Hoe eensgezind is Europa over de Iran-kwestie? Het Nederlandse kabinet toonde eerder "begrip" voor de Amerikaans-Israëlische aanval, maar bijvoorbeeld Spanje is een stuk kritischer. Premier Sanchez spreekt van een "ongerechtvaardigde en gevaarlijke militaire interventie die niet volgens het internationaal recht is".

We vragen Buitenlandse Zaken-minister Tom Berendsen hoe belangrijk het is dat ons continent een gezamenlijk standpunt inneemt.

Gasputten Groningen toch open houden?

Onze gasvoorraad is op een historisch dieptepunt en de oorlog in het Midden-Oosten maakt dat de gasprijs erg sterk stijgt. Voorlopig zit Nederland nog niet met een acuut tekort, maar dat zou kunnen veranderen.

JA21 pleit er al langer voor om de gasvoorraad in Groningen niet te dichten, maar als "strategische reserve" achter de hand te houden. Nu lijkt ook de PVV zich achter de plan te scharen. Groningers zijn er erg boos over, zij vinden dat er nooit meer geboord mag worden.

De mensen achter FvD

Met nog een kleine twee weken voor de gemeenteraadsverkiezingen kijken we naar Forum voor Democratie, een partij die goed gaat in de peilingen maar tegelijkertijd ook onder vuur ligt. Sommige lokale kandidaten zouden namelijk actief zijn geweest bij extreemrechtse organisaties.

Wat is daarvan waar? We brachten een bezoek aan enkele lokale aspirant-FvD-politici en vroegen wat hen drijft om op gemeentelijk niveau het Forum-geluid te laten horen.

De zaak draaide om twee afzonderlijke uitspraken van Van Meijeren. In beide gevallen zette hij volgens het OM boze boeren aan tot geweld.

In 2022 zei het Forum-Kamerlid in een speech tijdens een boerenprotest "dat het niet altijd gezond is als er een taboe rust op het gebruik van geweld". Hij zei daarna ook dat de staat "fors" geweld gebruikt. "Als u onteigend dreigt te worden en u weigert, reken er maar op dat er busjes aankomen met mannen met knuppels en helmen, en ze slaan u wel van het terrein af."

In hetzelfde jaar zei Van Meijeren in een interview op Youtube "te hopen op een revolutionaire beweging die zich heel duidelijk onderscheidt van een protestbeweging en die bij wijze van spreken zou optrekken naar het parlement".

De uitspraak werd scherp veroordeeld door collega-Tweede Kamerleden en het kabinet. Premier Rutte noemde de speculaties van Van Meijeren destijds "verwerpelijk".

Hoger beroep

In juni 2024 kwam de rechtbank tot de conclusie dat het FVD-lid zijn positie als volksvertegenwoordiger had misbruikt om aan te zetten tot geweld. Van Meijeren ging vervolgens in hoger beroep.

Daarin komt het gerechtshof nu tot een andere conclusie. Van Meijeren heeft volgens het gerechtshof met zijn uitspraken "strafrechtelijk de grens opgezocht, maar niet overschreden".

Het gerechtshof zegt daarbij dat de uitspraken gezien moeten worden in de context van de hele toespraak, waarin Van Meijeren meerdere malen zegt dat verzet altijd zonder geweld moet zijn. "De opmerkingen over vreedzaam, geweldloos verzet ziet het hof, anders dan de advocaat-generaal en de rechtbank, niet louter als mitigerende opmerkingen maar als een relevant onderdeel in de toespraak van de verdachte."

Bovendien, zegt het hof, sprak het Kamerlid over geweld in een toespraak die hij waarschijnlijk "uit de losse pols" heeft gedaan. "Ook maakte hij het geweld verder niet concreet, niet voor het hier en nu, en evenmin voor de toekomst."

In het Youtube-interview heeft Van Meijeren ook "niet direct opgeruid of de geesten rijp gemaakt voor strafbaar handelen", is de conclusie. "Hij spreekt over een vorm van verzet die in zijn ogen vreedzaam dient te blijven. Dat is relevant in zijn betoog."

Volgens het College komt dat door het beloningsbeleid dat de Staat voerde van 1994 tot 2023. Mensen die aan de opleiding tot rechter begonnen, kregen daarbij de vraag wat hun laatstverdiende salaris was. Op basis daarvan werd hun startsalaris bepaald. Volgens het College ontstond er daardoor een verschil tussen mannen en vrouwen, omdat vrouwen gemiddeld een lager salaris hebben.

Ook zijn er bijvoorbeeld grote verschillen tussen wat mensen uit de sociale of commerciële advocatuur verdienen. Dat leidt er volgens het College ook toe dat er makkelijk grote verschillen ontstaan als ze een stap maken naar de rechterlijke macht.

Loon 3,5 procent lager dan mannen

Uit een onderzoek in 2023 naar de verschillen in beloning van rechters in de opleiding is ook gebleken dat vrouwen gemiddeld een 3,5 procent lager startsalaris krijgen dan hun mannelijke collega's. Het College vindt daarom dat er een vermoeden is van onderscheid op grond van geslacht.

De Staat beargumenteerde dat de manier om het startsalaris te bepalen "deugdelijk, transparant en in overeenstemming met sociale partners is gevormd". Het College is het met de Staat eens dat de methode een geschikt middel was om geschikte nieuwe rechters aan te trekken. "Maar een middel is pas noodzakelijk als het doel niet met andere, minder onderscheid makende middelen kan worden bereikt."

