De anonieme bron weidt uit over een mail die zou circuleren binnen de leiding van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Samengevat zouden daarin opties staan om "het aanmatigende gedrag van de Europeanen wat terug te brengen". De VS zou zich met name storen aan de houding van Spanje en het Verenigd Koninkrijk.

Spanje verbood de VS om voor de strijd tegen Iran gebruik te maken van het nationale luchtruim of de Amerikaanse bases in het land. Ook het VK stribbelde tegen, maar stond uiteindelijk wel toe dat bases werden gebruikt voor defensieve acties, om bijvoorbeeld Iraanse aanvallen af te slaan. Gebruikmaken van logistiek en luchtruim ziet het Pentagon "als de absolute ondergrens voor NAVO", aldus de functionaris.

Troepenverplaatsingen?

Trump speculeerde eerder al openlijk over de optie om de VS uit de NAVO teug te trekken. Dat leidde tot een grote crisis binnen het militaire bondgenootschap, omdat daarmee de belofte werd uitgehold elkaar te steunen bij een vijandige aanval. In de mail die nu rondgaat wordt een regelrecht vertrek niet genoemd.

De bron wilde niet zeggen of het een optie is om Amerikaanse troepen terug te trekken uit landen die niet genoeg meewerken in de ogen van het Witte Huis. Eerder werd gemeld dat Trump overwoog kritische landen op die manier te treffen.

Wel tot de mogelijkheden behoort een heroverweging van de overzeese claims van Europese landen, zoals die van de Britten op de Falklands. Argentinië, geleid door Trumps bondgenoot Milei, aast al decennia op die eilandengroep, wat in 1982 zelfs een oorlog tot gevolg had. Washington zou nu overwegen Londen diplomatiek te laten vallen in dat geschil.

Onduidelijkheden

Met name voor Spanje, door Trump als een grote dwarsligger gezien, wordt nagedacht over verregaande sancties. Zo wordt gesproken over een "schorsing" van het land binnen het bondgenootschap, hoewel niet precies duidelijk is of daar wel een procedure voor bestaat, hoe de VS dat zou willen doordrukken en wat het dan praktisch inhoudt.

Een lichtere variant zou het uitsluiten van sommige landen zijn bij de benoeming van hoge functies binnen de NAVO. Spanje daarbij op het strafbankje zetten zou een grote symbolische uitstraling hebben, zonder direct de militaire paraatheid aan te tasten.

Een Pentagon-woordvoerder wil niet inhoudelijk reageren op de uitgelekte beraadslagingen. Wel zegt hij dat het ministerie "de president geloofwaardige opties wil bieden om ervoor te zorgen dat onze bondgenoten geen papieren tijgers zijn, maar doen wat ze moeten doen".

De Spaanse premier Sánchez reageert op het Reuters-verhaal met de mededeling dat zijn regering zich baseert op de officiële positie van landen, niet op hun gelekte e-mails.

"We vertrouwen onze mannen en vrouwen in uniform geheime informatie toe zodat ze hun missie veilig en effectief kunnen uitvoeren", reageert interim-minister van Justitie Blanche op de zaak. "Ze mogen die enorm gevoelige informatie niet gebruiken voor persoonlijk gewin."

Volgens een toezichthouder heeft de militair de nationale veiligheid op het spel gezet en zijn collega's in gevaar gebracht.

Flink ingezet

Van Dyke was sinds begin december betrokken bij de planning en uitvoering van de Amerikaanse gevangenneming van Maduro. Details over zijn rol zijn niet naar buiten gebracht. Wel is duidelijk dat hij door zijn werk toegang had tot hoogst geheime informatie over de commandoactie.

Tussen 30 december en 2 januari zette Van Dyke in totaal 32.500 dollar in op de voorspelling dat Maduro voor 31 januari ten val zou zijn gebracht. Vooral kort voor de eerste raketten insloegen in Caracas zette hij flink in. Het was waarnemers destijds al opgevallen dat iemand flink had verdiend aan de totaal onverwachte actie tegen Maduro.

Wedsites als Polymarket en Kalshi liggen onder vuur omdat verboden handel met voorkennis veel geld kan opleveren. Gebruikers kunnen er gokken op diverse ontwikkelingen, van simpele sportuitslagen of de weersverwachting, tot ontwikkelingen in het wereldnieuws, zoals hoelang de Straat van Hormuz dicht blijft. Deze vorm van termijnhandel nam een enorme vlucht na de herverkiezing van president Trump.

Verdachte transacties

Van Dyke lijkt niet de enige te zijn geweest die een informatievoorsprong te gelde heeft gemaakt. Eerder deze maand wisten zeker vijftig nieuwe Polymarket-accounts juist te voorspellen dat Trump een staakt-het-vuren met Iran zou aankondigen, vaak slechts enkele minuten voordat het nieuws wereldkundig werd gemaakt.

Ook verdiende een gebruiker in februari ruim een half miljoen dollar door correct te voorspellen dat de Iraanse leider Ali Khamenei niet lang meer aan de macht zou zijn. Onderzoekers van Harvard berekenden vorige maand dat wellicht 143 miljoen dollar aan winst op de site voortkomt uit handelen met voorkennis. Critici noemen het daarnaast onkies dat er winst kan worden gemaakt door iemands dood te voorspellen.

Polymarket zelf zegt dat deze praktijken niet zijn toegelaten. "De arrestatie van vandaag bewijst dat het systeem werkt." Kalshi gaf eerder deze week drie Amerikaanse politici een boete omdat ze hadden ingezet op hun eigen verkiezingswinst.

'Wereld is een casino geworden'

President Trump reageerde laconiek op de strafzaak. "Helaas is de hele wereld een casino geworden", zei hij tegen de pers. De zaak deed hem denken aan het schandaal rond honkballer Pete Rose. "Die gokte ook op zijn eigen team. Het zou slechter zijn geweest als hij tegen hen had gewed."

Trumps oudste zoon is betrokken bij beide goksites, die de marktleiders in de sector zijn: hij heeft geïnvesteerd in Polymarket en is betaald adviseur bij Kalshi.

Van Dyke is aangeklaagd voor onder meer het gebruik van overheidsinformatie voor persoonlijk gewin en fraude. Daarnaast loopt er een civiele zaak tegen hem bij beurswaakhond CFTC. Van Dyke kan een jarenlange celstraf krijgen. Er zijn op Polymarket vooralsnog geen weddenschappen afgesloten op hoelang precies.

Het kamp is grotendeels gefinancierd met EU-geld. Als het later dit jaar helemaal opengaat, is in het opvangdeel plek voor duizend asielzoekers. Het land waar de EU-staatshoofden en regeringsleiders bij elkaar zijn voor een top, is trots op zijn strenge asiel- en terugkeerbeleid.

In Cyprus werken ze deels al met de strengere Europese regels voor asiel die in juni ingaan. Nu de strengere Nederlandse asielplannen deze week strandden in de Eerste Kamer, kijken politici met extra belangstelling naar die nieuwe EU-wetten.

