"Uit alles blijkt dat hier sprake is van een angstcultuur en intimidatie. We hebben regelmatig huilende collega's op de werkvloer en een schreeuwende regiearts", zegt een leidinggevende van de uitkeringsinstantie tegen EenVandaag.

"De opleiding staat onder druk en de productie gaat voor", aldus een verzekeringsarts in opleiding. Door die productiedruk voelen de artsen zich onveilig en neemt het werkplezier af. "We moeten overleven. Het is een regime."

Ook problemen op andere locaties

EenVandaag zegt dat het met een grote groep basisartsen van het UWV heeft gesproken. Ze deden hun verhaal anoniem, omdat ze bang zijn voor represailles van de UWV-leiding. De verhalen worden bevestigd door documenten die de redactie onder ogen kreeg.

De beroepsvereniging voor UWV-artsen Novag kent de geluiden ook. "Wij maken ons in het bijzonder zorgen om machtsmisbruik", zegt Novag-vicevoorzitter Mirko Bal tegen EenVandaag. Volgens spelen de problemen ook bij sommige UWV's elders in het land.

UWV-artsen beoordelen in hoeverre werknemers die langer dan twee jaar ziek zijn arbeidsongeschikt zijn en of ze een WIA-uitkering kunnen krijgen. Al enige tijd kampt de organisatie met een tekort aan artsen. Om de wachtlijsten weg te werken worden ook verzekeringsartsen in opleiding ingezet. Die doen feitelijk de helft van het werk, zegt EenVandaag.

Verscherpt toezicht

Het UWV stond al onder verscherpt toezicht van de toezichthouder voor geneeskundige vervolgopleidingen RGS. Naar aanleiding van de signalen over de angstcultuur stelt deze commissie een nieuw onderzoek in, niet alleen bij het UWV in Amsterdam maar ook bij andere UWV-vestigingen.

In het uiterste geval kan de uitkomst zijn dat het UWV zijn bevoegdheid om basisartsen tot verzekeringsarts op te leiden kwijtraakt. Dat zou betekenen dat de artsen in opleiding niet meer beschikbaar zijn voor het wegwerken van de wachtlijsten.

Reactie UWV en minister

In een reactie tegen de journalisten erkent het UWV dat de werkdruk hoog is. "Er wachten te veel mensen te lang op een beoordeling die hoort bij een WIA-uitkering. Hierdoor zitten tienduizenden mensen in onzekerheid en neemt de druk op medewerkers toe."

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zegt de signalen over de angstcultuur en werkdruk zeer serieus te nemen. "Ik begrijp dat het UWV heeft aangekondigd dat ze dit grondig gaan onderzoeken. Dat is een goede zaak", zegt hij tegen EenVandaag. Hij heeft de raad van bestuur opdracht geven om een plan op te stellen voor verbetering van de organisatiecultuur.

Eerst het weer: de dag begint met mist of lage bewolking. In het noorden kan het grijs blijven bij 12 graden. In de rest van het land breekt de zon door en wordt het 15 tot 18 graden.

Wat kan je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Volgens de Amerikaanse president Trump wordt het staakt-het-vuren tussen Libanon en Israël met drie weken verlengd. Hij heeft dat bekendgemaakt op sociale media. De twee betrokken partijen hebben het nieuws nog niet bevestigd.

Het tijdelijke bestand werd vorige week ingesteld voor een periode van tien dagen en zou eind deze week aflopen. Het staakt-het-vuren werd afgelopen dag door zowel Hezbollah als het Israëlische leger geschonden.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

De top van Mount Everest is voorlopig onbereikbaar door een groot ijsblok van een gletsjer. Die blokkeert de route naar het hoogste punt ter wereld. Volgens de autoriteiten in Nepal zit er niets anders op dan te wachten tot het ijs gesmolten is.

Het blok ligt op zo'n 6000 meter hoogte, een kleine 3 kilometer onder de top. Kenners verwachten dat er mogelijk files kunnen ontstaan onderweg naar boven. Dat kan leiden tot gevaarlijke situaties, door het gebrek aan zuurstof op die hoogte.

Fijne dag!

De melding van het ongeval kwam rond 01.00 uur binnen bij de hulpdiensten. Brandweer, politie en ambulances reden vervolgens naar de Lozerweg, waar de auto was gecrasht. Het bosrijke gebied ligt ten zuidwesten van Weert.

Volgens de persfotografen waren er twee inzittenden. De overlevende zou zwaargewond zijn geraakt. De hulpdiensten hadden de plek van het ongeluk afgezet met schermen. De straat is afgesloten geweest voor het onderzoek.

De overeenkomst moet de drempel verlagen voor bijvoorbeeld ministeries om over te stappen naar de Europese cloud. Volgens de Rijksoverheid kan dat "onder vooraf vastgestelde, veilige en gunstige voorwaarden". Overheidsorganisaties mogen zelf bepalen in hoeverre zij gebruikmaken van de diensten en zijn niet verplicht om over te stappen.

"Met deze overeenkomst zetten we een belangrijke stap in het verkleinen van onze afhankelijkheid van partijen buiten Europa en versterken we onze digitale weerbaarheid", schrijft minister van Weel van Justitie en Veiligheid in een verklaring.

Kwetsbaarheid

Momenteel gebruikt de overheid vooral diensten van de grote Amerikaanse techbedrijven, zoals Google, Microsoft en Amazon. Ook daarmee werden voorheen raamovereenkomsten gesloten.

Sinds vorig jaar zijn er grote zorgen over de digitale afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Zo leidt de mogelijke Amerikaanse overname van het bedrijf Solvinity, dat DigiD beheert, tot veel discussie over de kwetsbaarheid van overheidsdiensten.

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil nu dat het beheer van DigiD wordt weggehaald bij Solvinity, al zien veel partijen liever dat het bedrijf helemaal niet in Amerikaanse handen komt.

'Digitale autonomie'

Volgens de overheid leidt de overeenkomst met StackIT tot het versterken van de digitale autonomie van Nederland. "Digitale autonomie betekent dat we zélf keuzes kunnen maken uit een divers aanbod van aanbieders", schrijft staatssecretaris Willemijn Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit. Volgens haar is het van belang dat de Europese markt gestimuleerd wordt. "Dat doen we met deze overeenkomst".