Nieuwe methode

De uitspraak gaat over een oude methode om het startsalaris te bepalen. Inmiddels heeft de Staat een ander inschalingsbeleid ingevoerd bij de opleiding tot rechter. Er wordt nu dus niet meer gevraagd naar het laatstverdiende loon. Het College roept de Staat op om te kijken of rechters compensatie kunnen krijgen, maar kan de overheid niet dwingen om dat te doen.

De zaak was door een stichting bij het College voor de Rechten van de Mens neergelegd. Daarnaast waren ook drie individuele rechters naar het College gestapt.

Ook in deze drie individuele gevallen vond het College dat vrouwelijke rechters een ongelijke beloning kregen. "Zo ontving in een van de gevallen de mannelijke collega maandelijks bruto 1914,65 euro meer dan de vrouwelijke collega voor gelijkwaardig werk, terwijl zij nagenoeg dezelfde werkervaring hadden", schrijft het College in de uitspraak.

De geplande sluiting van het azc en de noodopvang is komende zondag 8 maart. Op die dag lopen de contracten en vergunningen van beide locaties af. De gemeente Hardenberg noemt het dreigende uitstel van de sluitingen onacceptabel en eist dat de locaties zondag sluiten, schrijft RTV Oost.

Landelijke opvang vol

Het COA zegt in een reactie geen andere mogelijkheid te zien dan de locaties in Hardenberg langer te gebruiken, "om te voorkomen dat mensen op straat komen te staan". Het opvangorgaan zegt dat de landelijke opvangcapaciteit voor "ruim 103 procent" vol zit. Daardoor is nergens ruimte om de bewoners uit Hardenberg op te vangen.

In het azc worden sinds 2016 maximaal 750 mensen opgevangen. Sinds 2022 is er ook plek voor honderd asielzoekers op een bungalowpark in het nabijgelegen Loozen. Het COA zegt dat vandaag nog ongeveer 700 mensen op beide locaties verblijven.

'Afspraak is afspraak'

Volgens de gemeente heeft het ministerie van Asiel en Migratie gisteravond laten weten dat het niet lukt om alle bewoners voor zondag te verhuizen. Het is ook niet duidelijk wanneer dit wel gebeurt.

Wethouder Alwin Mussche, die over de opvang van vluchtelingen gaat, zegt dat de sluiting al was vastgelegd. "Afspraak is afspraak. Wij gaan ervan uit dat er op 8 maart 2026 geen bewoners meer aanwezig zijn in beide locaties."

De gemeente zegt op te treden als het COA beide opvanglocaties na zondag nog in gebruik heeft. De gemeente besluit maandag hoe dat gebeurt. Zo zou de gemeente het COA een dwangsom kunnen opleggen, net als bij het aanmeldcentrum in Ter Apel, maar daar is volgens een gemeentewoordvoerder nog geen besluit over genomen.

Oproep aan minister

Wethouder Mussche roept asielminister Van den Brink op om zo snel mogelijk voor andere opvang te zorgen. "Wij hebben een lange periode ruimhartig bijgedragen aan de opvang van asielzoekers. Daarmee hebben we onze verantwoordelijkheid genomen."

"Onze inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat ook het Rijk en het COA hun verantwoordelijkheid nemen en gemaakte afspraken nakomen."

Voor het glas, dat in een kistje bewaard lag, was tijdens de kijkdagen weinig belangstelling. Toch besloot veilingmeester Arno de Jager uit Goes de gok te wagen.

Het bleek een goede zet: het kelkglas is voor een recordbedrag van 50.000 euro onder de hamer gegaan. "Het overtrof alle verwachtingen en stoutste dromen", zegt De Jager tegen Omroep Zeeland.

Dit zijn beelden van het glas:

Het twintig centimeter hoge kelkglas is van de Nederlandse glasgraveur Jacob Sang uit de achttiende eeuw. Het glas werd in opdracht van investeerders van een Nederlands VOC-schip door Sang gegraveerd om uiteindelijk mee te proosten op een behouden vaart.

In het glas staat de tekst "De goede negotie" gegraveerd, samen met een VOC-schip en een Amsterdams pakhuis. "Dat het een bijzonderheid betrof hadden we wel in de gaten, want de kwaliteit spatte er vanaf", zegt De Jager.

Een vergelijkbaar glas van dezelfde maker werd in december in Den Haag voor een prijs van 28.000 euro geveild.

Volgens de veilingmeester stond het meer dan dertig jaar in een dekenkist van een welgestelde Eindhovense familie. Die dacht dat het alleen een rommelkistje zou zijn met wat porselein, oude sieraden en wat glas.

Het glas van de Goesse veilingmeester stond tijdens de online veiling ook internationaal onder grote belangstelling. "Alle telefoonlijnen waren bezet en een hevige biedstrijd brak los", zegt De Jager. "Het begon bij 2000 euro."

Uiteindelijk ging het glas naar een Nederlandse koper, die er dus 50.000 euro voor over had. Waar het glas komt te staan is niet bekend, maar De Jager is ervan overtuigd dat het een bijzondere plek gaat krijgen.

Bij de controle werden alle Sprinters en Intercity's in 2 tot 4 minuten gecontroleerd wanneer deze op het station aankwamen. Daarvoor stonden op de perrons tientallen conducteurs te wachten. In totaal werden ruim 4400 reizigers gecontroleerd. Met de 2 tot 4 minuten was rekening gehouden in de dienstregeling.