De bedoeling is dat asielzoekers straks aan de buitengrenzen van Europa snel verdeeld worden in twee groepen: mensen die meer of minder kans maken op bescherming. Die laatsten zijn bijvoorbeeld migranten die uit zogenoemde veilige landen komen, ze kunnen worden opgesloten terwijl ze de uitkomst van hun procedure afwachten. Ook families met kinderen komen in deze detentiecentra terecht.

Frontlijnlidstaat

In het gesloten deel van het kamp Limnes is plek voor 800 gedetineerden. Het ging al eerder dit jaar open, er zitten nu ongeveer 100 mensen vast die terug moeten. De eerste ervaringen van de Cypriotische regering met de regels die binnen twee maanden voor de hele EU gelden, zijn positief.

Hoewel er zorgen zijn dat het pact gaat uitlopen op een mislukking, biedt het volgens staatssecretaris van Migratie Nikolas Ioannides juist grote voordelen voor de hele Unie, zegt hij in een interview met de NOS. "Maar vooral Cyprus als frontlijnlidstaat, als toegangspoort tot Europa, gaat het helpen om migratie op een doeltreffende manier aan te pakken."

Cyprus is volgens de Europese Commissie een van de vier EU-landen met "hoge migratiedruk". Dat betekent dat ze volgens de nieuwe regels ook andere landen kunnen vragen asielzoekers over te nemen, een soort Europese spreidingswet. Nederland liet, net als veel andere landen, eerder al weten dat niet te gaan doen. In plaats daarvan betaalt ons land 20.000 euro per asielzoeker, bestemd voor de landen waar ze opgevangen worden.

Staatssecretaris Ioannides snapt dat andere landen niet staan te springen om meer asielzoekers. "Dat is niet verplicht", zegt hij. "Maar het is wel verplicht iets te doen, zoals financiële of andere hulp geven." In het asiel- en migratiepact heet dit "verplichte solidariteit" met landen waar asielzoekers aankomen en opvangen.

Cyprus pronkt graag met hoge terugkeercijfers voor afgewezen asielzoekers. In de hele EU gaat gemiddeld ongeveer een op de vijf terug, op het eiland met ongeveer een miljoen inwoners claimen ze dat voor iedere asielzoeker die aankomt, er vijf teruggestuurd worden.

Volgens Ioannides is dat te danken aan een mix van vrijwillige en gedwongen terugkeer. Hij heeft een presentatie over zijn beleid gegeven aan de andere Europese landen en hoopt dat het succes van Cyprus het succes van de hele Europese Unie kan worden.

Achterstallig onderhoud

Volgens Corina Drousiotou van de Cypriotische vluchtelingenorganisatie Refugee Council is er wel wat af te dingen op dat succesverhaal. "We zijn een eiland. Als je hier wordt afgewezen dan kan je nergens anders heen. Dat kan je niet zomaar vergelijken met andere landen."

"Bovendien, de overheid heeft de procedures jarenlang laten versloffen, eindelijk zijn ze nu bezig met dat achterstallige onderhoud. Omdat tegelijkertijd inmiddels veel minder asielzoekers naar Cyprus komen, is het niet zo moeilijk meer mensen weg te sturen dan aankomen."

Ze is ook kritisch over het uitzetten van werkkrachten. "We hebben juist veel buitenlanders nodig om onze economie draaiende te houden, we hebben te weinig mensen hier om al het werk te doen. Tussen al die uitgezette migranten zitten er veel die werkten en hun bijdrage leverden aan onze maatschappij. Die moeten we nu weer gaan vervangen, dus het is een beetje lood om oud ijzer."

Met de nieuwe EU-regels wordt het mogelijk uitgeprocedeerde mensen terug te sturen naar 'terugkeerhubs', in landen buiten de EU, waaraan lidstaten geld geven en waar ze afspraken mee maken. Migratieminister Van den Brink zei vorige maand in een kopgroep te zitten die daarover verkennende gesprekken voert, tot nu toe zijn voor zover bekend nog geen overeenkomsten gesloten.

Het is de bedoeling dat in het nieuwe pact ook het tempo van de verschillende onderdelen van de asielprocedure flink omhooggaat. Maar Europese vluchtelingenorganisaties hebben er een hard hoofd in dat het overheden gaat lukken de zelfopgelegde deadlines te halen.

"Die zijn zo strak", waarschuwt Corina Drousiotou van de Cyprus Refugee Council. "Ik heb er niet veel vertrouwen in dat het gaat lukken. Zeker omdat het pact ook eisen stelt aan de kwaliteit van de procedures en de rechten van migranten."

De Nederlandse militaire inlichtingendienst waarschuwt er deze week voor: waar aanvankelijk veel meer Russische militairen omkwamen dan Oekraïense, bewoog het aantal gesneuvelden in 2025 naar elkaar toe. "Deze verhouding is voor Oekraïne ongunstig, omdat het, in tegenstelling tot Rusland, niet of nauwelijks in staat is om de verliezen aan te vullen."

In Oekraïne woedt een discussie of de dienstplicht strenger moet worden afgedwongen en of de mobilisatie moet gaan gelden voor een grotere groep mannen. Twee miljoen mannen negeren hun oproep, volgens de minister van Defensie. Sommigen verzetten zich zelfs met geweld.

De golf gemotiveerde, vrijwillige militairen waarmee Oekraïne de eerste jaren van de oorlog doorstond, is inmiddels opgedroogd. Van de nieuwe soldaten meldt nog maar een klein deel zich uit eigen beweging.

De meeste nieuwelingen worden opgeroepen of van straat geplukt als ze zich weigeren te melden. Niet alle mannen werken gelijk mee. "Het komt zelfs voor dat er op onze rekruteerders wordt geschoten met luchtdrukwapens", zegt Oeljana Kravtsjoek van het rekruteringscentrum. "In Lviv zijn zelfs twee mannen gedood."

Sinds de Russische invasie waren er zeker 600 van dit soort aanvallen op rekruteerders, waarvan ruim 300 vorig jaar.

Video's van deze incidenten worden veel bekeken op sociale media:

Dat Oekraïners minder trek hebben om te vechten, kan oud-journalist Pavlo Karazin wel begrijpen. Om het leger op sterkte te houden, krijgen militairen geen einddatum meer voor hun dienstplicht. De enige manier om terug te keren, is dood of zwaargewond. "De staat zou soldaten hoop moeten geven op een terugkeer naar huis."

Zelf ging Karazin wél het leger in. Hij is nu commandant van een van de vele dronebataljons waarmee Oekraïne standhoudt tegen de Russen. Recent claimde president Zelensky zelfs dat zijn leger een vijandelijke positie veroverde met alleen robots en drones, zonder mensen ter plekke.

Maar de vrees dat het front op den duur niet te handhaven is, groeit. Ook Rusland heeft zich razendsnel tot drone-supermacht omgevormd, en het aantal doden aan Oekraïense kant neemt toe.

Aan het begin van de oorlog bestond het Oekraïense leger uit enkele honderdduizenden manschappen. Al snel na de invasie groeide dat tot een miljoen. Volgens schattingen verloor Oekraïne sindsdien zo'n 600.000 militairen: doden, vermisten en zwaargewonden.

