-leider Mark van den Oever richtte zich gisteravond laat tot burgers. "Wij roepen jullie op om 's avonds, als jullie terugkomen van jullie werk, ook te gaan protesteren bij de gemeentehuizen in jullie eigen woonplaats. Wij beginnen 's middags, jullie nemen het 's avonds over."

Het liveblog over de sabotages van vandaag

Volg in ons liveblog de laatste ontwikkelingen over de sabotages op het spoor en de boerenacties.

De Universiteit Utrecht maakt de vondst nu pas bekend. Volgens de universiteit sluit het aan bij de hernieuwde belangstelling voor de Odyssee dankzij de succesvolle verfilming van regisseur Christopher Nolan.

Het fragment bevat enkele regels uit boek 12 van het beroemde Griekse epos van Homerus. Volgens De Kreij is het bijzonder dat het al die tijd onopgemerkt is gebleven. "Het lag gewoon ergens in Utrecht, maar niemand wist het", zegt hij tegen RTV Utrecht.

De Kreij stuitte op het fragment toen hij een verzameling oude manuscripten onderzocht. Het gaat om een beschadigd stukje perkament van nog geen 8 centimeter. Wereldwijd zijn slechts enkele tientallen vergelijkbare fragmenten uit deze periode bekend. Ook behoort het tot de oudste teksten in de Utrechtse collectie.

Verstopt in een oude collectie

De Universiteit Utrecht kocht de collectie zo'n zeventig jaar geleden van de erfgenamen van de Duitse wetenschapper Carl Schmidt. De meeste manuscripten werden in het verleden al onderzocht, maar een klein deel ervan bleef grotendeels onaangeroerd.

De Kreij, universitair docent Oudgrieks, herkende tijdens zijn onderzoek woorden die hem deden denken aan Homerus. Dat bleek te kloppen: de tekst komt uit de derde of vierde eeuw na Christus en bevat verzen uit de Odyssee.

De regels beschrijven een belangrijk moment in het verhaal. De mannen van Odysseus eten, tegen zijn waarschuwingen in, het heilige vee van de zonnegod Helios. Die vraagt oppergod Zeus om straf, waarna een storm het schip van Odysseus vernietigt en zijn bemanning omkomt.

Schatzoeker

Voor de onderzoeker is het niet de oudste tekst die hij ooit heeft bestudeerd. Toch noemt hij de vondst bijzonder. "Ik heb het leukste vak van de wereld", zegt De Kreij. "Ik ben eigenlijk een schatzoeker. Elke dag kun je iets tegenkomen wat nog niemand eerder heeft gezien."

De Odyssee vertelt het verhaal van Odysseus, de koning van het Griekse eiland Ithaka, die na de Trojaanse Oorlog een lange en gevaarlijke reis naar huis maakt. Het epos werd rond de achtste eeuw voor Christus opgeschreven en geldt als een van de invloedrijkste werken uit de westerse literatuur. De Trojaanse Oorlog zou volgens de overlevering enkele eeuwen eerder hebben plaatsgevonden.

Op sommige plaatsen werden ook startkabels aangetroffen. Die waren bedoeld om kortsluiting te veroorzaken op het tracé.

Liveblog over de spoorsabotage:

Volg in ons liveblog de laatste ontwikkelingen.

Halverwege de ochtend had ProRail het spoor op verschillende tracés gecontroleerd en op zeker 27 plaatsen materiaal verwijderd. Op de sporen die werden vrijgegeven, kon de NS weer treinen laten rijden.

Alleen tussen Apeldoorn en Amersfoort rijden momenteel nog geen treinen, overal elders wel.

Wel duurt het nog even voordat er weer volledig volgens het spoorboekje gereden kan worden. Het advies aan reizigers blijft dan ook om de reisplanner te raadplegen. De NS gaat ervan uit dat de verstoringen nog de hele middag zullen aanhouden.

ProRail meldt daarnaast dat er op sommige plekken weer materiaal werd teruggelegd, nadat het was verwijderd. "Dat zijn uiteraard plekken waar we nu meer surveilleren." Volgens een NS-woordvoerder heeft dat geen gevolgen voor de hervatting van de dienstregeling.