Bij de controle konden veertien mensen zich niet identificeren, omdat zij geen geldige ID-kaart bij zich hadden. Vanaf 14 jaar geldt in Nederland een wettelijke identificatieplicht.

Persoon op het spoor

Doordat iemand op het spoor liep bij Gouda liepen een aantal treinen aan het begin van de avond vertraging op, meldt de NS. De vertraagde treinen zijn niet gecontroleerd, zodat de vertraging ingelopen kon worden.

"Het is voor het eerst dat NS zo goed als alle treinen in een bepaalde tijdsperiode gecontroleerd heeft. Het is een nieuwe vorm van controleren die NS vaker in wil zetten", schrijft de treindienst.

Volgens Reinier van Rigteren, Inspecteur Sociale Veiligheid bij NS, zitten er in de avondspits veel forenzen in de trein die veelal een kaartje hebben. "Dat is bemoedigend om te zien. Deze actie is niet bedoeld om zoveel mogelijk reizigers zonder geldig vervoersbewijs te vinden, maar ook om te laten zien dat we controleren en actief aanwezig zijn. We merkten ook dat reizigers positief reageerden."

Het aantal boetes dat de NS uitschrijft aan zwartrijders stijgt de afgelopen jaren. In totaal werden er over 2025 bijna 400.000 reizigers beboet. In 2023 waren dat er minder dan 300.000. In 2022 waren er nog minder treinreizigers wegens de coronaperiode.

Volgens de actiegroep gaat het om 35 scholen binnen de ring, de politie zegt van elf scholen een melding te hebben gehad. Bij die scholen is de politie aanwezig in het kader van onderzoek, ook gaan zij na of scholen aangifte willen doen van vernieling. Tot nu toe melden twee scholen aan persbureau ANP dat te willen doen, het Vierde Gymnasium en het Fons Vitae Lyceum.

Onder meer de toegang tot het Sweelinck College werd geblokkeerd, aan de achterkant met een fietsslot en aan de voorkant door dichtgelijmde sloten. De school moest wachten op een slijptol voordat mensen naar binnen konden.

Aandacht voor het klimaat

De burgemeester Halsema van Amsterdam vindt de actie belachelijk. "Dit heeft niets meer met demonstratievrijheid te maken. Het is onbegrijpelijk en strijdig met alles waar XR voor zegt te staan: het verzekeren van een betere toekomst", laat de burgemeester weten via haar woordvoerder.

Extinction Rebellion vraagt met de actie aandacht voor het veranderende klimaat. "Bij iedere school lieten we een boodschap achter: 'Geef onze tieners een reden om naar school te gaan!', schrijven zij op Instagram.

De activisten vrezen voor een situatie waarin het onderwijs in het geding komt door de klimaatcrisis.

Volgens voorzitter Aleid Wolfsen kleven er verschillende risico's aan de nieuwe computertechnologie. Bijvoorbeeld een toename van deepfakes, AI-gestuurde fraude en psychische schade door chatbots. "Grondrechten moeten beschermd worden."

De toezichthouder wil daarom dat het nieuwe kabinet haast maakt het met uitvoeren van de Europese regels. Er moet onder meer geregeld worden dat er een speciale AI-toezichthouder komt en geld moet worden vrijgemaakt voor toezicht.

Fouten op de loer

Wolfsen wijst als voorbeeld op het toeslagenschandaal. Veel mensen kwamen toen in grote problemen door een discriminerend algoritme. "Vijf jaar na het toeslagenschandaal zijn de lessen duidelijk. Wie een nieuw schandaal wil voorkomen, moet nu handelen."

Wolfsen noemt daarnaast reclasseringsorganisaties die algoritmes gebruikten om te beoordelen of verdachten in herhaling zouden kunnen vallen. "Dat zijn beslissingen over mensen. Dat AI-systeem gaf foute adviezen."

Ook bij de werving en selectie van mensen liggen fouten op de loer als er geen mens aan te pas komt. Het zou volgens Wolfsen kunnen leiden tot discriminatie. "Er wordt een besluit over je genomen en je weet niet op basis waarvan. Dan kan je niet naar een rechter om je daartegen te verdedigen."

Gevaarlijk

In Europa bestaat er al wetgeving over AI. Daarin staat onder meer dat makers van krachtige AI-systemen moeten testen of hun modellen accuraat zijn en of de grootste risico's zijn ondervangen.

In Nederland moet de Europese wetgeving nog worden uitgevoerd, zegt de Autoriteit Persoonsgegevens. De wetgeving moet vervolgens in Nederland voorwaarden stellen aan het op de markt brengen van AI-systemen en het gebruik ervan.

Wolfsen legt de vergelijking met medicijnen of auto's voordat die de markt op mogen. "Die moeten worden getest. Die moeten veilig zijn. Anders kan het leiden tot gevaarlijke situaties."

Het weer: De dag verloopt zonovergoten en zeer zacht. Het wordt 16 graden in het noorden en plaatselijk 19 graden in het zuidoosten. Daarbij waait een zwakke tot matige zuidoostenwind. Ook de komende dagen blijft het zonnig, zeer zacht en droog.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Goed nieuws voor de Amerikaanse president Trump. Hij hoeft geen toestemming te krijgen van het Congres om de oorlog tegen Iran voort te zetten.