Een extra probleem: uit onvrede over de onmogelijkheid om uit het leger te stappen, keren veel mannen na verlof niet terug. 200.000 soldaten zijn 'afwezig zonder verlof', aldus de minister van Defensie.

Oekraïne-verslaggever Gert-Jan Dennekamp:

"Dat Oekraïne eigenlijk te weinig mensen heeft om het op te nemen tegen dat enorme Russische leger, heeft geleid tot het meest innovatieve leger van Europa.

Maar nu worden de personeelsproblemen echt nijpend. We horen van soldaten aan het front dat ze al langere tijd problemen hebben om alle posities in te vullen. En ze hebben niet genoeg mensen om te roteren, om ervoor te zorgen dat mannen aan het front af en toe kunnen uitrusten en naar hun familie terug kunnen."

Het verbreden van de mobilisatie naar een grotere groep mannen is dus hard nodig, vindt Karazin. Ook zou de mobilisatieprocedure wat hem betreft strenger moeten.

Mannen die een oproep negeren, krijgen nu alleen een kleine boete. Datzelfde geldt voor mannen die hun gegevens niet niet up-to-date houden waarmee de overheid kan bepalen of ze onder de mobilisatie vallen of onder een uitzondering. De straf daarvoor zou zwaarder kunnen, zegt Karazin.

Daarnaast wijzen critici op bedrijven die zich onterecht als strategisch hebben laten aanmerken, waardoor hun personeel niet het leger in hoeft. De Oekraïense regering besloot al eens in te grijpen omdat het aantal uitzonderingen uit de hand liep.

De mobilisatie kan ook een stuk gestroomlijnder, legt Karazin uit. "Alle schakels, van de militairen die de papieren van mannen op straat controleren tot de medische keurders, richten zich vooral op eigen targets in plaats van op de kwaliteit van rekruten."

Angst voor corruptieverwijt

Ongeschikte kandidaten worden soms toch goedgekeurd, uit angst voor het verwijt dat er smeergeld is aangenomen om hen af te keuren. Het gevolg: mensen die eigenlijk niet inzetbaar zijn, belanden toch in het leger. Karazin: "We mobiliseren zelfs mensen die na hun basistraining direct het ziekenhuis in gaan om hun kwalen op kosten van de staat te laten behandelen.

De Oekraïense militaire ombudsman constateerde dit probleem onlangs ook in een rapport. In één eenheid zouden bijna 2000 mensen terecht zijn gekomen die ongeschikt zijn voor militaire dienst.

'Politici negeren ernst'

Dat hervormingen hard nodig zijn, staat voor Karazin dus buiten kijf. Maar politici weigeren volgens hem de ernst van het soldatentekort te bespreken uit angst voor hun politieke toekomst. Het verbreden van de mobilisatie naar 18- tot 25-jarigen is bijvoorbeeld nog taboe.

Karazin: "We blijven maar hopen dat we nog maar een halfjaar hoeven uit te houden en dat er dan wel vrede is. We moeten accepteren dat dit een langetermijnconflict blijft en daar onze mobilisatie op aanpassen."

Eerst het weer: de dag begint met mist of lage bewolking. In het noorden kan het grijs blijven bij 12 graden. In de rest van het land breekt de zon door en wordt het 15 tot 18 graden.

Wat kan je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Volgens de Amerikaanse president Trump wordt het staakt-het-vuren tussen Libanon en Israël met drie weken verlengd. Hij heeft dat bekendgemaakt op sociale media. De twee betrokken partijen hebben het nieuws nog niet bevestigd.

Het tijdelijke bestand werd vorige week ingesteld voor een periode van tien dagen en zou eind deze week aflopen. Het staakt-het-vuren werd afgelopen dag door zowel Hezbollah als het Israëlische leger geschonden.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

De top van Mount Everest is voorlopig onbereikbaar door een groot ijsblok van een gletsjer. Die blokkeert de route naar het hoogste punt ter wereld. Volgens de autoriteiten in Nepal zit er niets anders op dan te wachten tot het ijs gesmolten is.

Het blok ligt op zo'n 6000 meter hoogte, een kleine 3 kilometer onder de top. Kenners verwachten dat er mogelijk files kunnen ontstaan onderweg naar boven. Dat kan leiden tot gevaarlijke situaties, door het gebrek aan zuurstof op die hoogte.

Fijne dag!

Er wordt gevreesd dat klimmers later in het seizoen weer in de rij moeten staan om de top te bereiken. De situatie heeft nu al tot wekenlange vertragingen geleid, schrijft de Britse omroep BBC. Het dertig meter hoge blok ijs ligt net onder Kamp 1, dat op ongeveer 6000 meter hoogte ligt. De top ligt bijna drie kilometer hoger.

Honderden klimvergunningen verleend

Volgens de Nepalese krant The Kathmandu Post hebben dit jaar ruim 400 mensen een vergunning gekregen om Mount Everest te beklimmen. Daarmee zou 2026 in de buurt komen van recordjaar 2023, toen 479 bergbeklimmers de top mochten proberen te bereiken. Dat jaar kwamen zeker zeventien klimmers om het leven.

"De vertraging in het openen van de route heeft de vrees voor mogelijke 'files' op weg naar de top verhoogd", zegt bergbeklimmer Purnima Shrestha tegen de BBC. De periode waarin de berg kan worden beklommen is beperkt. Bij vertraging moeten mensen dichter achter elkaar hun beklimming wagen.

Maatregelen genomen

In 2019 ging een foto de wereld over van klimmers die massaal in de rij staan om de top van Mount Everest te bereiken. Deze situatie is levensgevaarlijk door de extreme hoogte en beperkte hoeveelheid zuurstof die klimmers hebben.

Nepal heeft de afgelopen jaren maatregelen genomen om het aantal bergbeklimmers en ongelukken op de beroemde berg terug te dringen. Zo is er een wet geïntroduceerd die klimmers verplicht om eerst een andere bergtop van ruim 7000 meter te beklimmen voordat ze aan de hoogste beginnen. Sinds vorig jaar krijgen sherpa's ook hulp van drones.

Het massaontslag werd als eerste gemeld door persbureau Bloomberg en later bevestigd door de techgigant. Het besluit heeft te maken met de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Enerzijds gaat Meta vele miljarden extra investeren in nieuwe datacentra. Anderzijds neemt AI taken over van medewerkers.

Oplopend tot 135 miljard dollar

Meta verwacht dat het dit jaar tussen de 115 miljard en 135 miljard dollar uitgeeft. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van de investeringen vorig jaar. De top van het bedrijf meent dat dit nodig is om de concurrentie bij te houden.

Naast het massaontslag zal Meta ook geen nieuwe mensen aannemen voor de 6000 functies die op dit moment openstaan.

'Microsoft wil contracten afkopen'

Persbureau Reuters meldt dat ook techbedrijf Microsoft fors in de personeelskosten wil snijden. Volgens anonieme bronnen ligt er een plan om zo'n 8750 medewerkers aan te bieden hun contract af te kopen. Dat komt neer op zo'n 7 procent van het wereldwijde personeel. Het bedrijf heeft deze informatie niet bevestigd.