De Rijksoverheid schrijft dat er duidelijke afspraken zijn gemaakt over waar data worden opgeslagen. Dat moet gebeuren binnen de Europese Economische Ruimte (EER). Verder zijn er afspraken gemaakt over het beëindigen van contracten, zoals wanneer een cloudleverancier in handen zou komen van een partij buiten de EER.

De raamovereenkomst met StackIT is de eerste afspraak van zijn soort, zegt een woordvoerder van de staatssecretaris tegen persbureau ANP. De afspraken gelden per direct.

Voor de laatste loodjes van deze maand zit er ook geen onstuimige omslag aan te komen. Een groot hogedrukgebied ligt al een aantal dagen tussen IJsland en Groot-Brittannië en beïnvloedt ook het weer in Nederland. Het is vaak zonnig en regen valt er niet of nauwelijks.

Het kan in de nacht en ochtend wel hier en daar wat mistig worden. De mistflarden zijn meestal in de ochtend vrij snel weer opgelost. Dat is in de herfst- en wintermaanden wel eens anders en dan kan het tot ver in de middag grijs blijven.

Wind vanaf zee

De wind komt uit het noorden of noordoosten en dit levert wel een flink temperatuurverschil tussen bijvoorbeeld Groningen en Maastricht. De wind blaast over relatief koud zeewater en daarnaast trekt vochtigere lucht met wolkenvelden af en toe het land op.

Meestal is het in de noordelijke provincies en op de Waddeneilanden 10 tot 13 graden. Een groot verschil met de zuidelijke provincies, waar het 16 tot 18 graden kan worden en het vaak stralend zonnig is. Vandaag werd het in Limburg zelfs 20 graden. Met iets meer wind en een wolk die even voor de zon trekt is het wel meteen een stuk minder warm buiten. Kreten zoals "lekker die zon, maar wel fris" zijn voor deze week heel toepasselijk.

Koningsnacht fris

Na het weekend, vooral dinsdag, lijkt de kans op regen ietsje groter te worden. Met Koningsdag is het zeer waarschijnlijk nog wel droog. Koningsnacht verloopt fris met temperaturen tussen 1 en 5 graden. Overdag warmt het op naar een graad of 15.

De datadiefstal in Epe kwam op 12 maart aan het licht. Vanaf toen is er gekeken wat de schade is, en die blijkt omvangrijker dan aanvankelijk werd gedacht. Cybercriminelen hadden toegang tot meer dan een half miljoen documenten. Het gaat om basisgegevens zoals namen, adressen, woonplaatsen en geboortedata, maar ook om alle burgerservicenummers (BSN).

Van een deel van de inwoners zijn ook aanvullende gegevens gestolen, zoals bankrekeningnummers, volledige kopieën van identiteitsbewijzen en contactgegevens.

Principekwestie

In Epe wordt tegenover het gemeentehuis de kermis opgebouwd voor Koningsdag. Onder de inwoners die erbij staan te kijken heerst een mix van berusting en irritatie. Op de vraag of mensen zich zorgen maken, klinkt vaak een nuchter antwoord. "Nee hoor", zegt een voorbijganger. "We hebben Odido gehad, we hebben weet ik veel wat allemaal gehad. Volgens mij ligt alles toch al op straat."

Het feit dat er eerder gegevens zijn buitgemaakt, is voor cyberveiligheidsexpert Inge Bryan juist géén geruststelling. "Hoe meer criminelen van je weten, hoe groter de kans op oplichting. Criminelen maken combinaties van datasets. Ze vegen gegevens bij elkaar en maken daar met behulp van AI profielen van. Zo kunnen ze steeds gerichtere phishingmails maken en neemt de kans toe dat je erin trapt."

De diefstal van data bij de lokale overheid is voor anderen ook een principekwestie. "Privégegevens moeten privégegevens blijven," zegt een bezorgde inwoner die net boodschappen heeft gedaan. "Je bent voor alles afhankelijk van de gemeente: voor je paspoort, je rijbewijs, je uittreksels. Je móét daar wel heen. Dan mag je verwachten dat ze er goed mee omgaan."

Desastreus

Daar sluit cybersecurityexpert Eward Driehuis zich bij aan. "Je kunt er vergif op innemen dat dit desastreuze gevolgen zal hebben", reageert hij. Volgens Driehuis is het stelen van een kopie van een identiteitsbewijs het ergste dat kan gebeuren.

"De gevolgen voor mensen van wie een ID-kopie is buitgemaakt, zijn veel groter dan bij de Odido-hack", legt Driehuis uit. "De Odido-hackers hebben bij wijze van spreken een foto van je gezicht in handen. Hier hebben de hackers je hele vingerafdruk te pakken."

Met een vervalst paspoort kunnen criminelen volgens Driehuis simkaarten overnemen, beveiligingscodes onderscheppen en realistische nepboetes versturen. "De gemeente ontkomt er bijna niet aan om voorlichting te geven aan burgers."

Gegevens burgemeester

In Epe is vrijwel iedereen slachtoffer van de datadiefstal, ook burgemeester Tom Horn. Zijn gemeente telt ruim 32.000 inwoners. "Zeer betreurenswaardig", noemt hij het. "Ik snap heel goed dat mensen zich zorgen maken over wat er met hun informatie gebeurt en of ze benadeeld worden."

De burgemeester benadrukt dat de gemeente geen lijsten met e-mailadressen of telefoonnummers beheert, wat de kans op directe, grootschalige phishing via die kanalen verkleint. De digitale beveiliging is volgens hem inmiddels opgeschroefd naar wat deskundigen het hoogste niveau noemen. "Al blijft het een ratrace tussen criminelen en beveiligers, zodra wij de lat hoger leggen, verzinnen zij weer iets nieuws."

Cyberveiligheidsexpert Bryan raadt inwoners van Epe aan hun gezonde verstand te gebruiken. "Als je een onverwacht bericht in de mail, per post of op je telefoon ontvangt met een betaalverzoek of linkjes erin, moeten er alarmbellen afgaan. Gedachten als 'Dit is gek' of 'Hee, er wordt druk op mij uitgeoefend' zijn rode vlaggen."