Een stemming daarover pakte met 53 tegen 47 uit in het voordeel van Trump. Als hij de stemming had verloren, had dat betekend dat hij voor iedere aanval goedkeuring moest krijgen van de Senaat.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Techmiljardairs lijken de weg naar de modewereld te hebben gevonden. Zo verschenen Mark Zuckerberg en zijn vrouw Priscilla Chan vorige week ineens bij de show van Prada in Milaan. Zijn ze zo mode-minnend of zitten er andere belangen achter? Je leest het hier:

Fijne dag!

Volgens Omroep Gelderland was er een file ontstaan voor een grenscontrole richting Duitsland. Meerdere auto's en een bestelbus botsten op elkaar. Op beelden is te zien dat ze zwaar beschadigd zijn.

Een van de inzittenden raakte ernstig gewond en is met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Er wordt onderzoek gedaan naar de oorzaak. Door het ongeluk was de A12 vanaf de afslag A18 richting Duitsland een tijdje afgesloten.

De vier worden verdacht van het plegen van aanslagen met explosieven in Frankfurt en Taunusstein in de deelstaat Hessen. Het geweld werd op bestelling gepleegd. Een andere betrokkene was ten tijde van de aanslagen pas 13 jaar en wordt daarom niet als verdachte aangemerkt.

De Amsterdammer zou de overige verdachten hebben geronseld om de misdaden te plegen. Hij zou hen instructies hebben gegeven om explosieven te maken en hen naar Duitsland hebben gebracht om de aanslagen te plegen. Deze manier van werken staat bij veiligheidsdiensten bekend als violence-as-a-service. Daarbij blijven de opdrachtgevers makkelijker buiten beeld.

Netwerk in Nederland

Tussen 29 juli en 5 augustus vorig jaar werden in beide Duitse plaatsen twee aanslagen gepleegd en werd een poging daartoe gedaan. Voor de verijdelde aanslag in een café in Frankfurt luidt de aanklacht ook brandstichting en poging tot moord.

Het onderzoek leidde de politie naar een netwerk in Nederland. Tegen de hoofdverdachte werd een Europees arrestatiebevel uitgevaardigd. Nederlandse en Duitse agenten, het Openbaar Ministerie en mensen van de Duitse opsporingsdienst werkten samen om de verdachten te kunnen aanhouden.

Bij de hoofdverdachte werden twee vuurwapens en munitie in beslag genomen en bij hem en de drie anderen ook gegevensdragers en vermoedelijk drugs.

De Duitse justitie heeft Nederland gevraagd om de overlevering van de hoofdverdachte, zodat hij kan terechtstaan. Het proces begint op 6 maart.

Op de perrons wachten tientallen conducteurs om bij elke trein binnen een paar minuten een kaartcontrole uit te voeren. Wie geen kaartje heeft, moet uitstappen en krijgt op het perron een boete.

Daar zijn ook boa's en politieagenten aanwezig:

Normaal gesproken stoppen er alleen sprinters in Voorburg, maar vanwege de controle moeten ook de intercity's van en naar Den Haag stoppen. De NS verwacht zo'n zeventig treinen te controleren.

"We willen meer controleren en zo nu en dan bedenken we een nieuwe manier", zegt Reinier van Rigteren, veiligheidsmanager bij de NS. "Je kunt elke dag hetzelfde doen, maar door te verrassen halen we betere resultaten. Dit verwacht helemaal niemand vandaag."

Boete verhoogd

De NS schrijft steeds vaker bekeuringen uit. In 2024 werden ruim 350.000 mensen zonder kaartje beboet. De cijfers van vorig jaar zijn nog niet gepubliceerd, maar de spoorwegen schatten dat het zo'n 400.000 boetes waren. Daarbij moet aangetekend dat het aantal reizigers in 2022 veel lager lag vanwege corona, en het aantal controles per jaar wisselt.

De boete voor reizen zonder vervoersbewijs werd afgelopen oktober verhoogd van 50 euro naar 70 euro. Daarbovenop moeten reizigers de ritprijs betalen. De boete is gelijk voor alle vervoerders en wordt bepaald door de staatssecretaris van Infrastructuur.

De NS zegt steeds beter te kunnen voorspellen waar en wanneer reizigers zwartrijden. Op basis daarvan worden controleacties gehouden zoals in Voorburg. Eerder was er een soortgelijke actie bij het ongebruikte station Rotterdam Stadion, maar toen hoefden niet alle treinen te stoppen. De NS zegt vaker dit soort acties te zullen houden.

Naast huisartsbezoeken wordt er ook gekeken naar hoe vaak het griepvirus wordt gevonden in afgenomen monsters. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar monsters die huisartsen afnemen bij mensen met een griepachtig ziektebeeld. Uit die monsters blijkt dat het influenzavirus ongeveer even vaak werd gevonden als een week eerder.

Nog steeds veel zieken

Dat minder mensen zich nu melden bij de huisarts, betekent niet dat de epidemie voorbij is. De meeste mensen met griepklachten gaan niet naar de huisarts, maar er is altijd een minderheid van vooral kwetsbare mensen die dat wel doet. Er is sprake van een griepepidemie als er twee weken lang meer dan 46 op de 100.000 mensen naar de huisarts gaan met griepsymptomen.

Het RIVM meldt dat een paar varianten van het griepvirus die nu rondgaan verschillen van de virussen waar het griepvaccin van dit seizoen op gemaakt is. Toch werkt het vaccin net zo goed als in voorgaande jaren, schrijft het instituut. Dat baseren ze op internationale onderzoeken, waarin ook Nederlandse gegevens zijn meegenomen.