Het tijdelijke bestand was vorige week ingesteld voor een periode van tien dagen en zou eind deze week aflopen. Het staakt-het-vuren werd afgelopen dag door zowel Hezbollah als het Israëlische leger geschonden.

'Vredesakkoord is mogelijk'

Trump zei dat hij op korte termijn de Israëlische premier Netanyahu en Libanese president Aoun wil ontvangen in de VS. De Amerikaanse president beweerde tegenover journalisten dat het mogelijk is om dit jaar een vredesakkoord te sluiten.

Het zou historisch zijn als Netanyahu en Aoun elkaar ontmoeten: de twee buurlanden hebben al decennia geen diplomatieke betrekkingen met elkaar. Het was al uitzonderlijk toen eerder deze maand ambassadeurs van Libanon en Israël elkaar spraken in Washington.

De afgelopen dag hebben opnieuw vertegenwoordigers van de twee buurlanden elkaar ontmoet in het Witte Huis. President Trump, vicepresident Vance en minister van Buitenlandse Zaken Rubio waren er ook bij aanwezig. "Het was een grote eer om deel te nemen aan deze zeer historische bijeenkomst", zegt Trump in een verklaring op zijn platform Truth Social.

Aanvallen over en weer

Ondanks het bestand waren er gisteren alsnog beschietingen gemeld. Israël stelt dat het drie strijders van Hezbollah heeft gedood in Zuid-Libanon. Hezbollah heeft raketten gelanceerd richting Israël, naar eigen zeggen als reactie op schendingen van het bestand door Israël.

Het Israëlische leger houdt een deel van Zuid-Libanon bezet. Netanyahu lijkt dit gebied effectief te gaan annexeren. Dat is volgens hem nodig om Israël veilig te houden tegen aanvallen van Hezbollah. Het Israëlische leger richt verwoestingen aan in het bezette gebied en verbiedt burgers om terug te keren.

Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt. In 2023 werden negen wolven dood gevonden in het natuurgebied.

"We zijn teleurgesteld en wanhopig, en ons gevoel gaat op en neer tussen diep lijden en ongeloof", schrijft het park in een emotionele verklaring. "We hopen dat we niet nog meer slecht nieuws krijgen en dat dit dramatische verhaal geen vervolg krijgt", aldus de beheerders.

Sterk vermoeden

Het park vermoedt dat er vergiftigd aas is gebruikt om de dieren te doden. Vorige week werden al tien dode wolven en mogelijk lokaas gevonden. Daar kwamen woensdag nog zeven kadavers bij.

De dieren zijn aangetroffen in verschillende delen van het park. Volgens de beheerders vertonen ze vergelijkbare sporen, die allemaal duiden op vergifting. Het is alarmerend, zegt het park, dat erop hamert dat het strafbaar is. "Wat de motivatie ook is, illegaliteit en criminaliteit zijn op geen enkele manier te rechtvaardigen."

Zorgen om bruine beer

Het Nationaal Park Abruzzen, Lazio en Molise is een van de bekendste nationale parken van Italië. Het ligt in het midden van het land, tussen Rome en Napels, en heeft een oppervlakte van ongeveer 500 vierkante kilometer. Er leven veel verschillende soorten, waaronder haviken, lynxen en herten.

Ook de zogenoemde Marsicaanse bruine beer komt er voor, die wordt gezien als symbool van het natuurpark. Het Wereld Natuur Fonds in Italië maakt zich ernstig zorgen over het voortbestaan van de bedreigde beer. Er leven nog maar enkele tientallen exemplaren in het park.

Ook het WWF toont zich aangeslagen en spreekt van een wolvenbloedbad. "Het is een terugkeer naar tijden waarin wilde dieren louter werden gezien als bedreiging die moest worden uitgeroeid", schrijft de organisatie op zijn website.

Controles opgeschroefd

Na de vondst van vorige week is een strafrechtelijk onderzoek ingesteld. "Beren en wolven zijn symbolen van dit gebied. We nemen hun dood niet licht op", zegt de officier van justitie die het onderzoek leidt. In de eerste gevallen lijkt het er al op dat het inderdaad om vergiftiging gaat, maar meer onderzoek is nodig.

Ook de milieuminister Pichetto keurt het gebeurde af en noemt de vergiftigingen gruwelijk. Hij heeft aangekondigd dat de controles in het gebied zijn opgeschroefd.

Er zijn naar schatting 20.000 wilde wolven in de Europese Unie, het grootste deel daarvan leeft in Italië.

Voorafgaand aan de top riepen EU-leiders de lidstaten op om de officiële toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te beginnen.

"We zijn onderweg naar Cyprus met goed nieuws", zei voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen. "Terwijl Rusland zijn agressie blijft opvoeren, versterken wij onze steun aan de dappere Oekraïense natie." Ze verwacht dat de eerste betalingen dit kwartaal kunnen plaatsvinden, meldde ze na een ontmoeting met de Oekraïense president Zelensky, die ook op Cyprus is.

Opluchting

Verschillende leiders van Europese lidstaten toonden zich opgelucht nu de leningen van 90 miljard euro, bedoeld voor dit en volgend jaar, eindelijk zijn goedgekeurd. De Duitse bondskanselier Merz zei "zeer dankbaar" te zijn. Premier Jetten sprak van "een heel belangrijke stap". "Cruciaal voor de Oekraïense strijd voor vrijheid en daarmee voor onze veiligheid", schreef hij op sociale media.

Ook over het twintigste sanctiepakket tegen Rusland viel geen onvertogen woord. Die beperkingen rond onder meer de olie- en gashandel, scheepvaart en handel in grondstoffen moeten de Russische economie onder druk zetten. Verder zijn 120 personen en organisaties aan de sanctielijst toegevoegd, die daardoor te maken krijgen met reisverboden en bevriezing van hun Europese tegoeden. "Terecht", oordeelde Zelensky.

Een derde aangesneden thema ligt duidelijk gevoeliger: toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie. Voorafgaand aan de top riepen de voorzitters van de Europese Raad en Europese Commissie, Costa en Von der Leyen, EU-lidstaten al op om de officiële toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te starten. Von der Leyen maakt zich daar al jaren hard voor, maar het is aan de EU-landen om daar de knoop over door te hakken.

Premier Jetten zei geen jaartal te willen plakken op de toetreding van het land tot de EU, dat nu met acht andere landen nog kandidaat-lidstaat is. "Onderhandelingen over toetreding tot de EU kunnen snel gaan, maar dat betekent niet dat er op hele korte termijn ook een toetredingsdatum voor Oekraïne te noemen is." Hij zei dat Oekraïne in de Europese familie thuishoort, maar dat het land "nog echt veel werk moet verzetten".

Ook de Belgische premier De Wever en zijn Luxemburgse collega Frieden reageerden terughoudend op de oproep van de EU-kopstukken. Een volwaardig EU-lidmaatschap op korte termijn noemde De Wever "niet realistisch". Een model met verschillende gradaties van lidmaatschap ziet hij wel zitten. Zo zou een land lid kunnen worden zonder dat het stemrecht krijgt of zonder dat het aanspraak kan maken op landbouwsubsidies.