Het is nog onbekend wie er achter de actie zit en of die verband houdt met Prinsjesdag vandaag in Den Haag. De verantwoordelijkheid voor de actie is tot nu toe niet opgeëist.

Verschillende actiegroepen die in het verleden op grote schaal overlast voor forenzen veroorzaakten, ontkennen iets met de zaak te maken te hebben. Zo zegt Extinction Rebellion, bekend van de snelwegblokkades, er niet achter te zitten. "Wij nemen altijd de verantwoordelijkheid voor onze acties."

Ook een woordvoerder van boerenprotestgroep Agractie zegt niets van de actie te weten. Farmers Defence Force zegt ook er zelf niet achter te zitten, maar sluit niet uit dat boerenactivisten verantwoordelijk zijn voor de verstoringen op het spoor.

Boeren willen "losgaan"

FDF-voorman Mark van den Oever voegt daaraan toe dat boeren hebben aangekondigd om rond de troonrede, later vandaag, "los te gaan". Hij spreekt van "wilde acties". Volgens hem was dat te verwachten: "We demonstreren, maar niemand luistert ernaar".

Zo werden er aan het begin van de middag op verschillende plekken naast de snelweg hooibalen in brand gestoken. Dat hinderde het verkeer onder meer bij Breukelen, Putten en op verschillende plekken langs de A28 in Drenthe.

Rijkswaterstaat laat weten zo nodig rijstroken of hele rijbanen te zullen afsluiten. Weggebruikers wordt daarom geadviseerd om de verkeersinformatie in de gaten te houden.

Daarmee komt er na 44 jaar een einde aan de zaak. In maart 1982 werden Koos Koster, Jan Kuiper, Joop Willemsen en Hans ter Laag in El Salvador in een hinderlaag gelokt.

De vier journalisten van de toenmalige omroep IKON waren in het land om verslag te doen van de bloedige burgeroorlog die er sinds 1979 aan de gang was. Die zou tot 1992 duren. Toen ze probeerden om guerrillagebied in te komen, werden ze opgewacht door militairen van het regeringsleger en doodgeschoten.

Definitief afsluiten

De nabestaanden probeerden tientallen jaren om de daders voor de rechter te krijgen. Het proces tegen de verantwoordelijken begon uiteindelijk pas vorig jaar.

Het gaat om de Salvadoraanse oud-minister van Defensie Guillermo Garcia (93), oud-directeur Francisco Antonio Morán (94) van een speciale politiedienst en ex-kolonel Mario Reyes Mena (88), die wordt gezien als de opdrachtgever voor de moorden. Zij werden veroordeeld tot dertig jaar cel, maar vochten hun straf aan. Het hof van cassatie heeft dat beroep nu dus verworpen.

Nabestaande Sonja ter Laag laat aan het ANP weten dat ze "ontzettend opgelucht" is. "We kunnen het nu eindelijk definitief afsluiten."

Volgens de woordvoerder gebeurde dat bij Steenwijk. "Het heeft niet tot een ongeluk geleid", zegt ze. Er zijn ook geen mensen gewond geraakt.

Liveblog

Volg in ons liveblog de laatste ontwikkelingen.

Op meer trajecten in het land werd materiaal aangetroffen. Volgens de woordvoerder ging het om buizen die aan het spoor waren vastgemaakt. Hierdoor kon het spoorbeveiligingssysteem niet herkennen of een spoor wel of niet door een trein werd gebruikt en gingen alle seinen op rood.

Onduidelijk is op hoeveel plekken het misging. ProRail sprak vanochtend vroeg over zeker twintig locaties, maar was toen nog bezig met een inventarisatie. Inmiddels gaat het om zeker acht plekken in midden en oosten van het land.

Bekijk hieronder op welke plekken de treinenloop in ieder geval verstoord was:

Het leidde tot veel vertragingen door het hele land. Met name de tracés tussen Utrecht en het noorden en oosten van het land werden getroffen, maar die hinder werkte door in de landelijke dienstregeling.