De afgelopen weken leidde de griepepidemie tot meer drukte in ziekenhuizen. Op verschillende plekken werden geplande operaties afgezegd, bijvoorbeeld in ziekenhuizen in Leeuwarden, Amersfoort, Dordrecht en Den Bosch.

Sommige plaatsen houden graag vast aan hun 'eigen' gemeentebestuur. Met name de kleinere gemeentes, zegt Maarten Allers, hoogleraar Economie van Decentrale Overheden aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Daar is nog een gevoel van nabijheid. Je kunt nog een wethouder of raadslid op straat aanspreken."

Volgens Allers blijkt uit onderzoek dat fusies ertoe kunnen leiden dat inwoners hun vertrouwen in de politiek verliezen. Zo ligt de opkomst bij verkiezingen nog jaren na een fusie lager, ook als het gaat om Tweede Kamerverkiezingen.

Fusies op de politieke agenda

In 2012 stonden gemeentefusies op de politieke agenda in Den Haag. Het kabinet-Rutte II schreef toen in het coalitieakkoord dat alle gemeenten met minder dan de 100.000 inwoners moesten fuseren. Dat zou nodig zijn omdat er steeds meer en complexere taken naar gemeentes werden overgeheveld. Het kabinetsplan leidde tot grote onrust onder kleine gemeenten die zelfstandig wilden blijven.

Nog altijd komen gemeentefusies veel voor: Hilversum en Wijdemeren gaan volgend jaar samen, Best en Oirschot hebben plannen voor 2028. "In Nederland is er een heel duidelijke trend", zegt Allers. "Sinds 1950 is het aantal gemeenten meer dan gehalveerd. Ik zie geen reden om te denken dat dat nu zou stoppen."

Ook het Gelderse Doesburg gaat mogelijk fuseren met buren Zevenaar, Duiven en Westervoort. Het onderwerp is een groot thema bij de komende gemeenteraadsverkiezingen. De lokale partij in het stadje is fel tegen. Die is bang dat Doesburg een te kleine stem in het nieuwe stadsbestuur krijgt. De meeste andere partijen zijn voor. Zij vinden juist dat het bestuurlijk onverantwoord is om als kleine gemeente door te gaan.

De verzamelgemeente zou ongeveer 95.000 inwoners krijgen. Een fors verschil met de 11.000 die de gemeente Doesburg nu heeft. Een intentieverklaring is al ondertekend. Een naam voor de nieuwe gemeente is er ook al: Liemers.

Volgens Peter Bollen, lijsttrekker van de lokale GroenLinks-PvdA, is de fusie onvermijdelijk. Hij wijst onder andere naar de enige sporthal in de gemeente, die nodig aan vernieuwing toe is: "Als kleine gemeente is het financieel lastig om dit soort voorzieningen in stand te houden. Er is geen budget voor."

Maar de noodzaak voor Doesburg gaat verder dan alleen de sporthal. Zo lukt het de gemeente al tijden niet om bijna 20 procent van de vacatures in te vullen. De ICT-systemen zijn een ander probleem. "Daar hebben we één fte op zitten. We moeten nu van het Rijk meerdere keren per jaar een onderzoek doen naar onze digitale beveiliging. Dat gaat gewoon niet. Daardoor heb je als kleine gemeente dus minder veilige systemen dan een grote stad."

'Niks met Liemers'

Toch zijn Stadspartij Doesburg en de SP tegen, samen goed voor zeven van de vijftien zetels in de gemeenteraad. "In Doesburg hebben we helemaal niks met Liemers", zegt Appie van der Beek van Stadspartij Doesburg.

Volgens Van der Beek moet Doesburg zijn status als kleine gemeente juist koesteren. Raadsleden en wethouders zijn nu nog aanspreekbaar voor inwoners. Bij een fusie zou dat voorbij zijn, denkt hij. En er is wantrouwen richting de fusiepartners: "Straks zijn we het afvalputje van de grotere gemeente. De drie andere gemeenten hebben een station. Wij niet. Alle prioriteit ligt straks bij de anderen."

De argumenten over de bestuurbaarheid vindt Van der Beek overdreven. "De financiële situatie is de laatste jaren verbeterd. En de omliggende gemeenten hebben ook een tekort aan ambtenaren. Hoe lost een fusie dat probleem op?"

Hoogleraar Allers kan zich vinden in enkele argumenten om gemeentes te fuseren. Ten eerste omdat lokale overheden steeds meer verantwoordelijkheden krijgen, ten tweede omdat de problemen die ze moeten oplossen steeds ingewikkelder zijn.

Volgens Allers ligt er vooral een taak bij de landelijke politiek om schaalproblemen in plaatsen als Doesburg serieuzer te nemen. "We zijn nu in feite kleine gemeenten aan het afschaffen zonder politiek debat. Je kunt er ook voor kiezen om niet alle taken bij een gemeente neer te leggen."

De trein kan nog gestopt worden

Peter Bollen van GroenLinks-PvdA kent de argumenten tegen een fusie. Toch denkt hij dat het in het geval van Doesburg niet anders kan. "Mensen voelen zich nu meer verbonden. Dat heb ik ook. Ik zou ook het liefst in een kleine gemeente wonen. Maar dat gaat gewoon niet meer." Hij wil met het oprichten van een stadsraad iets van dat lokale gevoel behouden.

Appie van der Beek heeft nog hoop dat zijn partij de fusie kan tegenhouden: "De trein kan gewoon nog gestopt worden. Daar zullen er een paar van in paniek raken. Dat is dan maar zo."