Redacteur Bureau Brussel Chris Ostendorf:

"Een versnelde procedure of een lidmaatschap met minder rechten, onder de EU-staatshoofden en regeringsleiders, wordt er de laatste weken druk over gepraat. De tijd dringt, want lid worden zou zo maar sneller aan de orde kunnen komen dan tot voor kort werd aangenomen.

Als er een akkoord komt tussen Oekraïne en Rusland zal dat ongetwijfeld heel pijnlijke onderdelen bevatten, zoals het in ieder geval tijdelijk gedwongen opgeven van delen van door Rusland bezet gebied. Om die pijn enigszins te verzachten zal ook het door veel Oekraïners zo vurig verlangde EU-lidmaatschap onderdeel zijn van het akkoord, is de verwachting. Zelensky moet dat via een referendum aan zijn bevolking voorleggen.

Europese leiders zeggen al sinds het begin van de oorlog dat Oekraïne deel is van de Europese familie, maar benadrukken nu nog dat het land pas lid kan worden als aan alle voorwaarden voldaan is. Maar voor een jarenlang durende procedure heeft Oekraïne, en ook de EU, dus eigenlijk geen tijd.

Zelensky wil al volgend jaar lid wil worden. Veel EU-landen vinden dat te ambitieus, maar achter de schermen wordt toetreding in 2029 niet onrealistisch genoemd. Toetreding is uiteindelijk een politiek besluit."

Ook Jetten ziet zulke "alternatieve routes" wel voor zich "voor landen als Oekraïne om onderdeel te worden van die EU-familie". De toetreding van Oekraïne staat in juni op de agenda van de formele EU-top. Daar zal nog geen besluit vallen over zulke alternatieven, verwacht de Nederlandse premier.

In Cyprus gebeurt dat deze dagen in elk geval ook niet. Op deze informele top zullen de Europese leiders met elkaar spreken over onder meer het conflict in het Midden-Oosten en Europese veiligheid.

De Amerikaanse organisatie die wereldwijd conflicten analyseert, ging de telefoondata na van meer dan vijftig Colombiaanse huurlingen. Daarop is te zien waar de huursoldaten in 2025 waren. Die data, in combinatie met video's, satellietbeelden, vluchtinformatie en open bronnenonderzoek, bewijzen volgens CIG dat de huurlingen een essentiële rol speelden bij de inname van Al-Fasher, die een gruwelijk bloedbad tot gevolg had.

Na de val van de stad in oktober trok de rebellenbeweging Rapid Support Forces (RSF) drie dagen lang moordend, verkrachtend en plunderend rond, waarbij op grote schaal leden van niet-Arabische bevolkingsgroepen werden gedood. Inwoners werden ook massaal slachtoffer van foltering, verkrachting, ontvoering en afpersing. Het geweld dat zich voltrok, vertoonde "tekenen van genocide", stelde een groep mensenrechtexperts in opdracht van de VN vast.

Doorslaggevend bewijs

De strijdgroep wordt door de VAE gesteund met wapens, voertuigen en huurlingen. Het land krijgt in ruil daarvoor goud, maar ontkent zelf elke vorm van betrokkenheid bij de oorlog in Sudan. Volgens CIG-directeur Justin Lynch was daar juist al veel bewijs voor, maar is dit onderzoek doorslaggevend en "kunnen we met met zekerheid zeggen dat de VAE betrokken is", zegt hij tegen de BBC.

De organisatie haalt in het rapport het voorbeeld aan van een telefoon van een huurling die in juni wordt gesignaleerd op een vliegveld in Colombia en later op een vliegveld in Zayed, in de Verenigde Arabische Emiraten. Later wordt de telefoon gelokaliseerd op een militaire basis in Abu Dhabi. Daarna is duidelijk dat het toestel in Libië was, en tussen juli en december vorig jaar in Sudan.

Kindsoldaten trainen

In augustus zei het Sudanese regeringsleger al bewijs te hebben dat Colombiaanse huurlingen meevechten in de oorlog aan de kant van de RSF. Op zijn Facebookpagina gaf de rebellengroep namelijk video's vrij waarop Colombiaanse huurlingen te zien zouden zijn die militaire trainingen gaven. Daarop was Spaans te horen met een Colombiaans accent.

Ook zou er in augustus door het Sudanese leger een vliegtuig uit de lucht zijn geschoten dat vol zat met Colombiaanse huurlingen. Volgens de staatsmedia, die aan het leger gelinkt zijn, kwamen daarbij zeker veertig huurlingen om het leven. Ook is er bewijs dat Colombianen kindsoldaten zouden trainen.

Zo publiceerde de Colombiaanse nieuwssite La Silla Vacía een foto waarop Colombiaanse huurlingen jonge jongens aan het trainen zijn. De nieuwssite kreeg de foto van een voormalige Colombiaanse militair die vier maanden als huurling in Sudan heeft gewerkt. Die vertelde dat ze in verschillende kampen duizenden nieuwe rekruten trainden.

"Er waren kinderen van 10, 11, 12 jaar. Er waren ook mensen van 20 of 30, maar heel veel kinderen, echt veel," zegt de huurling. Het trainen van kindsoldaten is een oorlogsmisdaad onder het internationaal recht. Colombia heeft ook een VN-verdrag ondertekend dat het inzetten en rekruteren van huurlingen verbiedt.

Genegeerd conflict

De humanitaire situatie in Sudan wordt door de oorlog, die al ruim drie jaar gaande is, met de dag schrijnender. Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de voedselprijzen omhooggegaan in een land waar miljoenen mensen honger lijden. Bovendien is er door de crisis in het Midden-Oosten steeds minder aandacht voor Sudan.

De oorlog wordt gezien als een genegeerd of vergeten conflict, terwijl in het land de grootste humanitaire crisis ter wereld heerst. In drie jaar tijd is volgens de VN een kwart van de bevolking, zo'n 14 miljoen mensen, op de vlucht geslagen, met name naar buurlanden als Tsjaad en Egypte. Het geschatte aantal doden loopt uiteen van zo'n 40.000 tot het tienvoudige daarvan. Ook zijn er talloze meldingen en rapporten over honger, seksueel geweld en gerichte aanvallen op ziekenhuizen.

Bekijk hier de special die we eerder maakten over de gruwelen in Al-Fasher:

Sinds vorige week geldt formeel een staakt-het-vuren in Libanon, dat volgens zowel Israël als Hezbollah door de andere partij wordt geschonden. Vandaag spreken Israëlische en Libanese vertegenwoordigers weer met elkaar. Het vraagstuk over de bezetting van het 'gele lijn'-gebied is een van twistpunten.

Israël heeft in het zuiden van het land deze gele lijn ingesteld, een vooruitgeschoven grens op zo'n acht kilometer van de door de VN vastgestelde Blauwe Lijn, die de officieuze grens tussen Israël en Libanon aangeeft. Die moet Israël respecteren, maar dat doet het dus niet.

Geen enkele Libanees, ook niet degenen die in het gebied wonen, mag zich van Israël in dit deel van het land begeven. Iemand die toch in de buurt van de gele lijn komt, wordt door het Israëlische leger als gevaar gezien en kan beschoten worden.