Nieuwe ID

De grootste zorg ligt bij een specifieke groep van ongeveer duizend inwoners van wie volledige kopieën van identiteitsbewijzen zijn gestolen. Zij mogen op kosten van de gemeente een nieuw identiteitsbewijs aanvragen. Burgemeester Horn belooft deze groep dat ze komende week een brief kunnen verwachten.

Terwijl de kermis wordt opgebouwd, kijkt een oudere dame naar de zon. "Je kunt er toch niks meer aan veranderen. Morgen komt de zon gewoon weer op en gaan we weer door. Ik wacht de brief wel af."

Nederlanders gebruikten vorig jaar dagelijks gemiddeld 119,1 liter drinkwater per persoon, een halve liter minder dan een jaar eerder. Volgens Vitens is het goed nieuws dat burgers en bedrijven minder drinkwater verbruiken. "Toch blijft de totale vraag stijgen door de groei van bedrijven en bevolkingsgroei."

Het bedrijf zegt dat het steeds vaker voorkomt dat er meer water wordt gevraagd dan er geleverd kan worden, bijvoorbeeld op warme dagen. Vitens levert drinkwater aan 6 miljoen mensen in Flevoland, Friesland, Gelderland, Utrecht en Overijssel en gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. Drinkwater wordt gemaakt van oppervlakte- en grondwater.

Tekort aan vakmensen

Snel meer drinkwater oppompen is niet eenvoudig. Er zijn in Nederland te weinig plekken waar water kan worden gewonnen. Ook zijn de leidingen en andere infrastructuur niet ingericht op de grotere vraag. Het uitbreiden van het waternet is ingewikkeld. Net als andere technische sectoren kampt Vitens met een tekort aan vakmensen, schrijft RTV Utrecht.

Volgens Vitens betekent deze situatie dat bedrijven niet altijd meer kunnen rekenen op een drinkwateraansluiting of een uitbreiding. Ook aansluitingen voor nieuwbouwhuizen kunnen vertraging oplopen. "Dat raakt zowel de woningbouw als de economie in het verzorgingsgebied van Vitens", waarschuwt het bedrijf.

Het bedrijf, dat volledig in handen is van gemeenten en provincies, zegt verder dat klimaatverandering de problemen alleen maar vergroot. Op warme en droge dagen gebruiken mensen meer water. Tegelijkertijd staan plekken waar water wordt gewonnen onder druk door extreme weeromstandigheden, zoals verdroging in Natura 2000-gebieden en waterverontreiniging.

100 liter per dag

Het drinkwatergebruik in Nederland moet de komende jaren flink omlaag om tekorten te voorkomen. De Algemene Rekenkamer waarschuwde eerder al dat het besparen te langzaam gaat. Er is steeds meer drinkwater in Nederland nodig, omdat de economie en bevolking groeien. Ook zal door klimaatverandering meer drinkwater nodig zijn in de toekomst. Het kabinet wil dat het watergebruik per persoon in 2035 is gedaald naar 100 liter per dag.

NOS op 3 maakte deze video waarom ons drinkwater onder druk staat:

De vader, die ook meteen werd opgepakt, is door de rechter-commissaris vrijgelaten. Wel blijft hij verdachte. Justitie onderzoekt nog wat zijn rol was bij de dood van het meisje.

Beide ouders werden maandag aangehouden nadat in de vroege ochtend melding was gemaakt van een steekincident in Blerick, een stadsdeel van Venlo. De hulpdiensten troffen hun zwaargewonde dochter in het ouderlijk huis. Ze konden niets meer voor haar betekenen.

Twee meldingen gedaan

Gisteren werd bekend dat het gezin in het verleden in beeld was bij hulpverleningsinstanties. Bij het meldpunt Veilig Thuis, voor huiselijk geweld en kindermishandeling, zijn voorheen twee meldingen gedaan. De laatste was twee jaar geleden.

In de buurt van de woning is een herdenkingsplek ontstaan, meldde de Limburgse omroep L1 gisteren. Buurtbewoners en schoolkinderen leggen er bloemen, knuffels en tekeningen neer. Ook staan er kaarsen. Op de middelbare school van het meisje is ook een gedenkplek ingericht.

Het Openbaar Ministerie wijst erop dat de zaak grote impact heeft op vrienden, familie, de wijk en de school van het meisje. Het OM ziet veel geruchten en speculaties rondgaan en geeft aan dat dat tot onrust en onzekerheid leidt. Op "dringend verzoek" van de familie roept justitie mensen op geen beelden van het meisje te delen.

Het Amerikaanse Repro Uncensored, een organisatie die censuur op sociale media wereldwijd in kaart brengt, documenteerde in de afgelopen weken meer dan zeventig gevallen, waarvan veel in de Europese Unie. "Deze gevallen tonen een breder patroon aan, dat gericht is op lhbti-gemeenschappen, content over vrouwen- en seksuele gezondheid, kunstenaars, culturele ruimtes en zelfs muziekfestivals", schrijft de organisatie op Instagram.

Belangrijk marketinginstrument

Samuel King, een van de eigenaren van de Amsterdamse nachtclub Tillatec, kreeg zaterdagochtend een melding dat het Instagramaccount van de nachtclub was gedeactiveerd. Hij zegt vooraf geen waarschuwing te hebben gekregen. Ook was niet duidelijk welk geplaatst bericht in strijd was met de gebruikersvoorwaarden.

Na 24 uur zou contact met hem worden opgenomen vanuit Meta, stond in de melding die King kreeg nadat hij bezwaar had aangetekend. Dat gebeurde niet. Het Instagramaccount met 40.000 volgers, het belangrijkste marketinginstrument voor Tillatec, is nu permanent verwijderd. "De meerderheid van ons publiek bestaat uit gen Z en millennials, die gebruiken deze platforms om up-to-date te blijven", zegt King.

Queer icoon

Jan Hoek, kunstenaar en oprichter van de inclusieve kunstruimte No Limits! Art Castle in Amsterdam vertelt dat na één post zijn acht accounts werden geblokkeerd. Nadat hij bezwaar maakte is een deel van zijn accounts hersteld. Andere accounts zijn permanent verwijderd. "Het lijkt totaal willekeurig wanneer dat wel en niet gebeurt", zegt Hoek.