De spullen lagen in een volledig ingerichte showroom in een gebouw op een industrieterrein in Nijmegen. In een naastgelegen zeecontainer lagen nog meer neppe merkartikelen. In totaal werden er zo'n 11.000 stuks geteld.

Naast het gebouw staat een woning en daar werden verdovende middelen gevonden. Het gebouw, de container en de woning worden door dezelfde partij gehuurd.

Nog geen aanhoudingen

De partij neppe merkartikelen werd gevonden bij een integrale controle van de douane, de gemeente Nijmegen en de Arbeidsinspectie.

Zij hebben de zaak nu overgedragen aan de FIOD, de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst. Zij zijn een strafrechtelijk onderzoek gestart, onder leiding van het Functioneel Parket, dat binnen het OM bezig is met onder meer het tegengaan van fraude en milieucriminaliteit. Er is nog niemand opgepakt.

Spullen vernietigd

Alle gevonden kleding, schoenen en accessoires worden vernietigd. De FIOD zegt daarover dat er strikte regels gelden bij het vinden van neppe merkartikelen. Die spullen mogen niet gedoneerd worden of naar de kringloop gebracht worden omdat ze niet terug in omloop mogen komen.

Voor neppe merkkleding kunnen ook veiligheids- en kwaliteitsrisico's gelden, bijvoorbeeld omdat onbekend is welke verf- of kleurstoffen zijn gebruikt. Daarom mag het bijvoorbeeld ook niet gedoneerd of gerecycled worden. "Veiligheid en het tegengaan van criminaliteit staan voorop", aldus de FIOD.

Dat schrijven onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR) en Deltares in een vandaag gepubliceerde studie in het gezaghebbende tijdschrift Nature. Het komt allemaal door foutieve rekenmethodes en verkeerde aannames bij het berekenen van de zeespiegelhoogte aan de kust. Daardoor schatten vrijwel alle wetenschappelijke studies de impact ervan te laag in.

De Nederlander Philip Minderhoud, verantwoordelijk voor de studie, spreekt van "een blinde vlek". "Waar we nu achter zijn gekomen, heb ik in mijn carrière niet eerder meegemaakt. Ik verwacht ook niet dat we dit nog een keer meemaken. Gelukkig, want het gaat om grote verschillen, met bovendien grote consequenties."

Minderhoud kwam het probleem op het spoor toen hij zo'n tien jaar geleden in Vietnam de Mekong Delta bezocht, een gebied waar veel rivieren uitmonden in zee. Het water stond er in werkelijkheid veel hoger dan was aangegeven op de kustkaarten. Later zag hij hetzelfde in andere landen in Zuidoost-Azië. "De aanname was te laag. De zeespiegel stond echt een stuk hoger dan we met z'n allen dachten."

Uiteindelijk kwam Minderhoud, expert op het gebied van bodemdaling en de stijgende zeespiegel, erachter dat er problemen waren met de manier waarop wetenschappers de hoogte van de zeespiegel ten opzichte van de kust berekenen.

Zo gaat het verkeerd in de berekeningen:

Minderhoud hield met mede-onderzoeker Katharina Seeger bijna vierhonderd recente wetenschappelijke studies opnieuw tegen het licht. Tot hun verbazing bleek dat ruim 90 procent van de studies van de verkeerde aannames was uitgegaan. Slechts één van de 385 onderzochte studies berekende de daadwerkelijke zeespiegelhoogte aan de kust helemaal juist.

Meerdere van de onderzochte studies komen ook terug in de rapporten van het VN-klimaatpanel IPCC. Landen gebruiken die rapporten weer voor het bepalen van klimaatbeleid. Het is onduidelijk of de verkeerde berekeningen ook in de IPCC-rapporten zijn beland.

Overigens staat de zee door de verkeerde aannames langs sommige kusten juist lager dan eerder becijferd. De zeespiegelhoogte voor de Nederlandse kust verandert op basis van dit onderzoek niet. Nederland baseert zich namelijk op lokale metingen.

Fout gevonden

Maar voor andere gebieden geldt dat inwoners dus al veel eerder met overstromingsrisico's te maken krijgen. Minderhoud: "Als het zeeniveau hoger is voor jouw specifieke kust of eiland dan eerder werd aangenomen, zullen de gevolgen van een stijging eerder optreden dan voorheen werd verwacht."

Volgens Roderik van de Wal, hoogleraar zeespiegelstijging bij de Universiteit Utrecht en het KNMI en niet bij het onderzoek betrokken, zijn de onderzoekers inderdaad een fout op het spoor gekomen. "Je wilt weten hoeveel mensen door het stijgen van de zeespiegel worden bedreigd. Wat ze nu laten zien is dat er sprake is van een kleine onderschatting. Daardoor is in plaats van 11 procent, nu 12 tot 13 procent van de mensen blootgesteld aan zeespiegelstijging."

Die paar procenten verschil klinken wellicht weinig, maar het gaat al snel om zo'n honderd miljoen extra mensen die last krijgen van het stijgende water. En vaak ook op andere locaties dan tot nu toe gedacht.

Studies in de prullenbak?

Marjolijn Haasnoot, hoogleraar klimaatadaptatie Universiteit Utrecht en Deltares en ook niet bij de studie betrokken, spreekt van "een superbelangrijke studie die belangrijke inzichten geeft". "Maar de uiteindelijke hoofdboodschap over zeespiegelstijging wordt niet heel anders."