De bezetting van het gele lijn-gebied is volgens het internationaal recht niet toegestaan, legt universitair hoofddocent internationaal strafrecht Marieke de Hoon uit. "Het grondgebied dat Israël inneemt, is van Libanon. Door het te bezetten, schendt Israël de territoriale integriteit en soevereiniteit van dat land."

Het Israëlische leger zegt dat het het gebied, zo'n 6 procent van Libanon, gebruikt als 'bufferzone' tegen dreigingen, ook als die niet concreet zijn. Israël is van plan om het gebied ook na de militaire operatie bezet te houden, wat volgens De Hoon neerkomt op verboden annexatie.

In 2024 concludeerde het Internationaal Gerechtshof al dat de Israëlische bezetting van de Palestijnse Gebieden illegaal is. Datzelfde geldt volgens De Hoon voor het gebied dat Israël bezet in Libanon. Bezetting is in beginsel verboden en kan alleen onder strikte voorwaarden, zegt ze. "En alleen al doordat Israël de burgerbevolking niet beschermt, maar in plaats daarvan aanvalt, kun je aantonen dat het illegaal is".

Eenzijdig besluit

"Israël kwam pas met de aankondiging van de gele lijn nadat het staakt-het-vuren was afgekondigd", zegt universitair docent conflictstudies Nora Stel. "Daarmee is het geen afspraak, maar een eenzijdig besluit van Israël". Daardoor neemt in Libanon de angst toe dat als het onder deze omstandigheden tot een langdurig bestand komt, de bezetting van het gele lijn-gebied daarmee de facto wordt geaccepteerd."

Andere landen hebben de verplichting om zich op allerlei manieren te onthouden van het meewerken aan illegale bezetting, stelt De Hoon. "Daarom zijn andere staten, zoals Nederland, verplicht druk te zetten op Israël om bezette gebieden terug te geven en Libanese burgers te ontzien."

De twee experts zien dat het door Israël verboden gebied voor Libanezen onleefbaar is geworden. Het is voor bewoners daarom de vraag of ze ooit nog terug naar huis kunnen.

Zware graafmachines

Zondag meldde de Israëlische krant Haaretz dat dorpen in Zuid-Libanon systematisch worden vernietigd door het Israëlische leger, ook nu het staakt-het-vuren van kracht is. Het leger richt zich volgens bronnen van de krant op het vernielen van burgerlijke infrastructuur zoals woningen, gebedshuizen, scholen en openbare gebouwen.

Dat gebeurt op dezelfde manier als in Gaza en volgens de krant worden in Libanon ook dezelfde zware graafmachines gebruikt. Door de dorpen te verwoesten, voorkomt het leger dat inwoners van de gebieden naar huis kunnen terugkeren. Stel spreekt van een "verschroeide aardetechniek", waarmee Israël het ook voor de langere termijn voor mensen onmogelijk maakt om er te leven.

Begin maart trok Israël opnieuw het zuiden van Libanon binnen, met dezelfde oorlogstactiek die het toepaste in Gaza:

Behalve de dorpen in Zuid-Libanon vernietigt Israël ook de infrastructuur en landbouwgrond. Eerder schreef de vredesorganisatie Pax al dat Israël in grensgebieden in Libanon de grond besproeit met chemische bestrijdingsmiddelen.

Dat landbouwgif is slecht voor het milieu en de volksgezondheid en zorgt dat vegetatie sterft. De boeren in het gebied worden daardoor geraakt: doordat hun grond voor langere tijd onbruikbaar wordt zijn ze hun bron van inkomsten kwijt. Het opzettelijk vernietigen van landbouwgrond is volgens De Hoon een oorlogsmisdrijf. Bovendien komt de voedselzekerheid in Libanon hiermee in het geding.

Tilson Thomas, bekend onder zijn koosnaam 'MTT', was zowel binnen als buiten de Verenigde Staten een grote naam in de klassieke muziekwereld. Hij dirigeerde wereldberoemde orkesten in onder meer Londen, Miami, Buffalo en San Francisco. Bij dat laatste, het San Francisco Symphony, was hij decennialang chef-dirigent.

'Buitengewoon veelzijdig'

"Ruim een kwart eeuw lang waren Michael Tilson Thomas en San Francisco in de wereld van de klassieke muziek vrijwel synoniem", schrijft de Amerikaanse krant de San Francisco Chronicle. "Wie over Thomas of het San Francisco Symphony sprak, had het ook over de ander", aldus de krant.

Hij wordt omschreven als buitengewoon veelzijdig getalenteerd. Hij creërde een opwindende sfeer rond de concertzaal in de stad die overal voelbaar was, "zelfs voor mensen die weinig of geen interesse hadden in orkestmuziek", schrijft de krant.

Ook The New York Times prijst de musicus. Hij wordt gezien als een voorbeeld: zelf heeft hij ook vele talenten opgeleid. De fameuze componist en dirigent Leonard Bernstein, die onder meer de muziek voor de musical West Side Story schreef, sprak al in 1971 met veel lof over hem.

"Ik gebruik het woord 'genie' niet zomaar, maar in het geval van Michael gebruik ik het wel", zei hij in een interview. Bernstein zag in de jonge muzikant, die toen eind twintig was, gelijkenissen met zichzelf als aankomend dirigent. "Alleen weet hij meer dan ik toen wist", vertelde Bernstein.

Tilson Thomas werd door de jaren heen tientallen keren genomineerd voor een Grammy Award, waarvan hij er twaalf won. Ook kreeg de dirigent in 2019 de Kennedy Center Honor uitgereikt, een prestigieuze onderscheiding voor kunstenaars die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de Amerikaanse cultuur.

In 2021 maakte hij bekend dat hij was behandeld voor een agressieve hersentumor. De jaren daarna zat hij niet stil. Hij gaf nog veel concerten en bleef lesgeven aan verschillende conservatoria. Toch kondigde hij begin vorig jaar zijn afscheid aan, omdat de tumor was teruggekeerd. Een concert ter ere van zijn tachtigste verjaardag in zijn geliefde San Franscisco werd zijn laatste optreden.

In de aankondiging daarvoor schreef hij over zijn sterfelijkheid. "Als dat achter de rug is kunnen we zeggen: 'It's a wrap'". Ook beschreef hij het afscheid in muziektermen, als een coda."Een coda is een muzikaal element aan het einde van een compositie, dat het hele stuk tot een afsluiting brengt", schreef hij. "Een coda kan qua lengte sterk variëren. De coda van mijn leven is genereus en rijk."

Zijn man, Joshua Robison, overleed eerder dit jaar, op 79-jarige leeftijd. De twee leerden elkaar kennen op de middelbare school, toen zij beiden voor het schoolorkest speelden.

Dat betekent dat Oekraïne nu zo snel mogelijk de eerste 45 miljard euro voor 2026 ontvangt. Dat geld kan onder meer worden gebruikt voor de aanschaf van militair materieel.