De betreffende post was een oproep voor een tentoonstelling waarin het woord "hooker" was gebruikt. Dat woord was de boosdoener, vermoedt Hoek. Hij maakte de post in samenwerking met de Canadese filmmaker Bruce LaBruce, "een queer icoon" met 135.000 volgers op Instagram. Zijn account werd na de post ook verwijderd. "Hij is zijn hele volgersbestand kwijt", zegt Hoek.

Met andere gedupeerden voert Hoek gesprekken over overstappen naar alternatieven en vervolgstappen. Hij heeft WhatsApp al verruild voor Signal, maar voor Instagram is nog geen goed alternatief, zegt hij. "We willen niet alleen ons account terug, maar ook dat er structureel iets verandert, anders zitten we eeuwig in een soort cirkel."

Andere koers na terugkeer Trump

Volgens Lotje Beek van actiegroep Bits of Freedom, die opkomt voor het recht op privacy en communicatievrijheid, past de actie bij de koers die Meta is ingeslagen sinds president Trump weer aan de macht is. "We zien dat sinds anderhalf jaar progressieve stemmen vaker last hebben van contentmoderatie op Meta", zegt Beek. Vlak na de inauguratie van Trump konden Instagramgebruikers op het platform tijdelijk niet zoeken op termen als 'Biden' en 'Democrats'.

Beek zegt dat de Amerikaanse techreus zich vaak verschuilt achter "technische fouten", maar Meta's acties lijken in strijd te zijn met de Europese wet. "Meta mag geen accounts verwijderen omdat ze van queer personen zijn, dat is discriminatie", zegt Beek.

Meta mag wel eigen regels instellen, zolang deze in lijn zijn met de wet. Er mag bijvoorbeeld geen kinderporno op platforms worden gedeeld. En als Meta besluit accounts te blokkeren, moet dat goed worden gemotiveerd en moet er een mogelijkheid zijn om bezwaar te maken.

Op dit moment lijken beide voorwaarden niet gewaarborgd te worden, aldus Beek. "Er ligt hier een heel grote zaak voor de Europese Commissie, toezichter van de Digital Services Act (DSA)." Er loopt al twee jaar een onderzoek van de Europese Commissie naar de gebruiksvoorwaarden van Instagram en Facebook.

Haatzaaiende agenda

Ook GroenLinks-PvdA-Europarlementariër Kim Sparrentak zijn de opnieuw verwijderde accounts niet ontgaan. "Dit is een regelrechte aanval op onze democratische vrijheden en ons online publieke debat", zegt ze.

"Die techoligarchen als Zuckerberg (topman van Meta, red.) hebben de mond vol over censuur en vrijheid van meningsuiting, maar sluiten zelf queers systematisch uit van het publieke debat. Dit is geen foutje, maar een patroon dat in de haatzaaiende radicaal-rechtse agenda van Trump past", zegt Sparrentak. "De Commissie moet hard terugslaan."

In een reactie laat een woordvoerder van Meta weten dat het de accounts die onder de aandacht van het techbedrijf zijn gebracht onderzoekt. Ook benadrukt de woordvoerder dat Meta iedereen wiens account mogelijk ten onrechte is geblokkeerd aanmoedigt om in beroep te gaan.

Sinds 2010 zijn Bonaire, Saba en Sint-Eustatius bijzondere gemeenten van Nederland en hebben de inwoners van deze eilanden dezelfde rechten en plichten als Europese Nederlanders.

Veel armoede

Toch bestaan er in Caribisch Nederland geen werkloosheidsuitkeringen, is er geen kindgebonden budget, voldoen meerdere middelbare scholen niet aan de basiskwaliteit en staat de medische zorg al lange tijd onder druk. Ook is de infrastructuur verouderd en kunnen veel Caribische Nederlanders het niet betalen om tussen de eilanden te reizen.

De kosten van het levensonderhoud liggen er bovendien ver boven het gemiddelde inkomen. Een op de drie inwoners van de eilanden leeft hierdoor in armoede en zelfs mensen die meerdere banen hebben komen vaak niet rond, aldus NCDR Rabin Baldewsingh.

Ook gelden enkele internationale mensenrechtenverdragen niet voor Caribisch Nederland terwijl ze wel voor Europees Nederland gelden. Als voorbeeld wordt het Verdrag van Istanbul genoemd, dat vrouwen moet beschermen tegen (huiselijk) geweld.

Schending artikel 1 van de Grondwet

Van gelijkwaardigheid tussen Europees Nederland en Caribisch Nederland is dan ook geen sprake, aldus de Nationaal Coördinator. "Inwoners van Caribisch Nederland ervaren structurele achterstelling op meerdere terreinen tegelijk", schrijft hij. "Een deel van hen beschrijft dit als discriminatie en als schending van artikel 1 van de Grondwet."

Om alle problemen op te lossen, geeft de coördinator meerdere aanbevelingen. Er moet wat hem betreft een prijsplafond voor alle nutsvoorzieningen inclusief internet komen en alle schoolgebouwen moeten worden gerenoveerd. Ook moeten studieschulden van "eilandkinderen" die in Europa zijn gaan studeren worden kwijtgescholden, zodat een terugkeer naar Caribisch Nederland wordt gestimuleerd.

Een wetenschappelijke adviesraad moet zich gaan buigen over gelijkwaardige zorg op Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

Koloniaal verleden

Baldewsingh schrijft in het rapport: "De huidige ongelijkheden staan niet op zichzelf, maar zijn geworteld in een koloniaal verleden dat doorwerkt in hedendaagse verhoudingen. Wie gelijkwaardigheid serieus neemt, kan deze geschiedenis niet negeren."

Eerder deze maand concludeerde de Onderwijsraad al dat het onderwijs op de Caribische eilanden verbeterd moet worden. En de rechtbank in Den Haag oordeelde begin dit jaar dat de Nederlandse staat onvoldoende heeft gedaan om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. De staat ging tegen deze uitspraak in hoger beroep.

RouandYT stelt dat bij hem "onduidelijkheid" bestond over de datum van de opname, zo laat hij via zijn advocaat Gerald Roethof weten. Dat zou de reden zijn dat hij gisteren in een video, opgenomen in een resort in Egypte, ontkende dat hij achter de prank call zat. Dat is een telefoongesprek waarbij iemand een ander in de maling neemt. In dit geval zou dat zijn gebeurd nadat een familielid van Y. RouandYT een klein bedrag had betaald.