Op de vraag of veel studies over de risico's van een stijgende zeespiegel nu de prullenbak in kunnen, zegt Haasnoot: "Die kun je verbeteren. Dit is inderdaad hoe wetenschap werkt: er komen nieuwe inzichten en dan ga je je studies verbeteren. Dat is alleen maar goed."

WUR-onderzoeker Minderhoud verwacht dat met de nieuwe data armere landen sneller hulp kunnen krijgen bij maatregelen tegen stijgend zeewater. "De president van de Malediven gaat vaak naar VN-conferenties en vraagt dan om aanpassingen die kwetsbare gemeenschappen kunnen beschermen. Maar dan zegt men bijvoorbeeld: het valt wel mee, het water staat volgens de officiële rapporten slechts tot uw enkels. En dan krijgt hij, bij wijze van spreken, een paar zandzakken. Terwijl hij een veel groter plan nodig heeft voor de bescherming van zijn eilanden."

In deze barre omstandigheden spuit het Nederlandse bedrijf Arctic Reflections nu water op het zee-ijs in Noordoost-Canada om het sneller te laten aangroeien. De proef moet leiden tot een aanpak om het ijs trager te laten smelten, en de opwarming van het poolgebied af te remmen.

Beelden van de expeditie in Canada:

Een omstreden plan, en het is verre van zeker dat het zal slagen. "Maar we zijn aan onze stand verplicht het te proberen", zegt Fonger Ypma, oprichter en directeur van Arctic Reflections. "Andere mensen richten zich op het Amazonegebied, wij zijn met het poolgebied bezig."

Elke winter groeit in het Noordpoolgebied een enorme hoeveelheid zee-ijs. Vanaf het hoogtepunt in maart smelt een groot deel, om in september op het jaarlijks dieptepunt te komen. Door de uitstoot van broeikasgassen warmt de regio snel op en verdwijnt er ijs. Sinds de jaren zeventig is het oppervlak en de dikte van het ijs flink afgenomen.

IJsvrije zomer dreigt

Wetenschappers verwachten dat dit doorzet zodat de pool in de komende tientallen jaren praktisch ijsvrij kan worden. En dat jaagt de opwarming van de aarde verder aan. Waar het witte zee-ijs zonlicht grotendeels terugkaatst, neemt donker zeewater veel warmte op. Die spiraal wil Ypma doorbreken.

Arctic Reflections pompt water op het ijs, waar het door de kou snel bevriest. Normaal groeit het ijs alleen aan de onderkant, maar nu dus aan beide zijden. Bovendien bevriest hierdoor de sneeuwlaag op het ijs. Normaal werkt deze als isolatie waardoor het ijs aan de onderkant minder snel aanvriest. Het dikkere ijs dat nu wordt gecreëerd, zou een grotere kans moet hebben de zomer te doorstaan.

De proef gebeurt in nauwe samenwerking met de Inuit, die er toestemming gaven voor en met hun kennis over het ijs bijdragen.

Afleiding van klimaatbeleid

Eerdere proeven op Spitsbergen en in Newfoundland toonden al aan dat het principe werkt. Maar het staat nog niet vast dat het ijs daadwerkelijk langer blijft liggen. De huidige veldproef is weer groter. Op diverse manieren houden onderzoekers in de gaten wat de effecten zijn op het ijs, zowel verwacht en onverwacht.

Samen met een ander bedrijf en diverse universiteiten kreeg Arctic Reflections vorig jaar een subsidie van ruim 11 miljoen euro voor onderzoek naar het dikker maken van poolijs. Dat geld komt van een Brits overheidsfonds dat onderzoek financiert naar (grootschalige) ingrepen in het klimaat, om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. Iets wat experts ook wel geo-engineering noemen.

Veel wetenschappers zijn uitgesproken kritisch over deze aanpak. "Het leidt af van, en vertraagt, het naar beneden krijgen van de CO2-uitstoot", zegt Marie Cavitte, poolonderzoeker aan de Vrije Universiteit Brussel. Cavitte vindt dat de plannen "valse hoop" bieden, en alleen maar leiden tot tijdverlies voor hetgeen echt zin heeft.

Twee keer Nederland opspuiten

"Ik zou ook graag willen denken dat we niet moeten ingrijpen", zegt Fonger Ypma. "Maar dat kan ik niet omdat mensen al zoveel klimaatverandering hebben veroorzaakt dat we voor 2050 de eerste vrijwel ijsvrije zomer gaan krijgen." Ypma benadrukt dat hun plan geen vervanging is voor het terugdringen van de uitstoot. Het moet vooral tijd winnen, terwijl de mensheid minder olie, gas en steenkool gaat gebruiken.

Om een serieus effect te hebben moet de aanpak naar een veel grotere schaal. Ypma denkt dat het jaarlijks verdikken van 80.000 vierkante kilometer ijs genoeg is om de dalende trend te keren. Dat is ongeveer twee keer Nederland.

Het onderzoek richt zich nu op de basis, maar Ypma heeft al wat algemene ideeën over de opschaling. Daarbij denkt hij aan zo'n duizend mobiele "pompplatforms". Die worden telkens verplaatst om gericht een gebied op de spuiten waar het ijs nét dreigt te verdwijnen in de zomer.