Bewijsmateriaal veiliggesteld

ProRail is momenteel bezig om alle trajecten waar een storing wordt gemeld na te gaan. Prioriteit is daarbij het opstarten van het treinverkeer, maar ook zal bewijsmateriaal moeten worden veiliggesteld voor de politie.

Reizigers wordt aangeraden de online reisplanner te raadplegen. Volgens de NS is het ondanks de overlast relatief rustig op de perrons. Het lijkt erop dat veel veel mensen een alternatief hebben gezocht voor hun treinreis.

Als het spoor ergens is vrijgemaakt, zal de dienstregeling daar weer geleidelijk worden herstart. Hoelang dat gaat duren, kan de woordvoerder niet zeggen.

Het is niet duidelijk wie er achter de sabotageactie zit en of die iets te maken heeft met Prinsjesdag, vandaag in Den Haag. De verantwoordelijkheid voor de sabotage is nog niet opgeëist.

De vertraging was rond 07.30 uur meer dan 1,5 uur. Bij het ongeluk waren meerdere voertuigen betrokken. Het verkeer liep vast, omdat omleiden volgens Rijkswaterstaat niet mogelijk was.

A50

Ook een ongeval op de A50 bij Ravenstein richting Arnhem leidde tot flinke vertraging. De linkerrijstrook was enige tijd dicht. Bij dat ongeval waren drie voertuigen betrokken, schrijft Omroep Brabant.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) krijgt meldingen dat jongeren moeten werken zonder betaling, niet naar school gaan en worden opgesloten. De inspectie is bezorgd over de buitenlandplaatsingen, maar ziet voor zichzelf geen rol om in te grijpen.

Al in 2009 signalen

Gemeenten en jeugdbeschermingsorganisaties sturen jongeren met gedragsproblemen soms naar het buitenland wanneer er in Nederland geen passende plek is. Het idee is dat ze tijdelijk uit de eigen omgeving worden gehaald, maar soms verblijven ze tot wel drie jaar in een gezinshuis of gastgezin. Om hoeveel jongeren het gaat, is niet bekend. In 2007, het laatste jaar dat de inspectie dat bijhoudt, zijn het er 330.

De inspectie signaleert in 2009 in een intern rapport al risico's van deze buitenlandplaatsingen. In 2019 stuurt de inspectie een brief naar alle gemeenten, die verantwoordelijk zijn voor de jeugdzorg. Daarin wordt gewaarschuwd voor "de risico's die de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd ziet bij het verlenen van jeugdhulp in het buitenland". De Tweede Kamer wordt hierover niet geïnformeerd.

Straffen en zwaar werk

De situatie is sindsdien niet veranderd, erkent de inspectie in antwoord op vragen van Nieuwsuur. De inspectie zegt dat "groepsdruk wordt gebruikt om jongeren in het gareel te houden". "Er worden verouderde en niet-effectieve hulpverleningsmethoden toegepast, gericht op straffen."

Ook ziet de inspectie dat vrijheidsbeperkende maatregelen worden ingezet, "zoals het fixeren van jongeren". Ook mogen jongeren het terrein niet af. Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn niet toegestaan in dit soort vormen van jeugdhulp.

Onder het mom van 'dagbesteding' worden jongeren soms ook uitgebuit. "Uit meldingen maakt de inspectie op dat er jongeren zijn die niet naar school gaan en lange dagen werken, zwaar werk moeten verrichten en niets betaald krijgen."

Toezicht is er nauwelijks. Jeugdbeschermers en gemeenteambtenaren reizen zelden af naar jeugdzorglocaties in het buitenland. Dat erkent Arno Lelieveld van Jeugdzorg Nederland. "Je kan je voorstellen dat het voor jeugdbescherming makkelijker is om van Arnhem naar Ede te rijden dan van Arnhem naar Zuid-Frankrijk of Spanje."

De meeste 'controle' vanuit Nederland gebeurt via beeldbellen. Hoogleraar Jeugdrecht Mariëlle Bruning noemt het toezicht op afstand "feitelijk een lege huls". "Hoe kan jij echt spreken met degene die daar geplaatst wordt, zonder dat daar andere mensen omheen zijn die misschien wel iets influisteren?"