De youtuber zei gisteren dat hij op nieuwjaarsdag "helemaal niet actief" was geweest. "Ik was niet live en heb dus nooit dat belletje kunnen doen", stelde hij, eraan toevoegend dat hij die dag het nieuwe jaar vierde met familie en vrienden. "Bij een nadere analyse van de inmiddels bij cliënt bekende informatie, moet hij deze ontkenning rectificeren", laat advocaat Roethof schriftelijk weten. "Cliënt betreurt de ontstane verwarring."

In de verklaring benadrukt de advocaat dat zijn cliënt geen verdachte is in de zaak en dat RouandYT enkel is opgeroepen als getuige. Op dit moment kan volgens hem niet worden geconcludeerd dat de prank de aanleiding vormde voor de schietpartij. "Dit alles neemt niet weg dat cliënt reflecteert over zijn eigen gedrag en dat hij het vreselijk vindt dat deze schietpartij heeft plaatsgevonden."

Uitgedaagd

De verklaring komt een dag nadat het Openbaar Ministerie meer informatie deelde over de dood van de twee Syriërs die in een opvanglocatie voor minderjarige asielzoekers verbleven. Het OM maakte bekend dat de verdachte kort voor het afvuren van de kogels was gebeld door RouandYT, die hem voor de gek hield. Y. daagde daarop de beller uit om naar de blauwe brug in het Piet Wiedijkpark te komen en deed dat vervolgens zelf ook, aldus justitie.

Eenmaal daar zou hij direct het vuur op de drie slachtoffers hebben geopend, die op twee fietsen zaten. De Syriërs Mohammad Nor (16) en Mohammed Al Mukrasi (18) overleden ter plaatse, de derde 17-jarige jongen wist ternauwernood te ontkomen. De drie waren volgens de officier van justitie "op het verkeerde moment, op de verkeerde plaats". Er was voor hen geen tijd om tot een gesprek te komen met de verdachte, aldus het OM.

Tijdens de eerste zitting van gisteren ontkende de advocaat van Y. dat zijn cliënt de schutter was. Het OM stelde daar een getuigenverklaring, camerabeelden en telefoongegevens tegenover. De rechtbank zag daarmee voldoende bewijs om de verdachte tot 8 juli vast te houden, als de volgende zitting is. Ook zal Y. worden onderzocht door het Pieter Baan Centrum.

Sommige zijn nog baby's, een paar weken oud. Maar melk is er op de boot niet voor ze. Zo'n 24 uur krijgen ze niet te drinken.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Nederlandse kalverenbedrijven beloofden al een paar jaar geleden om de allerjongste stiertjes niet meer zo ver te vervoeren. Maar, ontdekten NOS-redacteuren Sarah Bürmann en Joost Schellevis, het gebeurt nog steeds. Zij volgden meer dan 10.000 Ierse kalfjes, die in februari, maart en april bij 85 Nederlandse bedrijven terechtkwamen. In deze podcast vertellen zij over hun onderzoek, en over de reactie van de kalversector.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Max Smedes

De 37-jarige man smokkelde volgens de rechtbank maandenlang onder meer telefoons en drugs de gevangenis in. Daarvoor kreeg hij betaald door gevangenen of hun omgeving, wat neerkomt op ambtelijke omkoping. Ook bleek dat hij zelf drugs in bezit had en kleine hoeveelheden leverde aan een kennis.

Uit financieel onderzoek kwam naar voren dat hij tienduizenden euro's aan contant geld ontving, waarvoor volgens de rechtbank geen legale verklaring is.

De rechtbank rekent het de man zwaar aan dat hij als leidinggevende de veiligheid in de gevangenis in gevaar bracht en het vertrouwen in zijn functie heeft geschaad. De opgelegde straf is iets lager dan de eis van het Openbaar Ministerie, omdat de zaak lang heeft geduurd.

Dat is niet vanzelfsprekend, want Ollie is een stiertje. Hij is een van de vele dit jaar geboren stiertjes van het zwartbont-ras, dat de klassieke melkkoeien levert. En van stiertjes is vaak geen naam bekend: ze zijn onderdeel van de grote Ierse melkindustrie en verdwijnen snel van de boerderij. Voor lage prijzen gaan ze bijvoorbeeld richting Nederland. Zo ook Ollie.

De NOS volgde 11.000 kalfjes die net als Ollie dit jaar vanuit Ierland naar Nederland kwamen, ondanks beloften uit de sector om daarmee te stoppen. De dieren krijgen tijdens de overtocht naar het Europese vasteland 24 uur geen melk. Volgens de Europese Commissie is dat tegen de regels.

Eind maart begon Ollie alle voornemens ten spijt aan zijn lange reis naar Nederland. Waar Ollie precies op een vrachtwagen werd geladen, weten we niet. Dat is van minuut tot minuut bij de overheid bekend, maar het publiek en ook de journalistiek hebben geen toegang tot de databases waar die informatie in is opgeslagen.

We weten wel dat die vrachtwagen hoogstwaarschijnlijk op 30 maart in Dublin op een commerciële veerdienst naar Frankrijk reed. Dat weten we op basis van de dienstregeling van de twee commerciële veerdiensten tussen Ierland en Frankrijk, en met behulp van cijfers over bootvervoer van het IMF.

Vlak daarvoor kreeg Ollie nog een laatste rustpauze en wat melk. Hard nodig, want op de boot kan dat niet: apparatuur om kalfjes in een vrachtwagen melk te geven is niet aanwezig. De vrachtwagen staat zo vol dat de transporteur geen melk kan geven. Ook zou de melk warm moeten zijn, en dat is al helemaal onmogelijk.

Het was beter geweest als Ollie iets ouder was, zodat hij beter tegen de overtocht bestand was en niet meer afhankelijk van melk. Maar dan pasten er minder runderen als Ollie op de boot, en dat is duurder. Kalfjes groeien namelijk razendsnel.

Met een boottocht van 19 uur en inclusief in- en uitladen betekent dat dat het stiertje het zo'n 24 uur zonder melk moet uithouden. Ierland vindt dat niet in strijd is met de Europese regels, omdat het niet "noodzakelijk" zou zijn om de dieren te voeden: ze overleven de veertocht namelijk zonder al te veel aantoonbare schade.