Grote twijfels

Ook over de praktische haalbaarheid leven grote twijfels onder poolonderzoekers. "Ik denk niet dat dit kan worden gedaan op een redelijke schaal", zegt Julienne Stroeve, poolwetenschapper aan University College Londen. Volgens haar is de aanpak onwerkbaar duur, energieverslindend en onpraktisch.

"Ik zou hier ook sceptisch over zijn als iemand anders het zou proberen", zegt Ypma, die veel respect heeft voor de expertise van de poolwetenschappers. Maar dat wel vaker de opschaling van technologie is onderschat, zoals bij zonne- en windenergie. Ypma blijft erbij dat het de moeite waar is dit te proberen: "Het is belangrijk voor de aarde dat we het hitteschild, wat het noordpoolijs eigenlijk is, in stand houden."

Het is feest in Israël. Tijdens de feestdag Poerim vieren Joden ieder jaar de victorie op hun vijanden in het oude Perzische rijk. En dit jaar ook de overwinningen op het Iran van nu. Israël is er, met hulp van de VS, opnieuw in geslaagd om Iraanse leiders uit te schakelen. Het gevolg is opnieuw een oorlog tussen aartsvijanden Iran en Israël, maar volgens veel Israëliërs is het een noodzakelijke strijd.

Stemming Amerikaanse Congres over Iran

Het Congres in de VS stemt vandaag over de oorlog die president Donald Trump is begonnen in Iran. De stemming moet uitwijzen in hoeverre Trump op politieke steun kan rekenen voor zijn campagne. Uit peilingen onder de Amerikaanse bevolking blijkt dat slechts een kwart van de Amerikanen achter de oorlog staat. Welk einddoel president Trump voor ogen heeft met de oorlog is onduidelijk. We bespreken het met geopolitiek analist Jasmine el Gamal.

Bewapening Koerden in Iran

Iraanse Koerdische milities hebben de afgelopen dagen overleg gevoerd met de Verenigde Staten over een mogelijke aanval op Iraanse legertroepen in het westen van Iran. Dat melden bronnen aan persbureau Reuters na eerdere berichtgeving van CNN. Een definitieve beslissing over een operatie is volgens de bronnen van Reuters nog niet genomen.

De Koerdische groepen opereren vanuit een semi-autonome regio in Irak, langs de grens met Iran. Zij zouden zich voorbereiden op een mogelijke grondoperatie met als doel het verzwakken van het Iraanse leger. Volgens twee bronnen zou het bredere doel zijn om ruimte te creëren voor binnenlandse oppositie tegen het regime in Teheran.

Zeespiegel hoger dan gedacht

Een Nederlandse onderzoeker ontdekte dat de zeespiegel op veel plaatsen hoger staat dan wetenschappers tot nu toe denken. Soms wel een meter hoger. Daardoor lopen tientallen miljoenen mensen meer risico en er is mogelijk minder tijd voor kustversterking. Dat concludeert een nieuwe studie in het vakblad Nature.

De gemeente Houten en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) zeggen niet op de hoogte te zijn gebracht van de aankoop van het pand door de ondernemer.

De verkoper van het pand, De Waal Beheer, bevestigt bij RTV Utrecht dat is gekozen voor de investeringsmaatschappij van Beelen.

De verkoper ergerde zich aan de trage besluitvorming van de gemeente over een mogelijk azc, laat De Waal Beheer weten. "Dat heeft bij dit besluit een belangrijke rol gespeeld", aldus de directeur van de onderneming.

Plannen van de baan

Het gemeentebestuur stelde in juni vorig jaar voor om in het pand een tijdelijke opvang te realiseren voor zo'n 2 tot 2,5 jaar, vooral bedoeld om het vaak overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel te ontlasten. In het pand zouden 200 tot 250 asielzoekers komen.

In november besloot de gemeente de plannen in de ijskast te zetten, na een aantal tumultueus verlopen protesten van voor- en tegenstanders. Wel zei de gemeente toen te onderzoeken of in het pand mogelijk een langdurige opvangplek kon komen.

Door de verkoop van de beoogde locatie lijkt het opvangplan in Houten van de baan. "Als het pand echt verkocht is, lijkt me niet dat daar een azc komt", reageert een woordvoerder van de gemeente Houten.

Zij benadrukt dat de gemeente nog wel in gesprek gaat met Beelen over een mogelijke opvang van asielzoekers.

Spreidingswet

De gemeente Houten vangt op dit moment geen asielzoekers op en voldoet dus niet aan de spreidingswet. Volgens die wet zou Houten minimaal 337 asielzoekers moeten opvangen.

"Hoe het nu verdergaat, moeten we gaan onderzoeken", zegt de gemeentewoordvoerder.

Ook in Harmelen, onderdeel geworden van de gemeente Woerden, is dat het geval. De gemeente heeft twee zwembaden, maar wat moeten ze ermee? De lokale politiek denkt er verschillend over.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Vaste bezoeker Gerrie de Kruijf zou het kapitaalvernietiging vinden als het zwembad in haar dorp moet sluiten. Het bad is 25 jaar oud en kan nog wel even mee. Maar wethouder Jacques Rozendaal (CU/SGP) legt uit dat op de lange termijn twee zwembaden heel duur zijn.

Dit voorbeeld laat zien hoe geworsteld wordt met openbare zwembaden. Het doet pijn om ze te sluiten, want inwoners vinden de baden heel belangrijk, blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut. Maar een zwembad verwarmen en schoonhouden kost 400 euro per uur, legt zwembaddirecteur Robert Hoogland uit.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: IJsbrand Terpstra