Europese leiders hadden eind vorig jaar afgesproken dat de EU-landen gezamenlijk 90 miljard euro gaan lenen aan Oekraïne. Dit bedrag is bedoeld om het land te helpen zijn overheidsbudget sluitend te krijgen. Kyiv heeft het geld ook hard nodig om de oorlog tegen Rusland te kunnen blijven bekostigen.

Maar premier Orbán van Hongarije blokkeerde de EU-lening met zijn vetorecht, vanwege het stilleggen van de oliedoorvoer naar zijn land via de beschadigde Droezjba-pijpleiding in Oekraïne. Volgens Oekraïne raakte de leiding eind januari beschadigd bij een Russische droneaanval in de plaats Brody. Orbán en de eveneens Moskougezinde Slowaakse premier Fico beschuldigden Oekraïne ervan de reparatie te rekken.

In zijn tijd als president, van 2016 tot 2022, zei de president een "oorlog tegen drugs" te voeren om zo de orde en vrede in zijn land te herstellen. Dat was een belofte die hem als relatieve politieke outsider de verkiezingswinst had opgeleverd.

Dat beleid leidde volgens mensenrechtenactivisten en politieke tegenstanders tot standrechtelijke executies van iedereen die ook maar een klein beetje met drugs te maken had, zowel dealers als gebruikers - en ook veel mensen die überhaupt nergens op te betrappen waren.

Duizend dode drugsdealers

Al snel na zijn aantreden werden op Filipijnse straten dagelijks lijken aangetroffen. "Het zijn duizend dode drugsdealers, waar maken ze zich druk om?", zo reageerde Duterte in die tijd.

Volgens aanklagers bij het ICC zijn er door Dutertes doodseskaders duizenden burgers gedood in die tijd, van wie zij er dus bijna 100 te bewijzen achten. "Het bewijs dat we nu hebben gezien wijst erop dat er een duidelijk plan was van Duterte en zijn handlangers om vermeende criminelen te vermoorden, onder wie mensen die te maken zouden hebben met drugsgebruik of -handel", aldus de rechters van het hof.

Opvolger Bongbong

In de Filipijnen mogen presidenten wettelijk maar één termijn dienen, daarna kunnen ze niet herkozen worden. Duterte werd vorig jaar opgepakt op het vliegveld van Manila, toen zijn opvolger Ferdinand 'Bongbong' Marcos al aan de macht was. Die arrestatie was op verzoek van het ICC, dat al sinds 2018 onderzoek deed naar de moorden onder Duterte.

De oud-president zit sinds vorig jaar vast in Den Haag. Hij houdt vol niets verkeerd te hebben gedaan, en politieagenten alleen de opdracht te hebben gegeven op mensen te schieten als ze zelf bedreigd werden.

Wanneer de rechtszaak van start gaat, is niet bekend. Dat kan nog maanden of zelfs een jaar duren.

Priester Wim Simons werd benaderd alsof de paus hem goed kende. "Bent u eerwaarde Wim Simons? Moge de vrede van God bij u zijn, ik ben paus Leo XIV van Italië, Rome", kreeg hij in het Engels via WhatsApp. Op de profielfoto was een foto van de paus de zien. "Voor enkele seconden dacht ik dat de paus me echt contacteerde."

Via WhatsApp wilde de paus aanvankelijk van gedachten wisselen over geloofskwesties met Simons, maar al snel kreeg de priester argwaan. "Hij vroeg ook in het Engels bij welke parochie ik zit, maar stuurde daarna plots berichten in het Nederlands. Dat vond ik verdacht."

Nadat Simons de berichten had genegeerd ontving hij plots een foto van paus Leo in een ziekenhuisbed, gemaakt met kunstmatige intelligentie. Simons zag dat doordat onder meer het gezicht van de paus er wat anders uitzag. De oplichters vroegen hem uiteindelijk om geld: hij zou zo kunnen helpen kinderen uit een weeshuis te helpen.

Vragen om geld

Zelf gaf Simons geen geld aan de criminelen, maar hij kent meerdere parochianen die wel opgelicht werden. De VRT deed een rondvraag bij andere priesters en bisdommen, maar vond geen gelijkwaardige berichten.

Bij de Vlaamse omroep waarschuwen cyberexperts dat criminelen steeds vaker maatwerk inzetten bij slachtoffers. Priester Simons is bijvoorbeeld actief op sociale media, en ook zijn telefoonnummer is online te vinden. Door middel van een AI-tool kunnen criminelen al informatie makkelijk verzamelen en zo iemand heel persoonlijk benaderen.

De aanvallen vonden dinsdag plaats. In de noordoostelijke provincie Borno vielen vermoedelijke militanten van Boko Haram het dorp Pubagu aan. Ze doodden elf mensen en staken huizen, winkels en een kerk in brand. Voedselvoorraden werden geplunderd.

Volgens het hoofd van het district waarin het dorp ligt, werd Pubagu gezien als een veilig heenkomen in de onrustige regio. "Het was een van de plekken in onze streek die tot nu toe nog nooit zo hevig was aangevallen", zegt hij tegen persbureau AP.

Afsplitsing IS

Ook een dorp in de naastgelegen provincie Adamawa werd aangevallen. Bij de aanval in Mayolade werden negen mensen gedood.

In Noordoost-Nigeria zijn verschillende jihadistische terreurgroepen actief, waarvan Boko Haram de bekendste is. Daarnaast voert een afsplitsing van Islamitische Staat, ISWAP, er steeds meer aanvallen uit.

In het noordwesten van Nigeria zijn ook aanvallen gemeld. Twee dorpen in de provincie Zamfara werden door gewapende bendes overvallen. Daarbij vielen twaalf doden, onder wie drie kinderen, meldt persbureau AFP. Een aantal dorpsbewoners wordt vermist.

De hulpdiensten benadrukken dat de cijfers nog kunnen veranderen, omdat de situatie nog steeds in ontwikkeling is. Volgens de politie waren er in totaal 37 mensen aan boord van de twee treinen op het moment van het ongeluk.

De niet-gewonde passagiers werden enige tijd opgevangen op een crisiscentrum in de buurt van het incident. Zowel passagiers van de twee treinen als hun naasten waren daar welkom, zo stond in een Facebookbericht van de gemeente Hillerød.

Het ongeluk gebeurde op het spoortraject tussen de plaatsen Hillerød en Kagerup, ten noordwesten van Kopenhagen. Dat traject bestaat grotendeels uit één enkel spoor, meldt de omroep DR.

De schade aan de treinen is vanuit een andere hoek goed te zien:

Volgens de hulpdiensten werd na het ongeluk snel opgeschaald. Tientallen hulpverleners. konden ter plaatse eerste hulp verlenen en controleren of er passagiers bekneld zaten. Dat bleek niet het geval, waarna samen met ambulancediensten en passagiers aan boord van de trein hulp werd verleend.

Hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren is nog onduidelijk. Maar volgens een spoor-en treinexpert die sprak met DR zijn er twee scenario's die het ongeval op het enkelsporige traject kunnen verklaren. Ofwel de machinisten hebben een rood sein gemist of genegeerd, ofwel de verkeersleiding heeft abusievelijk een groen sein doorgegeven.