Waarschuwing

De IGJ kan in het buitenland geen onderzoek doen. Wel kunnen ze bij zorgen of signalen collega-inspecties in het desbetreffende land waarschuwen. Maar dat deed de inspectie niet toen er meldingen kwamen over misstanden in een Spaans tehuis.

Ook plaatsingen in Marokko

Mede vanwege het ontbreken van toezicht hebben zorginstanties afgesproken alleen bij hoge uitzondering jongeren in andere Europese landen te plaatsen. Maar verschillende organisaties plaatsen kinderen zelfs buiten de EU, bij een locatie van Multi Plus Zorg in Marokko.

Deze tieners hebben geen Marokkaanse achtergrond. Juist het ontbreken van een band met het land ziet de organisatie als meerwaarde. "Doordat de jongeren de taal van Marokko niet spreken en het land niet kennen, zijn ze meer aangewezen op de begeleiding in hun dagelijks functioneren. Zo kunnen ze zich volledig focussen op hun eigen ontwikkeltraject", zegt directeur Aggie Jorna.

Iedere drie maanden gaan ze enkele dagen terug naar Nederland. Met deze constructie hebben ze geen visum nodig. "Ik schrik er echt van dat jongeren zelfs buiten Europa worden geplaatst", zegt Bruning. "Ik vind dit ruiken naar misstanden."

Volgens Jeugdzorg Nederland heeft buitenlandplaatsing nooit de voorkeur, maar is het soms het beste van het slechtste wanneer passende opvang in Nederland niet beschikbaar is. "Niets doen is ook een optie, maar dan weten we zeker dat we kinderrechten overtreden", zegt Lelieveld.

In een reactie zegt zorgminister Mirjam Sterk dat ze herkent dat "hulp op een plek ver van huis niet altijd passend is, er niet altijd goed zicht is op een jongere en er niet altijd aan verplichte kwaliteitseisen wordt voldaan. Dat vind ik zorgelijk."

De Tweede Kamer nam eerder dit jaar een motie aan om buitenlandplaatsingen zoveel mogelijk te beperken.

Tips?

Nieuwsuur onderzoekt (Nederlandse) jeugdzorgtrajecten over de grens. Heb jij ervaringen hiermee? Mail naar yoeri.vugts@nieuwsuur.nl

Eerst het weer: Lokaal wat nevel of mist. Vanochtend eerst wat wolkenvelden. In de middag op veel plaatsen zon, bij 22 tot 28 graden. 's Avonds wordt het overal bewolkt met kans op buien.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

De 51-jarige Alfredo Goeloe, die zaterdagavond in Rotterdam overleed kort nadat hij door de politie was aangehouden, reed niet op een gestolen fiets rond. Dat bevestigt een woordvoerder van de politie aan NRC.

Een woordvoerder van het OM zegt tegen de krant dat Goeloe staande werd gehouden en geen identiteitsbewijs kon laten zien. "Vervolgens wilde een van de agenten een identiteitsfouillering doen en toen ging hij ervandoor. Daarna is hij aangehouden, waarbij de man zich heeft verzet. Vervolgens is hij onwel geworden en dus gereanimeerd."

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Schaatsster Jutta Leerdam heeft besloten om komend seizoen niet in actie te komen. De 27-jarige Zuid-Hollandse liet gisteren weten tijdelijk afstand van de sport te nemen, maar benadrukte dat het geen definitief afscheid is.

Onlangs toonde schaatster Femke Kok tijdens een trainingskamp al veel begrip voor de twijfels bij haar grote sprintrivale over diens schaatsloopbaan.

"Ik snap haar helemaal, want zij heeft bereikt wat ze ooit wilde bereiken", zei Kok in gesprek met de NOS. "Ik kan heel goed begrijpen dat ze nu denkt: het is goed zo. Ze heeft daar (in de Verenigde Staten, red.) ook een goed leven."

Fijne dag!