De Europese Commissie leest de regels anders en vindt dat de wetenschappelijke richtlijn van minimaal eens per twaalf uur voeding zou moeten worden aangehouden.

De kalfjes, die afhankelijk zijn van melk, krijgen circa 24 uur lang helemaal niets te drinken. Bij aankomst in het Franse Cherbourg - vrijwel zeker op 31 maart - krijgt Ollie met zijn Ierse soortgenoten wat te drinken. Daarna wordt hij weer in de vrachtwagen geladen, richting Nederland.

Over de precieze lengte van Ollies reis verschillen de meningen. Staatssecretaris Erkens van Landbouw schreef deze week aan de Tweede Kamer dat een reis doorgaans zo'n 36 uur duurt. Maar uit wetenschappelijk onderzoek, waar de industrie aan meewerkte, blijkt de totale reis eerder 50 tot 80 uur te zijn.

Meppel

Op 1 april komt Ollie in Nederland aan, op een veehouderij in de buurt van Meppel. Hij is dan dus waarschijnlijk al minstens twee dagen onderweg: hoelang precies, weten we niet door het gebrek aan informatie uit Ierland.

Over ongeveer een halfjaar zal Ollie naar verwachting worden geslacht: de kans is groot dat zijn vlees is bedoeld voor de export. Het vlees van negen op de tien in Nederland geslachte kalveren wordt geëxporteerd naar andere Europese landen, vooral Frankrijk, Duitsland en Italië. Ook de export naar het Midden-Oosten en Azië rukt op.

Vrijwel niemand is blij met de reis van Ollie. De Nederlandse kalfsvleessector, marktleider VanDrie voorop, wilde er in principe mee stoppen - maar zag daar dus van af.

De Nederlandse autoriteiten willen dat dieren niet zo lang zonder melk gaan, maar zien weinig mogelijkheden om op te treden: wie verantwoordelijk is voor toezicht op de boot is onduidelijk. Als er binnen Nederland overtredingen worden geconstateerd betalen Ierse vervoerders simpelweg de boetes niet, en rijden ze verder ondanks verboden. Ierland werkt niet mee.

De Europese Commissie vindt dat dit alles in strijd is met de regels. En zelfs Ierland zélf - dat geen strengere regels wil omdat het bang is dan te worden afgesneden van de Europese interne markt - erkent dat het beter kan. Want, schreef de Ierse chief veterinary officer: "Er kan een legitieme vraag worden opgeworpen of het welzijn van kalveren kan worden verbeterd als ze onderweg worden gevoed".

Ondanks alle onvrede veranderde er nog niets. En zo stak Ollie samen met minstens 10.968 mannelijke soortgenootjes zonder melk de Ierse Zee en Het Kanaal over.

Verantwoording

Voor dit onderzoek achterhaalde de NOS het systeem achter de 16-cijferige oormerknummers van Ierse runderen. Daardoor konden we geautomatiseerd in openbare databases informatie over de runderen opvragen en zien wanneer ze in Nederland zijn geïmporteerd.

Voor het achterhalen van de logica gebruikte de NOS op meerdere manieren kunstmatige intelligentie. Zo konden we een wiskundige rekensom in de oormerknummers achterhalen die het aantal te raden combinaties vergaand terugbracht.

De AI hielp ons vervolgens bij het slim raden van de oormerknummers, waardoor we in minder dan een paar weken tijd de oormerknummers van 2276 kuddes wisten te achterhalen die in Nederland zijn geïmporteerd, samen 27.807 kalfjes, waarvan 10.969 dit jaar. Ook vonden we de gegevens van 492 boerderijen en slachterijen waar ze zijn geweest, waarvan 85 dit jaar.

De NOS benaderde de nieuwe Nederlandse eigenaar van Ollie, maar kreeg geen reactie.

De eerste oplage bestond uit slechts 3036 exemplaren, gedrukt onder leiding van Otto Frank, de vader van Anne.

Koen Samson van Veilinghuis Van Spengen wist niet wat hij zag toen de vrijwilligers van de kringloopwinkel met het boek naar hem toe kwamen. "Dit is heel bijzonder. De eerste druk bestond uit iets meer dan 3000 boeken, dus als je een exemplaar in goede staat aantreft, is dat uniek", zegt hij tegen de regionale omroep NH. "En deze is in goede staat!"

Opbrengt naar goed doel

Een lichte verkleuring op de achterkant en het ontbreken van de stofomslag daargelaten, ziet het boek er nog piekfijn uit. Samson is dan ook blij dat de vrijwilliger van de kringloop goed oplette. "Diegene heeft bij het sorteren niet alleen gezien dat het er goed aan toe was, maar ook dat het drukjaar 1947 speciaal was. Dan moet je er oog voor hebben."

Het boek gaat na een aantal kijkdagen in mei onder de hamer. Vergelijkbare eerste drukken brachten tussen de 3000 en 16.000 euro op. Dat geld komt ten goede aan de stichting van de kringloopwinkel, dat het gebruikt voor het ondersteunen van een aantal goede doelen.

70 talen

Het Achterhuis is het best gelezen Nederlandstalige boek ter wereld. Het boek werd tientallen miljoenen keer verkocht en werd vertaald in ruim zeventig talen.

Anne Frank kwam samen met haar zus Margot in vermoedelijk februari 1945 om in het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen. Eerder hadden ze in Auschwitz-Birkenau opgesloten gezeten. Daar stierf hun moeder in januari 1945. Het dagboek dat Anne bijhield, werd gepubliceerd dankzij haar vader, die de oorlog als enige van zijn gezin overleefde.

Vorig jaar kocht een man in een kringloopwinkel in het zuiden van het land per toeval een ander exemplaar van de eerste druk. Het boek werd geveild voor 16.500 euro. In oktober werd nog een exemplaar gevonden, deze keer in Leeuwarden.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

De privacystichting vindt dat Odido nalatig is geweest in het bewaren van gegevens. Zo zou het bedrijf te veel gegevens hebben bewaard en voor een te lange periode. In een rechtszaak moet blijken of dat inderdaad het geval is. Autoriteiten doen onderzoek naar het bewaren van klantgegevens door Odido en de beveiliging van data bij de provider.