Een ooggetuige die in een van de treinen zat vertelt aan DR dat er vlak voor de botsing een harde knal klonk. De trein reed op dat moment met zeer hoge snelheid. Hij zegt dat het ongeluk plaatsvond op een stuk spoor waar de trein snelheid kan opbouwen.

Een van de hoofdwegen in de buurt van het ongeluk is inmiddels deels weer vrijgegeven. Een regionale verbindingsweg blijft in de omgeving van het ongeluk voorlopig in beide richtingen afgesloten.

De regionale spoorvervoerder werkt ondertussen aan het inzetten van vervangende bussen op het traject. Wanneer het treinverkeer weer kan worden hervat, is nog niet bekend.

Een Britse militaire basis op het eiland werd begin vorige maand getroffen door een drone, waarschijnlijk vanuit Libanon afgeschoten door Hezbollah, een bondgenoot van Iran. Meerdere EU-bijeenkomsten in Cyprus gingen de afgelopen tijd vanwege veiligheidsrisico's niet door.

Explosies zijn de andere EU-landen tot nu toe bespaard gebleven, maar de gevolgen van de oorlog ondervindt inmiddels de hele EU. Over die gevolgen zullen de regeringsleiders het uitgebreid hebben. Want ook al spelen de EU-landen in het conflict zelf geen rol van betekenis, ze zullen zich toch moeten aanpassen en voorbereiden op wat komen gaat. De onzekerheid maakt het er niet makkelijker op.

Geen paniek

Wat betreft de energiecrisis lijkt het devies nu om niet te veel paniek te zaaien. Om de pijn van de hoge energieprijzen voor consumenten te verzachten, kwam de Europese Commissie gisteren met een lijst van mogelijke maatregelen die EU-landen zelf kunnen nemen.

Dan gaat het om soepelere regels voor staatssteun voor bedrijven, energievouchers en goedkoper elektrisch leasen. Ook wordt erop gehamerd hoe belangrijk vergroenen blijft: hoe minder fossiele brandstoffen we nodig hebben, hoe beter.

Maar verder wordt vooral benadrukt dat van daadwerkelijke brandstoftekorten nu nog geen sprake is. Gedwongen thuiswerken om zo energie te besparen is dus nog niet aan de orde. Politiek liggen dit soort ingrijpende maatregelen nog veel te gevoelig. Ook de vliegreiziger wordt vooralsnog gerustgesteld: de zomervakantie moet gewoon kunnen doorgaan.

Toch weten alle regeringsleiders dat die situatie snel kan veranderen. Als de blokkade van Straat van Hormuz blijft bestaan, dan kunnen al op zeer korte termijn tekorten ontstaan, zeker in de luchtvaartsector.

De politieke leiders bespreken daarom een pakket voorstellen van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU. Het is de bedoeling dat ze plannen maken om samen op te trekken in geval van nood. Het onderling verdelen van kerosine is een van de onderwerpen waar de komende tijd afspraken over moeten komen. Dat geldt ook voor het vullen van de noodvoorraden gas.

Dit alles moet voorkomen dat er een herhaling komt van wat we zagen bij de vorige energiecrisis in 2022. De ieder-voor-zich-mentaliteit van toen dreef energieprijzen op tot recordhoogten.

Militaire bijdrage?

Een ander heikel punt is een eventuele militaire bijdrage van EU-landen aan het openhouden van de Straat van Hormuz. Het is duidelijk dat geen enkel EU-land daar nu al toe bereid is, gezien grote veiligheidsrisico's. Wel denkt een grote groep landen, waaronder Nederland, na over een mogelijke missie voor als de situatie stabiliseert. Tijdens het diner van vanavond in de haven van Agia Napa komt het onderwerp uitgebreid aan bod.

Dat militaire steun van Europese NAVO-landen tot nu toe uitblijft, leidt bij de Amerikaanse president Trump tot grote irritatie. Hij dreigde zelfs om uit de NAVO te stappen. Dat maakt het extra urgent om ook stil te staan bij 'Artikel 42.7.' Die afspraak uit het EU-verdrag lijkt op artikel 5 van de NAVO en bepaalt dat lidstaten elkaar helpen als een van hen wordt aangevallen.

Maar over de werking van deze afspraak is nog heel veel onduidelijkheid. Want wie belt wie in geval van nood? Hoe moet steun eruitzien? En moeten alle landen helpen? Ook hier zullen de regeringsleiders zich over moeten buigen.

Elkaar nodig

Van alle kanten wordt benadrukt dat het gesprek hierover vooral niet opgevat moet worden als ondermijning van de NAVO: voor de collectieve verdediging willen Europese landen blijven bouwen op het Noord-Atlantische bondgenootschap. Niemand wil Trump nog bozer maken dan hij toch al is. Maar nu het uiteenvallen van de NAVO keer op keer een reële mogelijkheid blijkt, is de discussie over 42.7 wel degelijk heel serieus.

Dat geldt zeker voor het gastland van de top. Cyprus is namelijk zelf geen lid van de NAVO. Bij de aanvallen op de militaire basis van vorige maand deed het land uiteindelijk geen beroep op artikel 42.7, maar het land weet als geen ander dat het moment dat je elkaar nodig hebt, zomaar daar kan zijn.

De uit honderden kleinere blokken opgebouwde ijsberg van 4,5 meter breed, 6 meter lang en 4,5 meter hoog was dinsdag zonder uitleg verschenen in het centrum van Toronto. Drake gaf er alleen een beknopte hint bij: "Het zit erin".

Fans concludeerden dat het spektakel iets te maken moest hebben met het nieuwe album van de rapper, The Iceman. Drommen mensen stroomden daarom op de enorme klomp ijs af. "We hoefden van vier straten verderop alleen maar de stroom water te volgen", zei een belangstellende. "Het is veel groter dan ik had verwacht."

Hoewel er bordjes bij gezet waren met de tekst "Gevaar - niet aanraken", zagen sommigen de aanmaning "Elk contact met deze installatie gebeurt op eigen risico" waarschijnlijk als een aanmoediging. Het publiek zette mokers en pikhouwelen in om het smelten te bevorderen.

Dat leverde gevaarlijke situaties op doordat personen ook de glibberige massa beklommen en grote stukken ijs tussen het publiek terechtkwamen. Toen er zelfs mensen met brandbare stoffen vuurtjes begonnen te stoken, greep Toronto in. Politie hield de menigte op afstand terwijl een hoogwerker van de brandweer warm water begon te spuiten.

De brandweer was uiteindelijk een paar uurtjes bezig met blussen voordat er genoeg ijs was verdwenen om het publiek weer toe te laten. Onder het ijs was toen al de releasedatum van The Iceman gevonden, 15 mei.

Burgemeester Chow van de stad reageerde ondanks alle ophef onderkoeld. "Iedereen was een beetje overenthousiast, maar creatief was het wel en daar draait het om bij kunst en cultuur." Volgens haar heeft de stunt niet alleen Drake veel publiciteit opgeleverd, maar ook zijn geboorteplaats Toronto. "Hij steunt de stad."

Drake had volgens Toronto geen toestemming nodig voor zijn ijsberg, omdat die op privéterrein werd neergezet.