CUIC wil onder meer genoegdoening voor iedereen van wie gegevens nu op straat liggen. De organisatie zet in op een schadevergoeding van ongeveer 500 euro per gedupeerde.

Kan jaren duren

Jay Doerga van de Radboud Universiteit zei eerder in een interview met de NOS dat het jaren kan duren voordat gedupeerde klanten worden vergoed. Hij doet onderzoek naar massaclaims die worden gestart rond de privacywet AVG. En vergoeden gebeurt alleen wanneer Odido daadwerkelijk moet betalen.

"In de tachtig jaar dat de AIVD en zijn voorlopers bestaan, was er niet eerder een dreigingsbeeld zoals nu, waarbij de nationale veiligheid tegelijk van zoveel kanten, zo langdurig onder druk staat", schrijft de directeur-generaal van de geheime dienst, Simone Smit. Zij noemt de houding van Rusland richting Europa een "oncomfortabel feit".

De AIVD schrijft dat de Russen zich vorig jaar nog agressiever, brutaler en provocerender opstelden tegen Europese landen. Dit doen ze omdat ze op hun beurt de Europese politieke en militaire steun aan Oekraïne ook zien als "steeds vijandiger".

Hacks

Als voorbeeld van de Russische dreiging noemt de inlichtingendienst onder meer de cyberaanval die de Russen in 2025 hebben uitgevoerd op Signal- en WhatsApp-accounts van ambtenaren en militairen. Ook de hackersgroep die door de AIVD in 2025 als 'Laundry Bear' werd betiteld, wordt in het verslag aangehaald.

Dit collectief wordt gezien als een aan Rusland gelieerde spionagegroep die doelgerichte cyberaanvallen uitvoert tegen westerse overheden en defensie-gerelateerde organisaties. De groep wordt verantwoordelijk gehouden voor de hack bij de politie waarbij werkgerelateerde contactgegevens werden gestolen van tienduizenden medewerkers, zoals namen, e-mailadressen en telefoonnummers.

Ook meldt de inlichtingendienst dat "statelijke actoren" zoals buitenlandse overheden, inlichtingendiensten of groeperingen die hierdoor worden aangestuurd, steeds vaker gebruikmaken van criminele netwerken en individuen voor spionageactiviteiten. Uit nieuw onderzoek blijkt, zo schrijft de inlichtingendienst, dat sommige van deze criminele netwerken structureel actief zijn in Nederland.

China wil wereldorde vervormen

Daarnaast heeft de AIVD veel aandacht voor China. Volgens Smit is dit land "al jaren heimelijk en illegaal actief om de kennis van onze bedrijven en kennisinstellingen te bemachtigen". Volgens de AIVD bedreigt dat de autonomie en het innovatie- en verdienvermogen van Nederlandse bedrijven.

Het past volgens de geheime dienst in het streven van China om de wereldorde te hervormen "naar eigen autocratische ideologie". De Chinese inspanningen blijven een continue dreiging voor westerse kennisinstituten en bedrijven, aldus de inlichtingendienst.

Nederland was in 2025 ook doelwit van Chinezen. Telecomproviders waren het slachtoffer van een cyberspionagecampagne uitgevoerd door de Chinese hackersorganisatie Salt Typhoon, die volgens de VS wordt gesteund door de Chinese staat. De dreiging vanuit China is in 2025 zowel verbreed als verdiept, aldus de AIVD.

Aanhoudende terreurdreiging

Ondertussen is het jihadisme nog altijd de grootste dreiging voor de nationale veiligheid. Vanuit deze hoek komt een "aanhoudende terroristische dreiging". Deze komt vrijwel geheel voor rekening van Islamitische Staat, waarbij de AIVD in 2025 een toename van het aantal aanhangers onder jongeren tot 24 jaar ziet.

Zij radicaliseren in toenemende mate online. Zes van de elf personen die vorig jaar werden gearresteerd vanwege een jihadistische geweldsdreiging waren jonger dan 24. In de onderzoeken ziet de AIVD sowieso steeds meer jongeren voorbijkomen.

In de rechts-extremistische beweging in Nederland ziet de dienst twee stromingen. Hoewel ze dezelfde doelen hebben, is de ene stroming een bredere, niet-gewelddadige beweging, maar er bestaat ook een smallere beweging die wel gewelddadig is. Voor links-extremisten was de oorlog in Gaza in 2025 een belangrijk onderwerp en hoewel de AIVD hen "activistisch" noemt, is de dreiging vanuit deze groepering gering.

Kwaadaardige elite

In het jaarverslag wordt ook Iran genoemd. Dat land richt zich met zijn cyberdreiging vooral op critici van het regime, maar ook op experts die zich met het Midden-Oosten bezighouden en medewerkers van overheidsinstanties. Dat sommigen van hen staatsburger zijn van westerse landen, houdt Iran niet tegen, ziet de geheime dienst.

Ook anti-institutionele extremisten zijn nog altijd actief in Nederland. Deze zogenoemde soevereinen geloven dat een kwaadaardige elite mensen wil onderdrukken, tot slaaf maken of vermoorden en zien massamigratie als een manier van de elite om de bevolking verder te onderdrukken.

Vooral journalisten en rechters ontvangen regelmatig bedreigingen vanuit deze hoek. Bij aanhoudingen van acht anti-institutionele extremisten trof de politie onder meer vuurwapens, grote hoeveelheden munitie en zwaar vuurwerk aan, maar ook castorbonen. Dat is het hoofdingrediënt voor het gif ricine, een middel dat door Rusland vroeger veel werd gebruikt.

China bereidt zich voor

In een dinsdag gepubliceerd jaarverslag van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) werd geconcludeerd dat zowel Rusland als China snel leert van de oorlog in Oekraïne. Volgens de MIVD is de militaire samenwerking tussen beide landen het afgelopen jaar sterk geïntensiveerd. Voor China is de oorlog in Oekraïne een belangrijke leerschool. Het land bereidt zich voor op gewapende conflicten, aldus de MIVD. China claimt Taiwan en houdt geregeld grote militaire oefeningen rond het eiland.

Tussen 2021 en dit jaar werd voor in totaal 28 miljoen euro aan ongebruikelijke transacties gemeld. Uit verder onderzoek bleek dat het bedrijf in 2025 elke week gemiddeld 300.000 euro aan contant geld binnenkreeg.

De invallen van gisteren waren in twee bedrijfspanden, drie woningen en een garagebox. Dat gebeurde niet alleen in het Westland, maar ook in de gemeenten Arnhem en Zevenaar. Daar wonen de twee verdachten van 58 en 25 jaar. Wat hun functie is bij het bedrijf, wil een FIOD-woordvoerder niet zeggen.

Melden is verplicht

Bij de doorzoekingen werd een grote hoeveelheid contant geld gevonden. Hoeveel precies, zegt de woordvoerder niet. Ook is beslag gelegd op cryptovaluta, bankrekeningen, gegevensdragers en administratie.

De FIOD zegt dat juist in de bloemen- en plantenhandel veel contant geld rondgaat en dat het daarom ook belangrijk is dat de ondernemers ongebruikelijke transacties melden. Dat zijn bijvoorbeeld alle cash transacties van meer dan 10.000 euro. Het melden daarvan is verplicht om de financiering van criminelen of terroristen te bestrijden.

De verdachte bloemengroothandel deed die verplichte melding nooit, zegt de FIOD.

Lidl gaat het veevoer produceren uit oude maaltijdsalades, graanproducten en fruit. "We gaan uitzoeken of het lukt om goede kwaliteit veevoer te krijgen", zegt een woordvoerster tegen persbureau ANP.

De deelnemende vestigingen zamelen gedurende vier weken hun onverkochte en bedorven voedselproducten apart in, waarna het tot varkensvoer wordt verwerkt door het bedrijf FeedValid.

Producten niet geschikt voor Voedselbank

Volgens de supermarkt gaat het om producten die niet meer verkocht kunnen worden en ook niet meer geschikt zijn voor de Voedselbank. Normaal gesproken worden de producten vergist voor de productie van biogas.

Lidl verwerkt al langer oud brood tot veevoer. De supermarkt zegt dat het voor het eerst is dat dit nu ook geprobeerd wordt met gemengde voedselstromen.

De supermarktketen heeft de doelstelling om in 2030 de voedselverspilling met 50 procent te verminderen ten opzichte van 2018. Deze proef is onderdeel van die doelstelling.

In 2025 werden er 142 drugsproductielocaties ontmanteld, in 2024 waren er nog 167 plekken waar synthetische drugs, heroïne en/of cocaïne werden gevonden. Vooral in Limburg, Noord-Brabant en Zuid-Holland werden minder drugslabs aangetroffen. In de provincies Noord-Holland en Friesland steeg het aantal juist.

Ook waren er vorig jaar bijna de helft minder drugsafvaldumpingen dan in 2024. Dat kan komen doordat er mogelijk minder locaties zijn, of omdat labs hun afval zelf opslaan. Net als voorgaande jaren waren er de meeste dumpingen in de provincie Noord-Brabant, namelijk 34 van de 117.

Zo'n tweederde van de drugslabs die werden aangetroffen, bevond zich in woonwijken. Dat waren er met 91 naar verhouding meer dan een jaar eerder.

Volgens Paul Entken, portefeuillehouder drugs bij de politie leidt die praktijk geregeld tot gevaarlijke situaties, doordat er drugs worden gemaakt op dichtbevolkte plekken, in woningen en appartementen.

"In maart 2025 moest een wooncomplex in Heemstede worden ontruimd bij een hevige brand in een van de appartementen. Vijftig mensen moesten worden geëvacueerd, onder wie bewoners van een woonzorgcentrum. Onderzoek wees uit dat de brand was ontstaan tijdens de productie van methamfetamine."

Cocaïne- en heroïnelabs

Van de 142 labs werden er 34 ingezet bij de productie van cocaïne. Dat zijn er meer dan een jaar daarvoor, toen er nog 24 labs werden gevonden die cocaïne produceerden. Vooral in Noord- en Zuid-Holland werden cocaïnelabs opgerold.

"Deze stijging laat zien dat criminele organisaties blijven improviseren om detectie aan de grens te voorkomen en cocaïne te bemachtigen", zegt Entken. "Deze drugscriminelen hebben geen enkele boodschap aan de risico's die ze veroorzaken door zo'n chemisch proces uit te voeren, met gebruik van vaak licht ontvlambare oplosmiddelen, midden in dichtbevolkt gebied."

Bij de politie bestaat het vermoeden dat de drug heroïne vooral naar Nederland wordt geïmporteerd en dat het hier niet wordt geproduceerd. Op de zeventien plekken waar met heroïne werd gewerkt, werd de drug niet geproduceerd. Vaak ging het om versnijdingswerk, waarbij de drugs wordt gemengd met andere stoffen om meer winst te kunnen maken.

Vooral in Rotterdam werden locaties opgerold die te maken hadden met heroïnebewerking: veertien van de zeventien plekken.

Synthetische drugs

De politie ontmantelde vorig jaar bijna een kwart minder locaties voor de productie van synthetische drugs dan een jaar eerder. Onder synthetische drugs vallen MDMA (de werkzame stof in XTC), methamfetamine (bijvoorbeeld crystal meth) en amfetamine (ook wel speed genoemd).

Volgens de politie komt de daling mogelijk doordat China in 2024 de wetgeving heeft aangescherpt, waardoor sommige grondstoffen die ook worden gebruikt in synthetische drugs niet meer geleverd konden worden.

Een andere verklaring kan zijn dat in andere Europese landen, zoals België, Duitsland en Spanje, juist een stijging te zien is van het aantal synthetische drugslabs. Ook in het buitenland zijn vaak Nederlandse drugscriminelen betrokken.

Hennepkwekerijen

Ook het aantal ontmantelde hennepkwekerijen daalt, net zoals voorgaande jaren. In 2025 werden er 759 kwekerijen ontdekt. Het aantal in beslag genomen planten is wel iets toegenomen.

Dat er minder hennepkwekerijen zijn ontdekt kan ook met meerdere factoren te maken hebben. Hennep wordt steeds meer ingevoerd vanuit het buitenland. Ook zet de politie minder in op dit type opsporingswerk, omdat er minder prioriteit aan wordt gegeven.

Door de douane werd vorig jaar zo'n 65.000 kilogram hennep in beslag genomen. De drugs komt vaak uit Noord-Amerika en Thailand, via zeecontainers, de luchtvracht, postpakketten en passagiers.